Già làng Cứ Chừ Tú lớn lên từ lòng dân (kỳ 2)

Kỳ 2: Người “gieo” những mùa đổi thay

Kỳ 1: Trưởng bản tuổi đôi mươi

ĐBP - Sau những năm tháng trưởng thành từ cơ sở, già làng Cứ Chừ Tú từng đảm nhiệm nhiều cương vị, trong đó có 12 năm làm Chủ tịch UBND xã và 20 năm làm Bí thư Đảng ủy xã. Trong những năm tháng ấy, một chuyến công tác tại Đà Lạt năm 1995 đã gợi cho ông ý tưởng trồng thông quanh hồ Noong U, nơi ông sinh sống. Khi đó, ông chỉ nghĩ đơn giản làm sao để quê hương thêm xanh, thêm đẹp. Thế nhưng, sau hơn ba thập kỷ, khi Điện Biên xác định phát triển du lịch theo hướng xanh, thông minh, bền vững trong nhiệm kỳ 2025 - 2030 và những năm tiếp theo, những hàng thông năm nào đã trở thành một phần cảnh quan nơi đây, đồng thời gợi lên nhiều suy ngẫm về tầm nhìn và cách người cán bộ “gieo” những giá trị cho tương lai.

Hiểu và nắm vững kiến thức sản xuất, già làng Cứ Chừ Tú, bản Tìa Ló, xã Pu Nhi luôn chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ người dân trong vùng.

Người đứng đầu phải hiểu việc của dân

Nếu những năm đầu công tác giúp già làng Cứ Chừ Tú hiểu đời sống ở bản, thì những năm giữ cương vị lãnh đạo chủ chốt cấp xã đặt lên vai ông trách nhiệm lớn hơn. Đó là quãng thời gian quê hương từng bước chuyển mình, đặt ra nhiều yêu cầu mới trong sản xuất, đời sống, xây dựng hạ tầng, xây dựng Đảng và chính quyền. Ở địa bàn vùng cao, mỗi sự thay đổi đều cần thời gian. Tập quán sản xuất đã hình thành qua nhiều thế hệ, điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn, địa bàn rộng, việc đưa những cách làm mới đến từng bản là câu chuyện không thể nóng vội.

Già làng Tú nhớ lại, những năm làm lãnh đạo xã, điều ông quan tâm nhất là làm sao để chủ trương khi về đến bản phải trở thành việc cụ thể của người dân và phát huy hiệu quả. “Mình làm cán bộ ở cơ sở thì phải biết dân đang nghĩ gì, cần gì. Có việc phải xuống tận bản, đến từng nhà. Dân chưa hiểu thì mình giải thích, dân còn băn khoăn thì mình cùng bàn. Khi người dân đồng thuận rồi thì công việc mới thuận lợi”, già làng Tú kể.

Cách nghĩ ấy có lẽ được hình thành ngay từ những năm ông làm trưởng bản. Những người từng công tác cùng thời với ông vẫn nhớ về ông có phong cách làm việc sâu sát, thận trọng nhưng quyết đoán. Trước mỗi việc, ông không vội đưa ra quyết định mà thường tìm hiểu kỹ thực tế, nghe cán bộ nói và trực tiếp gặp người dân để nắm đầy đủ tình hình. Với ông, đó là cách tạo dựng uy tín bền vững nhất. Không phải bằng những lời nói lớn lao, mà bằng việc có mặt khi dân cần, chịu trách nhiệm với việc mình đã nhận và kiên trì theo đuổi những công việc vì lợi ích chung.

Nhìn lại chặng đường ấy trong hiện tại, những thay đổi của quê hương nơi già làng Cứ Chừ Tú sinh ra có thể được hình dung bằng những con số. Xã Pu Nhi hiện nay đã có hơn 533ha mắc ca, gần 215ha cà phê; tổng sản lượng cây lương thực có hạt trên 4.500 tấn. Đương nhiên, đó là thành quả của nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên và nhân dân, được tích lũy qua nhiều năm. Nhưng chính trong dòng chảy ấy, cách nghĩ của những người cán bộ đi trước có ý nghĩa riêng. Với già làng Tú, phát triển quê hương chưa bao giờ chỉ là làm thêm một công trình hay hoàn thành một chỉ tiêu. Điều ông quan tâm là người dân có thể sống được trên mảnh đất của mình, bản làng có thể thay đổi mà vẫn giữ được những giá trị vốn có.

Ông Đinh Quang Bạo, Chủ tịch UBND xã Pu Nhi chia sẻ: “Mỗi giai đoạn có một yêu cầu phát triển khác nhau, nhưng điều quan trọng vẫn là phát huy được lợi thế của địa phương và để người dân trở thành chủ thể. Pu Nhi có rừng, cảnh quan, đất đai phù hợp với nhiều loại cây trồng và có bản sắc văn hóa của đồng bào Mông. Phát triển kinh tế phải đi cùng bảo vệ tài nguyên, giữ cảnh quan và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Và trong sự phát triển ấy, vai trò lãnh đạo của những cán bộ lão thành như già làng Tú là rất đáng trân quý”.

Ý tưởng xanh bên hồ Noong U

Năm 1995, khi ấy huyện Điện Biên Đông cũ mới thành lập. Già làng Tú được tham gia đoàn công tác của huyện đi Đà Lạt học tập kinh nghiệm. Tại nơi này, ông bắt gặp những hàng thông xanh giữa không gian cao nguyên. Cảnh sắc ấy khiến ông nghĩ về hồ Noong U quê mình. “Tôi nhìn thấy thông ở Đà Lạt thì nghĩ, quê mình cũng có hồ, có núi, nếu trồng được thông quanh hồ thì cảnh quan chắc sẽ đẹp hơn. Lúc đó tôi không nghĩ đến chuyện làm du lịch”, già làng Tú nhớ lại.

Ý tưởng đến tự nhiên, không có một đề án du lịch đi kèm. 1ha thông ngay sau đó được trồng quanh khu vực hồ Noong U. Những cây nhỏ được đặt xuống đất rồi từ từ lớn lên qua từng mùa. Thời gian cứ thế trôi. Già làngTú tiếp tục công việc của mình, những cây thông cũng lặng lẽ lớn lên qua từng mùa. Ý tưởng gần 30 năm trước đang được phát huy trong hướng phát triển mới của Điện Biên hôm nay để xây dựng du lịch xanh, thông minh, bền vững. Ở Tìa Ló nơi ông sinh ra, hướng đi ấy được cụ thể hóa bằng mô hình du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló. Với sự lãnh đạo, định hướng của cấp ủy, chính quyền, người dân bắt đầu tham gia làm du lịch, đón khách, giới thiệu văn hóa, sản vật và cuộc sống bản làng. Những điều vốn thân thuộc trong đời sống thường ngày nay được nhìn nhận như những nguồn lực có thể tạo thêm sinh kế, góp phần giữ gìn bản sắc quê hương.

Đặt trong dòng chảy phát triển ấy, những hàng thông bên hồ Noong U gợi một sự liên tưởng đặc biệt. Gần 30 năm trước, khi chưa có tính toán về giá trị kinh tế của cảnh quan, già làng Tú đã nghĩ đơn giản quê mình có hồ, có núi thì nên trồng thêm cây để không gian ấy đẹp hơn. Nay, cảnh quan, rừng, văn hóa Mông được đặt trong một cách nhìn rộng hơn, trở thành những nguồn lực cho phát triển du lịch cộng đồng và kinh tế địa phương.

Chị Hạng Thị Sua, người dân bản Tìa Ló phấn khởi chia sẻ: “Bây giờ bà con thấy những thứ mình có lâu nay như cảnh quan, văn hóa, sản vật đều có thể tạo ra giá trị. Làm du lịch thì mình càng phải giữ bản làng sạch đẹp, giữ phong tục, giữ những nét riêng của dân tộc mình. Nếu bản làng thay đổi mà mất đi những điều ấy thì khách đến cũng không còn thấy cái riêng của Tìa Ló nữa”.

Điều đáng nói là bản du dịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló hôm nay không phải thành quả của một cá nhân. Đó là kết quả của chủ trương, định hướng của cấp ủy, chính quyền, sự đầu tư, tổ chức thực hiện và sự đồng thuận, tham gia của cộng đồng. Nhưng trong câu chuyện ấy, nó như một dấu mốc để nhìn lại cách một người cán bộ cơ sở như già làng Cứ Chừ Tú từng nghĩ về quê hương: Có những việc làm ra không phải để nhận về một thành tích, mà để dành lại cho những người sống sau mình.

Nhìn từ hiện tại, điều đáng nhớ không phải già làng Tú đã “đi trước” một chủ trương. Giá trị nằm ở chỗ, trong điều kiện của gần 30 năm trước, ông đã nhận ra cảnh quan cũng là một phần tài sản của quê hương và sẵn sàng gieo xuống đất một điều mà khi ấy chưa thể nhìn thấy kết quả.

Nhiều năm làm cán bộ, già làng Tú đi qua nhiều mùa đổi thay của quê hương. Những cây thông bên hồ Noong U cũng đi qua từng ấy năm tháng. Chúng lớn lên chậm rãi, bình thản, không biết chức vụ, không biết nhiệm kỳ, chỉ lặng lẽ xanh theo thời gian. Có lẽ đó cũng là điều đẹp nhất mà những hàng cây để lại: Một việc làm có thể bắt đầu rất nhỏ nhưng nếu được gieo bằng trách nhiệm với quê hương, được trao lại cho thời gian và cộng đồng, nhiều năm sau có thể trở thành một phần giá trị chung của cả cộng đồng.

Bài, ảnh: Quang Long - Quốc Huy