Giá RAM DDR4 16GB tăng 2.352% và laptop LG cao cấp tăng 40%, Samsung ngăn tích trữ chip nhớ

Các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng đang ráo riết tìm cách đảm bảo nguồn cung chip nhớ trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt do AI (trí tuệ nhân tạo) thúc đẩy. Một số công ty đã cắt giảm dự báo lượng hàng xuất xưởng năm 2026 và thậm chí tháo dỡ bộ nhớ đời cũ khỏi những thiết bị tồn kho để phục vụ cho đợt ra mắt sản phẩm mới, theo trang Nikkei Asia.

Theo nhiều lãnh đạo trong ngành, tình trạng thiếu hụt chip nhớ dự kiến sẽ kéo dài suốt năm 2026 và thậm chí có thể sang cả 2027.

Các thiết bị điện tử tiêu dùng phân khúc phổ thông và tầm trung, gồm TV, set-top box (đầu thu truyền hình), router (bộ định tuyến), máy tính bảng giá rẻ, smartphone và PC (máy tính cá nhân), sẽ là những phân khúc bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Ngành ô tô cũng chịu tác động lớn, do yêu cầu chu kỳ kiểm định và xác minh dài hơn trước khi được phép đưa vào sản xuất hàng loạt.

Cuối năm 2025, Nikkei Asia đưa tin các nhà sản xuất PC và thiết bị điện tử đã cử nhân viên đến trụ sở của gã khổng lồ chip nhớ Hàn Quốc là SK Hynix và Samsung Electronics để xin thêm nguồn cung. Tuy nhiên, những nỗ lực này phần lớn không mang lại kết quả, khi các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu đang ưu tiên công suất cho những gã khổng lồ AI và nhà cung cấp dịch vụ đám mây có tiềm lực tài chính mạnh, sẵn sàng trả giá cao cho HBM (bộ nhớ băng thông cao) và các bộ nhớ tiên tiến khác, thay vì một số hãng điện tử tiêu dùng nhạy cảm về giá.

HBM, được tạo ra bằng cách xếp chồng nhiều chip nhớ lên nhau, đang đặc biệt được ưa chuộng để sử dụng trong GPU (bộ xử lý đồ họa) của Nvidia, trong khi các máy chủ AI cũng cần nhiều loại bộ nhớ khác.

HBM do SK Hynix sản xuất - Ảnh: Reuters

“Khi nhu cầu từ các nhà phát triển chip AI, chẳng hạn Nvidia và đối thủ, lớn gấp nhiều lần so với tất cả các bên còn lại cộng lại, những nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu đơn giản là không còn đủ năng lực để tập trung cho các khách hàng thương hiệu nhỏ. Điều này đặc biệt đúng với những khách hàng từng giảm mạnh đơn đặt hàng chip nhớ trong vài năm qua khi thị trường suy yếu. Đó là một thực tế khắc nghiệt, nhưng mối quan hệ với các nhà cung cấp bộ nhớ rất quan trọng trong thời điểm khó khăn”, quản lý tại một hãng sản xuất chip nhớ nói với Nikkei Asia.

Ông P.S. Pua, Giám đốc điều hành Phison Electronics - nhà phát triển lớn về chip điều khiển bộ nhớ NAND flash, cho biết tình hình có thể còn trở nên khó khăn hơn với các hãng sản xuất điện tử tiêu dùng.

“Nhu cầu từ máy chủ và AI đang cực kỳ mạnh. Chúng tôi dự kiến giá NAND flash sẽ tiếp tục tăng mạnh trong suốt năm 2026. Thế nhưng, nhiều hãng sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng có thể không chịu nổi mức tăng giá như vậy. TV sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và các sản phẩm như đầu thu truyền hình sẽ bị tác động rất nặng. Tổng lượng hàng xuất xưởng chắc chắn sẽ giảm. Nhiều công ty đơn giản là không thể trả nổi mức giá đó”, P.S. Pua nhấn mạnh.

Theo nguồn tin của Nikkei Asia, như biện pháp dự phòng, một số hãng PC đang thiết kế các mẫu máy phổ thông với nhiều khe cắm bộ nhớ hơn để người dùng có thể nâng cấp sau này nếu cần. Những hãng khác đã cảnh báo các đối tác phân phối và người mua rằng giá bán sẽ phải tăng khi chi phí chip nhớ leo thang.

Một cách mà các nhà sản xuất đang áp dụng để giảm bớt áp lực thiếu hụt là tháo chip nhớ từ sản phẩm tồn kho, dù cách này chỉ phù hợp với những thị trường thứ cấp có thể chấp nhận rủi ro về chất lượng vì sẽ làm giảm độ bền của sản phẩm, theo nhiều giám đốc trong ngành.

“Cách tiếp cận đó chủ yếu được dùng cho các thiết bị điện tử tiêu dùng giá rẻ, không yêu cầu chất lượng hay độ bền bộ nhớ cao nhất. Một số hãng đang mua lại các thiết bị tồn kho đời cũ. Họ nhận thấy rằng việc tháo chip nhớ và gắn chúng lên các bo mạch khác có thể là một cách tái sử dụng linh kiện và bổ sung nguồn cung”, một quản lý chuỗi cung ứng PC nói với Nikkei Asia.

Ông Jonney Shih, Chủ tịch Asustek Computer - nhà sản xuất PC lớn thứ 5 thế giới, cho biết toàn ngành PC chắc chắn sẽ tăng giá sản phẩm mới trong năm 2026 để đối phó với chi phí chip nhớ tăng vọt.

Asustek Computer đang tích cực thiết kế lại danh mục sản phẩm để tối ưu hóa nguồn cung bộ nhớ mà họ có thể đảm bảo và giới thiệu các mẫu PC mới phù hợp hơn với nhu cầu khách hàng.

Lãnh đạo tại một nhà cung cấp linh kiện Nhật Bản, có khách hàng là nhiều hãng PC và smartphone, cảnh báo người tiêu dùng: “Nếu bạn muốn mua bất kỳ hàng điện tử tiêu dùng nào, PC hay smartphone… hãy mua ngay bây giờ vì chắc chắn giá sẽ tăng. Lấy một chiếc PC trung bình làm ví dụ: Tỷ trọng chi phí chip nhớ trong tổng chi phí linh kiện đã tăng từ khoảng 15% lên gần 40%”, ông nói.

Giá thiết bị đã bắt đầu tăng

LG Gram Pro AI 2026, mẫu laptop cao cấp mới nhất của LG Electronics, hiện có giá 3,4 triệu won (khoảng 2.300 USD), tăng hơn 40% so với một năm trước.

Một số nhà cung cấp smartphone, gồm Xiaomi, Oppo và Vivo của Trung Quốc, đã cắt giảm dự báo về số lượng sản phẩm xuất xưởng năm 2026 khoảng 10% đến 15% so với 2025, khi tình trạng thiếu bộ nhớ bắt đầu ảnh hưởng đến triển vọng phục hồi từng được đánh giá khá lạc quan trước đó, theo Nikkei Asia.

Theo một giám đốc làm việc cho nhà cung cấp linh kiện của các hãng điện thoại Trung Quốc, Xiaomi dự báo nội bộ rằng lượng smartphone xuất xưởng của hãng sẽ giảm 5% năm nay do tình trạng thiếu hụt bộ nhớ và tâm lý thị trường nói chung ảm đạm. Xiaomi từ chối bình luận về thông tin này.

Một khách hàng xem xét các mẫu smartphone dòng Xiaomi 17 tại cửa hàng ở thành phố Thượng Hải, Trung Quốc - Ảnh: Getty Images

Samsung Electronics cũng không tránh khỏi tác động dù là hãng sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. T.M. Roh, đồng giám đốc điều hành Samsung Electronics, nói tại triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2026 ở thành phố Las Vegas (Mỹ) đầu tháng 1 rằng ông đang cảm nhận rõ áp lực khi giá bộ nhớ tăng đe dọa ảnh hưởng đến sản lượng smartphone của tập đoàn điện tử Hàn Quốc này.

Ngành ô tô có thể chịu tác động tương đương, thậm chí còn tệ hơn.

“Các hãng xe cũng sẽ chịu thiệt hại vì những nhà sản xuất chip nhớ không còn thời gian và năng lực để đáp ứng các đơn hàng nhỏ hoặc dự án, cũng như hỗ trợ nhiều bài kiểm định bắt buộc”, một quản lý chuỗi cung ứng khác nói.

Việc hạ dự báo triển vọng chủ yếu nhắm vào các mẫu smartphone tầm trung và giá rẻ, mà các hãng dựa vào để tăng doanh số, chứ không phải dòng sản phẩm cao cấp cũng như thiết bị khác mà giálà yếu tố quyết định lớn trong việc người dùng có mua hay không.

Giá giao ngay trung bình của RAM DDR4 16GB tăng 2.352%

Nhiều mẫu smartphone, cùng với không ít thiết bị tiêu dùng, đồ gia dụng và ô tô, vẫn sử dụng các thế hệ DRAM cũ hơn, cụ thể là DDR4 và LPDDR4. Tuy nhiên, ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới là Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology (Mỹ) đang dần loại bỏ sản xuất DDR4 để tập trung vào các chip tiên tiến hơn cho AI, máy chủ và thiết bị cao cấp.

Sự kết hợp hai yếu tố này đã đẩy giá lên mức phi lý. Theo hãng nghiên cứu thị trường TrendForce, giá giao ngay trung bình của RAM DDR4 16GB đã tăng 2.352% tính đến giữa tháng 1.2026 so với cùng kỳ năm 2025, còn RAM DDR4 8GB tăng 1.873%. Ngay cả giá hợp đồng dài hạn cũng đã tăng khoảng 60% trong năm ngoái và dự kiến sẽ tăng trung bình 100% trong năm 2026.

DRAM được sử dụng để lưu trữ và truy xuất dữ liệu tạm thời, đóng vai trò quan trọng trong tốc độ và độ phản hồi tổng thể của hệ thống. NAND flash, loại bộ nhớ quan trọng khác, là thiết yếu cho lưu trữ dữ liệu.

Giá NAND flash vẫn thấp cho đến giữa năm 2025, nhưng nhu cầu gia tăng cho suy luận AI, tức việc sử dụng mô hình AI đã được huấn luyện để thực hiện tác vụ, làm tăng mạnh nhu cầu lưu trữ, dẫn đến nguồn cung thắt chặt và giá tăng cao.

Trong quý 1/2026, giá NAND flash dự kiến sẽ tăng khoảng 120% so với cùng kỳ năm trước và xu hướng này được dự báo sẽ kéo dài suốt năm, theo dữ liệu từ nghiên cứu thị trường Omdia.

Gary Huang, người đứng đầu khu vực châu Á của công ty nghiên cứu Yole Group, cho biết các nhà sản xuất điện tử năm nay sẽ phải tăng giá hoặc giảm cấu hình sản phẩm, trong khi các hãng sản xuất bộ nhớ sẽ tiếp tục hưởng lợi từ mức giá cao.

Thông thường, bộ nhớ chiếm khoảng 10% đến 15% tổng chi phí vật liệu của smartphone và laptop, nhưng tỷ lệ này hiện đã tăng lên khoảng 20% đến 25%. Điều này có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận của các hãng sản xuất thiết bị điện tử, theo Ellie Wang - nhà phân tích tại TrendForce.

Một số công ty nghiên cứu đã giảm dự báo về lượng hàng xuất xưởng năm 2026 với smartphone và PC do nguồn cung bộ nhớ và các linh kiện then chốt khác bị thắt chặt. IDC dự báo thị trường smartphone có thể giảm hơn 5%, còn thị trường PC có thể giảm gần 9% trong kịch bản bi quan hơn.

Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology cố ngăn tình trạng tích trữ chip nhớ

Trước tình trạng hỗn loạn của thị trường, Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology đều đã áp đặt quy trình thẩm định nghiêm ngặt với khách hàng để ngăn chặn việc cố tích trữ chip nhớ, theo hai nguồn tin nắm rõ vấn đề.

“Ba công ty đã trở nên nghiêm ngặt hơn và hỏi chúng tôi về việc sẽ cung cấp cho ai, số lượng bao nhiêu, và liệu nhu cầu của khách hàng có thực sự hay không… bởi trong những thời điểm như thế này, một số người sẽ đặt dư hoặc tích trữ nhiều hơn nhu cầu thực, điều này sẽ làm rối loạn thị trường về sau”, một lãnh đạo tại nhà cung cấp GPU, máy chủ cho Nvidia và AMD nhận định.

Bất chấp những phiền toái nhỏ, tình hình lại rất thuận lợi cho các nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu. Biên lợi nhuận ròng của SK Hynix tăng lên 52% trong quý 3/2025, từ mức 33% cùng kỳ năm trước. Trong khi biên lợi nhuận ròng của Micron Technology tăng lên 40% vào quý kết thúc vào tháng 11.2025 (quý 1 năm tài chính 2026 theo cách gọi của hãng chip nhớ số 1 Mỹ), từ 23% một năm trước.

Samsung Electronics cho biết lợi nhuận hoạt động trong quý 4/2025 đã tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước và công ty sẽ thưởng cho nhân viên bộ phận bán dẫn khoản tiền tương đương tới 47% lương năm, nhằm ghi nhận kết quả kinh doanh mạnh mẽ.

Ngay cả nhà sản xuất nhỏ hơn là Nanya Technology (Đài Loan) cũng hưởng lợi, báo cáo biên lợi nhuận ròng 36,8% trong quý 4/2025, đảo chiều từ mức lỗ ròng một năm trước đó.

“Đây thực sự là một siêu chu kỳ mà chúng tôi chưa từng thấy. Chúng tôi đã chứng kiến các chu kỳ bộ nhớ trong quá khứ, nhưng lần này rất khác so với bất kỳ điều gì từng xảy ra”, theo ông Anthony Peter Bonadero, Chủ tịch Compal Electronics - nhà sản xuất laptop theo hợp đồng hàng đầu thế giới.

Anthony Peter nói ngành công nghiệp dự kiến sẽ tiếp tục chứng kiến những gì đã thấy cuối năm 2025, gồm giá cả biến động mạnh và nguồn cung bị hạn chế, khi Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology ưu tiên HBM hơn sản phẩm bộ nhớ kém tiên tiến.

“Xu hướng này nhiều khả năng sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027 và có tác động lớn đến toàn ngành. Nhiều người sẽ có xu hướng giữ lại các thiết bị hiện có lâu hơn”, ông nhận định.

Sơn Vân