Gần 900 học sinh 'chạm' lịch sử tại căn cứ lõm B1 Hồng Phước

Từ trang giáo án đến “học đường” trong lòng đất

Thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đặc biệt là nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục địa phương và Lịch sử, Trường THPT Nguyễn Trãi đã có một quyết định táo bạo: dịch chuyển các tiết học lý thuyết ra khỏi bốn bức tường lớp học.

Thay vì để học sinh tiếp cận kiến thức về giai đoạn kháng chiến chống Mỹ (1954-1975) qua những gạch đầu dòng khô khan hay hình ảnh, video minh họa trên máy chiếu, nhà trường đã chọn Căn cứ lõm B1 Hồng Phước làm nơi giảng dạy thực địa. Đây là một quyết định mang tính chiến lược, bởi lẽ, không nơi nào kể chuyện lịch sử chân thực hơn chính nơi mà lịch sử đã diễn ra.

Nhà trường đã chọn Căn cứ lõm B1 Hồng Phước làm nơi giảng dạy lịch sử thực địa cho học sinh

Với quy mô gần 900 học sinh thuộc khối 11 và 12 cùng tham gia, đây không đơn thuần là một chuyến tham quan ngoại khóa hay hoạt động trải nghiệm. Nó là một tiết học chính khóa được tổ chức có kế hoạch kĩ lưỡng ngay từ đầu năm học. Tại đây, các em được chia thành từng nhóm nhỏ, luân phiên thực hiện các nhiệm vụ học tập: trực tiếp khảo sát hệ thống hầm bí mật, nghiên cứu hiện vật tại phòng trưng bày, ghi chép về những đóng góp của nhân dân Hồng Phước và sưu tầm tư liệu về các nhân vật lịch sử được lưu danh.

Sống lại ký ức về “Pháo đài lòng dân”

B1 Hồng Phước không chỉ là một di tích, đó là biểu tượng của “thế trận lòng dân”. Giữa lòng địch chiếm đóng, dưới sự kìm kẹp gắt gao của bộ máy ngụy quyền, người dân nơi đây vẫn âm thầm đào hầm, nuôi giấu những cán bộ lãnh đạo cốt cán của Đặc khu ủy Quảng Đà.

Tại buổi học thực địa, các em học sinh đã đi từ ngạc nhiên này đến thán phục khác khi nghe những con số biết nói về hệ thống hầm bí mật (cả Hồng Phước có khoảng trên dưới 40 hầm bí mật). Không ai ngờ rằng, chỉ với những dụng cụ thô sơ, gia đình bà Phạm Thị Miên đã đào được tới 7 căn hầm bí mật; gia đình Mẹ VNAH Phạm Thị Dĩ cùng bà Hà Thị Mau mỗi nhà có 4 căn hầm; hay gia đình bà Nguyễn Thị Liên có 3 căn hầm thông nhau...

Buổi học thực địa giúp các em học sinh hiểu hơn trang sử hào hùng của Đất Quảng sống lại ngay trên chính những di vật lịch sử, bằng chính những câu chuyện về sự hy sinh và lòng dân son sắt

Không chỉ tham quan hầm, học sinh còn được nghe thuyết minh chi tiết về các sự kiện lịch sử quan trọng đã diễn ra tại đây, nơi từng là trạm trung chuyển, bàn đạp cho các trận đánh lớn. Tại phòng trưng bày, những đôi mắt Gen Z chăm chú dõi theo từng hiện vật thời chiến: từ chiếc đèn dầu làm tín hiệu, chiếc radio cũ kỹ để nghe tin tức, đến những bộ quần áo bà ba sờn vai hay các nông cụ thô sơ dùng để đào hầm... Mỗi hiện vật như một nhân chứng sống, tái hiện lại những ngày tháng “nếm mật nằm gai” đầy gian khổ nhưng oanh liệt của quân và dân ta.

Đứng trước những căn hầm được ngụy trang khéo léo ngay dưới bụi tre, góc bếp... cô Trần Thị Mỹ - Giáo viên Lịch sử trực tiếp hướng dẫn đoàn, chia sẻ đầy tâm huyết: Khi đứng trên bục giảng nói về “chiến tranh nhân dân” hay “thế trận lòng dân”, đôi khi các em nghe nhưng chưa thể cảm nhận hết. Nhưng hôm nay, khi tận mắt xem những di vật lịch sử, các em mới thực sự hiểu, “Pháo đài” kiên cố nhất không phải là bê tông cốt thép, mà chính là lòng dân.

Bài học về sự biết ơn và tiếp nối

Điểm nhấn xúc động nhất của hành trình là khi các em được nghe giới thiệu về những tấm gương anh hùng, những nhân chứng lịch sử đã gắn bó máu thịt với mảnh đất này. Tên tuổi của họ không còn là những dòng chữ vô tri, mà hiện lên sừng sững như những tượng đài của khí phách kiên trung.

Em Nguyễn Văn Trường Thành (lớp 12/5), một học sinh có niềm đam mê với lịch sử, bộc bạch rằng, khi tìm hiểu và biết B1 Hồng Phước chính là trạm trung chuyển quan trọng cho những trận đánh lớn, em rất xúc động. Đặc biệt, khi nghe về sự hy sinh thầm lặng của Mẹ Dĩ, bà Miên, bà Cảnh..., em thấy ngưỡng mộ và biết ơn sự hi sinh lớn lao của các thế hệ cha ông đi trước.

Không chỉ là kiến thức lịch sử, chuyến đi còn khơi dậy niềm tự hào về địa phương Đất Quảng. Lê Bảo Chi Mai (Lớp 11/9) hào hứng chia sẻ: “Em sống và học tập ngay tại quận Liên Chiểu nhưng thú thật, hôm nay em mới biết ngay cạnh mình có một địa chỉ đỏ hào hùng đến thế. Những câu chuyện về các danh nhân, anh hùng của Đất Quảng giúp em hiểu rằng, quê hương mình có một bề dày truyền thống rất đáng tự hào”.

Lãnh đạo nhà trường cho biết, đây không đơn thuần là một chuyến tham quan ngoại khóa hay hoạt động trải nghiệm mà là một tiết học chính khóa được tổ chức có kế hoạch kĩ lưỡng ngay từ đầu năm học

Đại diện Ban quản lý Khu Di tích lịch sử cho biết: chúng tôi - những người làm công tác bảo tồn - thấy rất ấm lòng. Di tích chỉ thực sự “sống” khi có hơi thở của thế hệ trẻ. Sự hiện diện của thầy trò trường Nguyễn Trãi là minh chứng rõ nhất cho mạch nguồn truyền thống vẫn đang tuôn chảy không ngừng trong cuộc sống hôm nay.

Thầy Nguyễn Đức Phước, Hiệu trưởng, Bí thư Chi bộ nhà trường khẳng định, hoạt động về nguồn hôm nay không phải là một sự kiện ngẫu hứng, lẻ tẻ. Đây là mắt xích quan trọng tiếp nối chuỗi hoạt động trải nghiệm liên khối mà nhà trường đang kiên trì thực hiện, sau thành công của chủ đề “Giới thiệu nghệ thuật Tuồng xứ Quảng” vừa qua. Nhà trường tin rằng, chỉ khi được hòa mình vào không gian văn hóa - lịch sử, ngọn lửa yêu nước và trách nhiệm công dân trong các em mới thực sự được thắp lên một cách tự nhiên và bền bỉ nhất.

Chiều đông, từng đoàn học sinh lần lượt rời B1 Hồng Phước. Tin rằng, trong tâm trí của gần 900 bạn trẻ, những “mạch ngầm” lịch sử và hình ảnh kiên trung của các anh hùng Hồng Phước đã được khơi thông, trở thành hành trang ý nghĩa để các em bước vào đời, viết tiếp trang sử của thế hệ mình.

Hoàng Hải