Gia Lai: Cát rơi vãi từ xe vận chuyển, cộng đồng gánh chi phí môi trường

Xe chở cát gây ô nhiễm môi trường

Theo ghi nhận, tình trạng xe vận chuyển cát để nước chảy, kéo theo vật liệu rơi vãi xuất hiện trên Quốc lộ 25 và đường Đông Trường Sơn, qua các khu vực Ia Pa, Ayun Pa, Phú Thiện, Chư A Thai.

Đây là những tuyến có lưu lượng phương tiện lớn, trong đó cát từ các mỏ dọc sông Ba được vận chuyển theo hướng lên Pleiku và các khu vực lân cận. Tại một số thời điểm, hàng trăm lượt xe ra vào các mỏ mỗi ngày.

Tình trạng xe vận chuyển cát để nước chảy, kéo theo vật liệu rơi vãi xuất hiện trên Quốc lộ 25 và đường Đông Trường Sơn, qua các khu vực Ia Pa, Ayun Pa, Phú Thiện, Chư A Thai  tỉnh Gia Lai

Phía sau những xe chở đầy cát là những vệt nước pha cát kéo dài trên mặt đường. Với người khi di chuyển bằng xe máy, việc bất ngờ gặp dải nước hoặc cát có thể khiến bánh xe mất độ bám, phương tiện trượt ngã. Nguy cơ càng lớn khi lưu thông phía sau xe tải, xe đầu kéo bởi tầm quan sát bị che khuất và thời gian xử lý tình huống rất ngắn.

Đáng lo ngại, những “chiếc bẫy” này còn xuất hiện tại khu dân cư, khu vực trường học, nơi đông người và phương tiện qua lại, rủi ro trực tiếp cho cộng đồng luôn hiện hữu.

Xử lý nghiêm

Ngày 4/10, Đội CSGT đường bộ số 1, Phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai cho biết đã tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng xe tải, xe đầu kéo vận chuyển cát để nước và vật liệu rơi vãi xuống đường sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân.

Chỉ trong ngày 2/10, lực lượng chức năng phát hiện, lập biên bản 8 trường hợp vi phạm liên quan đến hành vi để vật liệu rơi vãi xuống đường.

Đáng chú ý, qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện một số phương tiện có dấu hiệu cải tạo, thay đổi kết cấu phần thùng xe. Một số xe được hàn nâng cao gờ phía sau thùng để hạn chế nước chảy trực tiếp ra phía sau, nhưng bên trong lại chừa lỗ hoặc lắp đường ống dẫn nước xuống khu vực bánh xe.

Theo đó, hành vi này được thực hiện nhằm đối phó với việc kiểm tra, khi xe di chuyển, nước từ thùng chứa cát theo đường ống chảy xuống mặt đường, cuốn theo cát tạo thành những vệt nước và vật liệu kéo dài phía sau.

Lực lượng chức năng tiến hành kiểm tra nhiều phương tiện vận chuyển cát tại khu vực

Theo Đội CSGT đường bộ số 1, từ ngày 25/8 đến 25/9, trong đợt cao điểm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, lực lượng chức năng đã phát hiện, lập biên bản 1.115 trường hợp vi phạm liên quan đến phương tiện kinh doanh vận tải.

Trong đó có 497 trường hợp xe tải và container, 33 xe đầu kéo và 585 xe khách. Nhóm phương tiện kinh doanh vận tải chiếm khoảng 34% tổng số trường hợp vi phạm, tăng 436 trường hợp so với cùng kỳ.

Lực lượng chức năng đã ra quyết định xử phạt tổng số tiền hơn 1,2 tỷ đồng, trừ điểm 124 giấy phép lái xe và tước 2 phù hiệu.

Theo lực lượng chức năng, một số tài xế có biểu hiện né tránh kiểm tra, lựa chọn thời điểm vận chuyển hoặc bố trí người theo dõi, cảnh giới trên tuyến.

Chi phí môi trường - an toàn giao thông ai gánh chịu?

Nhìn từ góc độ kinh tế môi trường, khai thác và vận chuyển cát tạo ra giá trị cho xây dựng và phát triển hạ tầng. Nhưng nếu quá trình này làm phát sinh cát rơi vãi, bùn đất, nước bẩn và nguy cơ mất an toàn, một phần chi phí lại được chuyển sang cộng đồng.

Đó có thể là chi phí vệ sinh, duy tu đường, xử lý các điểm mất an toàn, thiệt hại do ùn tắc và nghiêm trọng hơn là tổn thất về người nếu xảy ra tai nạn.

Chỉ trong ngày 2/10, lực lượng chức năng phát hiện, lập biên bản 8 trường hợp vi phạm liên quan đến hành vi để vật liệu rơi vãi xuống đường.

Đây chính là “ngoại tác môi trường” trong hoạt động khai thác và vận chuyển tài nguyên: lợi ích kinh tế được tạo ra nhưng một phần chi phí lại do xã hội gánh chịu.

Qua đó, hiệu quả của một chuyến xe không thể chỉ tính bằng số tấn cát được vận chuyển hay quãng đường hoàn thành. Phương tiện phải bảo đảm hàng hóa không rơi vãi, nước không chảy xuống mặt đường và không tạo thêm gánh nặng cho hạ tầng công cộng.

Trước đó tháng 6/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với tài xế Trần Văn Hòa (SN 1993, trú xã Phú Túc) liên quan vụ tai nạn giao thông rất nghiêm trọng khiến 2 người tử vong tại khu vực đèo Chư Sê, Quốc lộ 25. Tài xế điều khiển xe đầu kéo chở vật liệu, cát sỏi qua đèo thì xảy ra va chạm với xe máy.

Không thể quy mọi vụ tai nạn cho tình trạng cát, nước rơi vãi trên đường. Tuy nhiên, những vụ việc này cho thấy kiểm soát xe vận chuyển vật liệu nặng trên các tuyến quốc lộ là yêu cầu không thể xem nhẹ.

Qua đó, việc xử lý 8 trường hợp chỉ trong một ngày cho thấy tình trạng xe chở cát để nước và vật liệu rơi vãi đang được tập trung chấn chỉnh. Tuy nhiên, để những “chiếc bẫy” trơn trượt không tiếp tục xuất hiện, kiểm tra và xử phạt cần đi cùng với việc kiểm soát trách nhiệm từ đầu nguồn.

Theo đó, doanh nghiệp vận tải phải bảo đảm phương tiện đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Chủ xe phải chịu trách nhiệm về tình trạng phương tiện, còn tài xế phải tuân thủ quy định trong suốt hành trình.

Cùng với đó, các phương tiện có dấu hiệu tự ý cải tạo kết cấu, cần làm rõ mục đích và trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan, thay vì chỉ xử lý hành vi xảy ra trên đường. Theo đó, việc kiểm tra thùng xe, hệ thống thoát nước, che chắn vật liệu và vệ sinh phương tiện trước khi rời mỏ cần trở thành một phần của quy trình vận tải.