Festival Thăng Long - Hà Nội 2026: Trải nghiệm di sản độc đáo tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Không gian sắp đặt của chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài”. Ảnh: Hoàng Quyên

Để di sản kể chuyện Hà Nội

Vốn là biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và văn hiến Thăng Long, tại Festival Thăng Long - Hà Nội lần này, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi tổ chức nhiều sự kiện trải nghiệm di sản độc đáo. Những không gian như Hồ Văn, Hậu viên, Khu Trải nghiệm di sản, Vườn Giám… được khai thác như những “sân khấu” văn hóa, nơi các câu chuyện về Hà Nội, nghề truyền thống, thư pháp, tiếng trống và đạo học được kể lại bằng nhiều hình thức sáng tạo và mới lạ.

Tại Hồ Văn, chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài” diễn ra ngày 11-9 là một lát cắt độc đáo. Thông qua tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật và các bộ sưu tập áo dài, chương trình kể câu chuyện về Hà Nội truyền thống và hiện đại từ lịch sử hình thành, biến đổi của tà áo dài trong đời sống đô thị.

Gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện, có ứng dụng công nghệ AI. Ảnh: Hoàng Quyên

Đáng chú ý, gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện, ứng dụng công nghệ AI để xử lý và sáng tạo từ những hình ảnh, tư liệu xưa, góp phần tái hiện hình ảnh áo dài và vẻ đẹp người Hà Nội qua các thời kỳ. Cùng với đó là 12 máy may cổ, 5 xe đạp cổ Peugeot và 2 xe đạp máy cổ Peugeot thuộc bộ sưu tập của nhà sưu tập Đào Xuân Tình. Đặc biệt, công chúng còn có cơ hội trải nghiệm may áo dài, tìm hiểu chất liệu Thụ Silk - Làng Mẹo và gặp gỡ các nghệ nhân làng áo dài Trạch Xá.

Cũng theo cách tiếp cận đó, hoạt động “Nét Kinh kỳ” diễn ra từ ngày 12 đến 19-9 tại khu vực Hậu viên, đưa công chúng trở lại với ký ức 36 phố phường Hà Nội. Không gian trưng bày giới thiệu hình ảnh, tư liệu về phố cổ, lịch sử tên phố, những nghề thủ công từng gắn với các tuyến phố, qua đó tái hiện một Hà Nội của “phố hàng, phố nghề”. Điểm mới của chương trình là các hoạt động trải nghiệm có sự tham gia của nghệ nhân từ những làng nghề như gốm Bát Tràng, gốm Bồ Bát, thêu ren, đan cói Kim Sơn, giấy dó Phong Khê, Vietnam Silk House…

Còn chương trình “Nét chữ An Nhiên” tổ chức từ ngày 15 đến 19-9 tại Khu Trải nghiệm di sản, lại đưa công chúng đến với nghệ thuật thư pháp Hán Nôm và thư pháp Quốc ngữ. Trình diễn, giao lưu thư pháp được kết hợp với âm nhạc dân tộc, tạo nên một không gian văn hóa giàu tính tương tác. Ở đây, người xem có thể trực tiếp quan sát quá trình hình thành một tác phẩm thư pháp, từ lựa chọn chữ, bố cục đến từng động tác của người viết.

Chiếc xe đạp cổ Peugeot được trưng bày tại khu vực Hồ Văn. Ảnh: Hoàng Quyên

Một điểm nhấn khác của Festival Thăng Long - Hà Nội là chương trình “Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến”, diễn ra từ ngày 14 đến 20-9 tại Hậu viên nhà Thái Học. Không gian trưng bày giới thiệu câu chuyện về trống truyền thống Việt Nam thông qua hiện vật, tư liệu, hình ảnh, sản phẩm và công cụ chế tác; đồng thời giới thiệu những vùng văn hóa, làng nghề tiêu biểu như Đọi Tam, Lâm Yên, Bình An và không gian văn hóa trống Tây Nguyên.

Đặc biệt, công chúng có thể quan sát nghệ nhân thực hiện một số công đoạn làm trống, từ lựa chọn nguyên liệu, tạo tang, xử lý và căng mặt trống đến hoàn thiện sản phẩm. Nhờ đó, chiếc trống được nhìn từ nhiều chiều: Vừa là sản phẩm thủ công, vừa là kết tinh của tri thức dân gian, kỹ năng nghề và đời sống cộng đồng.

Không gian di sản trở thành sân khấu nghệ thuật

Nếu các hoạt động trưng bày và trải nghiệm tạo nên chiều sâu cho hành trình khám phá thì các chương trình biểu diễn lại đem đến sức sống, cảm xúc cho không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Ngày 11-9, sau không gian kể chuyện về áo dài, show thời trang áo dài phong cách Hà Nội giới thiệu 15 bộ sưu tập của các nhà thiết kế trong cả nước, được sáng tạo dành riêng cho Hà Nội. Cảm hứng của chương trình được khai thác từ lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan, con người và đời sống Thủ đô. Thời trang, âm nhạc và nghệ thuật cùng tham gia kể câu chuyện về một Hà Nội thanh lịch nhưng không đứng yên, luôn vận động, đổi mới và sáng tạo.

Trong “Nét chữ An Nhiên”, trình diễn thư pháp được đặt cạnh âm nhạc dân tộc. Những nét bút hình thành trực tiếp trước mắt công chúng hòa cùng âm thanh truyền thống, tạo nên trải nghiệm đa chiều trong không gian di sản.

Các sự kiện sẽ diễn ra trong Festival Thăng Long - Hà Nội. Ảnh: SVHTTDL

Đặc biệt, chương trình nghệ thuật “Khai Văn”, diễn ra lúc 19h30 ngày 12-9 tại Vườn Giám, là điểm nhấn gắn trực tiếp với dấu mốc 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026). Chương trình lấy cảm hứng từ truyền thống đạo học, được xây dựng quanh 5 giá trị: Khai Tâm, Khai Trí, Khai Chí, Khai Nghiệp và Khai Sáng.

Điều đáng chú ý là “Khai Văn” không kể lại lịch sử theo cách minh họa đơn thuần. Chương trình kết hợp nghệ thuật truyền thống với ngôn ngữ biểu đạt đương đại, hướng câu chuyện từ khai mở tri thức, hiếu học, tôn sư trọng đạo đến ý chí lập thân, khát vọng cống hiến và trách nhiệm của người tài đối với đất nước.

Có thể thấy, chuỗi hoạt động tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội 2026 đang mở ra một cách tiếp cận di sản gần gũi, sinh động và giàu tính trải nghiệm. Mỗi hoạt động trở thành một “cánh cửa” đưa công chúng đến gần hơn với di sản. Đó cũng chính là tinh thần mà Festival Thăng Long - Hà Nội hướng tới: Không chỉ bảo tồn những giá trị của quá khứ, mà từng bước đưa di sản trở thành một phần của đời sống đương đại. Qua đó, Festival góp phần cụ thể hóa Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển Việt Nam, lấy văn hóa làm động lực mới cho phát triển Thủ đô.