Ghen tuông không thể là cái cớ cho hành vi bạo lực

Khi cảm xúc vượt quá giới hạn

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam Trần Quý Hoan (sinh năm 1979, trú tại xã Xuân Mai, Hà Nội) để điều tra về tội Giết người theo khoản 1, Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Đối tượng Trần Quý Hoan tại cơ quan Công an. Ảnh: CATP

Theo tài liệu điều tra, Hoan nghi ngờ vợ có quan hệ tình cảm với anh N.B.Đ. (sinh năm 1980, trú tại phường Bồ Đề). Sau khi hoàn tất thủ tục ly hôn ngày 19-10-2026, chiều hôm sau, Hoan phát hiện chiếc ô tô nghi do anh Đ. điều khiển đi qua phố Bắc Cầu nên đuổi theo, đập vỡ kính xe và tấn công người bên trong. Sau đó, Hoan lấy dao tại một cửa hàng bán thịt lợn, quay lại đâm anh Đ. khiến nạn nhân tử vong.

Trước đó, tại Cần Thơ, Lê Văn Gỡi (sinh năm 1987) bị khởi tố, tạm giam để điều tra về tội Giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự. Theo cơ quan điều tra, Gỡi nghi ngờ bà L.T.T. (sinh năm 1981, người chung sống với Gỡi từ năm 2013 và có một con chung) đã ngoại tình trong thời gian Gỡi làm việc tại thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 10-10, khi về quê gặp bà T., hai người xảy ra mâu thuẫn. Gỡi đã siết cổ bà T. khiến nạn nhân tử vong.

Vụ việc một lần nữa cho thấy hậu quả nghiêm trọng của hành vi bạo lực xuất phát từ ghen tuông. Theo Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, từ góc độ pháp luật, những vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn tình cảm nhưng dẫn đến hành vi tước đoạt mạng sống người khác cho thấy yêu cầu cấp thiết phải kiểm soát và ngăn ngừa bạo lực cá nhân.

Luật sư Cường cho rằng, pháp luật không cấm con người có cảm xúc ghen tuông, thất vọng, tức giận hay tổn thương trong quan hệ tình cảm. Tuy nhiên, những cảm xúc đó không cho phép bất kỳ ai tự đặt mình vào vị trí phán xét, trừng phạt hoặc tước đoạt tính mạng người khác. Khi cho rằng mình bị phản bội hay xúc phạm, mỗi người vẫn phải lựa chọn cách ứng xử phù hợp pháp luật.

“Việc dùng hung khí tấn công người khác không phải là cách bảo vệ danh dự hay hạnh phúc gia đình mà có thể trở thành hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể và các quyền cơ bản khác của con người. Điều 19 Hiến pháp năm 2013 khẳng định mọi người có quyền sống, tính mạng con người được pháp luật bảo hộ. Khi hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật”, luật sư Đặng Văn Cường phân tích.

Còn Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết nối, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội thì cho rằng, hầu hết trong các vụ án, đối tượng gây án đều ở trạng thái mất kiểm soát về tinh thần, cả giận mất khôn. Những vụ án mạng vì ghen tuông trong tình yêu, tình cảm vợ chồng có thể do mâu thuẫn tích tụ lâu dài không được hoá giải, dẫn đến bùng phát, thủ phạm căng thẳng, quẫn trí không kiểm soát được hành vi.

Bên cạnh đó, một số người trẻ có quan niệm lệch lạc về tình yêu, tâm lý chiếm hữu, cho rằng mình có quyền kiểm soát và buộc đối phương phải làm theo ý muốn. Điều này khiến quan hệ tình cảm trở nên căng thẳng, dễ nảy sinh xung đột. Tuy nhiên, không thể xem cơn nóng giận hay cảm giác bị phản bội là lý do đủ để lý giải hoặc làm nhẹ đi hành vi tước đoạt mạng sống. Mỗi người đều phải chịu trách nhiệm về cách mình lựa chọn ứng xử.

Nhận diện nguy cơ, chủ động ngăn ngừa bạo lực

Trong đời sống hôn nhân, bất đồng là điều khó tránh khỏi. Điều quan trọng là các thành viên nhận diện và giải quyết vấn đề như thế nào? Khi hai người không còn chia sẻ, thiếu quan tâm hoặc né tránh đối thoại, những bất mãn nhỏ có thể kéo dài, tạo khoảng cách và làm tổn thương cả vợ chồng lẫn con cái.

Ảnh minh hoạ.

Chuyên gia tâm lý Trần Thị Mạnh Linh cho rằng, gia đình được xây dựng trên nền tảng yêu thương, thấu hiểu và trách nhiệm sẽ có cơ hội hóa giải mâu thuẫn tốt hơn. "Mỗi người bước vào hôn nhân còn mang theo cách ứng xử, văn hóa gia đình và những tổn thương từ thời thơ ấu. Những trải nghiệm ấy có thể ảnh hưởng đến cách họ cảm nhận, phản ứng và xây dựng quan hệ khi trưởng thành. Nếu không nhận diện được những tác động này, vợ chồng dễ lặp lại cách ứng xử thiếu lành mạnh, khiến xung đột kéo dài và tổn thương ngày càng sâu sắc", chuyên gia tâm lý Mạnh Linh cho biết.

Theo chuyên gia Mạnh Linh, mâu thuẫn không được giải quyết có thể biểu hiện qua việc vợ chồng ngừng chia sẻ, sống xa cách dưới cùng một mái nhà, cãi vã, chiến tranh lạnh, đe dọa hoặc thao túng tâm lý. Những dấu hiệu này cần được quan tâm đúng mức, nhất là khi đi kèm hành vi kiểm soát, cô lập hoặc gây tổn hại đến người còn lại.

Do đó, vợ chồng nên học cách nhận diện cảm xúc, diễn đạt rõ nhu cầu và lắng nghe đối phương. Thay vì chỉ trích hoặc phán xét, mỗi người có thể bắt đầu bằng việc nêu sự việc mình quan sát được, chia sẻ cảm nhận, nói rõ nhu cầu và đề nghị sự hỗ trợ. Khi tức giận, cần dừng lại, bình tĩnh nhận diện suy nghĩ và cảm xúc của bản thân trước khi tiếp tục trao đổi. Cách giao tiếp rõ ràng giúp hạn chế hiểu lầm, tạo cơ hội để hai bên tìm được tiếng nói chung.

Bên cạnh việc chủ động tháo gỡ bất đồng, các gia đình cũng cần nhận biết sớm những dấu hiệu kiểm soát và bạo lực như ghen tuông mù quáng, cô lập đối phương khỏi các mối quan hệ, cấm đoán, hạ nhục, đập phá đồ đạc hoặc đe dọa. Khi tình hình vượt quá khả năng tự giải quyết, người trong cuộc cần tìm đến người thân đáng tin cậy, cơ quan chức năng hoặc đơn vị hỗ trợ phù hợp; ưu tiên rời khỏi nơi có nguy cơ bị đe dọa, không thách thức hay trả đũa người có hành vi bạo lực.

Từ góc độ phòng ngừa xã hội, luật sư Nguyễn Ngọc Hùng cho rằng, cần chú trọng giáo dục trong gia đình, nhà trường và xã hội nhằm hình thành văn hóa ứng xử, kỹ năng đối thoại và ý thức tôn trọng người khác. Người trẻ cần được trang bị kiến thức về tình yêu, hôn nhân và kỹ năng sống, biết cách giải quyết bất đồng, kiểm soát cảm xúc cũng như tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc luật sư khi gặp vấn đề vượt quá khả năng tự giải quyết.

Bên cạnh đó, người có hành vi ghen tuông, kiểm soát và đe dọa cũng phải nhận thức rõ giới hạn ứng xử, chủ động điều chỉnh hành vi và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. Cố níu kéo bằng đe dọa, kiểm soát hay bạo lực không thể khôi phục tình cảm, trái lại còn đẩy mâu thuẫn đến những hậu quả khó lường.

Ghen tuông có thể xuất hiện trong một mối quan hệ nhưng cách mỗi người ứng xử trước cảm xúc ấy mới là điều quyết định. Tôn trọng quyền tự do, thân thể và tính mạng của đối phương, biết dừng lại khi mất bình tĩnh và tìm kiếm sự trợ giúp đúng lúc là những điều cần thiết để ngăn mâu thuẫn biến thành bi kịch. Không có sự tổn thương tình cảm nào có thể trở thành cái cớ để biện minh cho bạo lực.