Gắn thế trận lòng dân với trách nhiệm thực thi pháp luật trên biển

Đó là nhấn mạnh của Thiếu tướng LƯƠNG ĐÌNH HƯNG, Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam, ĐBQH tỉnh Nghệ An đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) dự kiến được xem xét tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI tới.

Đúng, trúng và có tính thực tiễn cao

- Thưa ông, đâu là những vấn đề đại biểu đặc biệt quan tâm và kỳ vọng tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI tới?

- Kỳ họp thứ Hai dự kiến xem xét nhiều dự án luật, nghị quyết quan trọng, liên quan đến những vấn đề trọng yếu của đất nước. Tôi đặc biệt quan tâm đến 3 nhóm nội dung.

Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam, ĐBQH tỉnh Nghệ An phát biểu tại Hội nghị tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ Hai. Ảnh: Vân Anh

Về lập pháp, tôi quan tâm các dự án luật liên quan đến quyền con người, quyền công dân, sản xuất, kinh doanh và quản lý nguồn lực công, nhất là tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; mong muốn tháo gỡ điểm nghẽn thể chế. Về kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách, tôi kỳ vọng các quyết sách thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Về giám sát, tôi mong Quốc hội làm rõ trách nhiệm, theo dõi đến cùng các kiến nghị, kết luận giám sát. Yêu cầu đặt ra là các quyết sách cần đúng, trúng và có tính thực tiễn cao.

- Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội dự kiến xem xét dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Từ thực tiễn thực thi pháp luật trên biển, theo ông, những nội dung nào cần ưu tiên hoàn thiện?

- Từ thực tiễn của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, tôi cho rằng việc sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là cần thiết nhằm khắc phục bất cập, hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý tổng hợp tài nguyên, không gian biển và bảo vệ môi trường biển, hải đảo; đồng thời, chuyển từ “quản lý” sang “quản trị biển hiện đại, tổng hợp và thống nhất”.

Theo đó, phân định thẩm quyền quản lý, sử dụng và giải quyết chồng lấn không gian biển; làm rõ trách nhiệm bảo vệ công trình trên biển, đảo nhân tạo và cơ quan chủ trì, phối hợp.Gắn phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Cần quy định rõ trách nhiệm lấy ý kiến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao trong quá trình quy hoạch, phân vùng, giao, cho thuê và khai thác, sử dụng khu vực biển; đồng thời, có cơ chế thẩm định, kiểm soát chặt các dự án có yếu tố nước ngoài trước khi cấp quyền sử dụng tài nguyên, không gian biển.

Cùng với đó, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, trách nhiệm xây dựng, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý và lực lượng thực thi pháp luật trên biển.Nội luật hóa quy định liên quan trong điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên về ô nhiễm biển, bồi thường thiệt hại do sự cố tràn dầu, xả thải nước dằn tàu, tạo cơ sở xử lý vi phạm.

Phân định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp

- Theo ông, cần làm gì để gắn khai thác, sử dụng không gian biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế biển và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia?

- Theo tôi, trước hết cần gắn yêu cầu quốc phòng, an ninh với quá trình quy hoạch, cấp phép, khai thác, sử dụng không gian biển; phân định rõ khu vực phục vụ mục đích kinh tế, vùng đệm, công trình lưỡng dụng và khu vực hạn chế khai thác, bảo đảm không ảnh hưởng đến nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Đồng thời, rà soát, đánh giá kết quả thực hiện Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm thống nhất với dự thảo Luật.

Biên đội tàu Cảnh sát biển Việt Nam tuần tra, thực thi pháp luật trên biển. Ảnh: Đức Hạnh

Cùng với đó, tăng cường phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong thẩm định tác động quốc phòng, an ninh đối với các dự án đầu tư, công trình, đảo nhân tạo trước khi giao khu vực biển; kiểm soát chặt chẽ dự án có vốn đầu tư nước ngoài.

Đặc biệt, cần gắn phát triển sinh kế với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân trên biển; khuyến khích, hỗ trợ ngư dân, người dân ven biển và doanh nghiệp phát triển kinh tế, nâng cao đời sống, hiện diện thường xuyên, hợp pháp trên biển, nhất là vùng biển xa, góp phần bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và lợi ích quốc gia.

- Quản lý và thực thi pháp luật trên biển liên quan đến nhiều ngành, địa phương và lực lượng. Theo ông, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm như thế nào để khắc phục chồng chéo, bỏ trống nhiệm vụ?

- Theo tôi, dự thảo Luật cần tập trung vào 5 nội dung.

Thứ nhất, phân định rõ cơ quan chủ trì và trách nhiệm phối hợp theo nguyên tắc “Một cơ quan, tổ chức, lực lượng có thể làm nhiều việc, nhưng một việc chỉ giao một cơ quan, tổ chức, lực lượng chủ trì, chịu trách nhiệm chính”. Cơ quan chủ trì được xác định theo phạm vi vùng biển và lĩnh vực quản lý. Với vụ việc liên ngành, tại vùng giáp ranh hoặc chưa rõ thẩm quyền, cơ quan phát hiện đầu tiên xử lý ban đầu, sau đó giải quyết hoặc chuyển giao theo quy định. Cơ quan tiếp nhận phải thông báo kết quả cho cơ quan bàn giao.

Thứ hai, thiết lập đầu mối thường trực điều phối liên ngành ở Trung ương; quy định trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và lực lượng thực thi pháp luật trên biển.

Thứ ba, phân định thẩm quyền cấp tỉnh về tài nguyên, môi trường biển và trách nhiệm cấp xã trong quản lý địa bàn, nhân lực, phương tiện, phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; gắn phân cấp với nguồn lực và trách nhiệm người đứng đầu.

Thứ tư, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, kết nối dữ liệu giám sát, hành trình tàu cá, công trình trên biển và radar theo thời gian thực.

Thứ năm, gắn cơ chế phối hợp với trách nhiệm giải trình, chế tài xử lý vi phạm và giám sát thi hành Luật, góp phần bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, lợi ích quốc gia và phát triển kinh tế biển bền vững.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!