Giá trị đặc sắc của hình tượng ngựa trong mỹ thuật Việt Nam
Hình tượng ngựa không chỉ là con vật gắn bó với lao động, chiến đấu mà còn là biểu tượng văn hóa, nghệ thuật mang nhiều cung bậc cảm xúc.
Ngày 30/1, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm chuyên đề "Ngựa trong nghệ thuật tạo hình", giới thiệu tới công chúng những giá trị đặc sắc của hình tượng ngựa trong mỹ thuật Việt Nam qua nhiều thời kỳ.
Triển lãm trưng bày 60 tác phẩm được tuyển chọn từ các bộ sưu tập mỹ thuật dân gian, mỹ thuật ứng dụng, mỹ thuật hiện đại và đương đại của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Các tác phẩm đa dạng về loại hình, chất liệu như sơn mài, sơn dầu, lụa, tranh giấy, gỗ, đất nung, gốm… do nhiều thế hệ nghệ nhân, họa sĩ, nhà điêu khắc sáng tác, từ thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương, kháng chiến đến nghệ thuật đương đại.
Theo BTC, hình tượng ngựa xuất hiện sớm và phổ biến trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt, lao động và văn hóa truyền thống.
Trong mỹ thuật dân gian và ứng dụng, ngựa được thể hiện mộc mạc, sinh động, phản ánh hình ảnh một loài vật trung thành, gần gũi với con người. Bước vào nghệ thuật hiện đại, hình tượng này trở thành nguồn cảm hứng sáng tác mạnh mẽ, mang nhiều sắc thái biểu cảm và ý nghĩa biểu tượng.
Tiêu biểu trong triển lãm là các tác phẩm gắn với hình tượng Thánh Gióng và tinh thần anh hùng dân tộc như “Gióng” của Nguyễn Tư Nghiêm, “Ông Gióng” của Ngô Mạnh Lân, các tác phẩm của Trần Khánh Chương, Lê Công Thành…
Bên cạnh đó, hình ảnh ngựa trong đời sống đồng bào vùng cao được khắc họa sinh động qua các tác phẩm của Tô Ngọc Vân, Nguyễn Văn Tỵ, Bùi Xuân Phái, Phạm Văn Đôn…
Trong giai đoạn kháng chiến, ngựa xuất hiện như người bạn đồng hành của bộ đội, gắn bó với hành trình vượt rừng, tiếp tế và chiến đấu. Đặc biệt, hình ảnh ngựa bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các tác phẩm của Dương Bích Liên, Nguyễn Trọng Kiệm, Nguyễn Thụ, Giang Tô, Trần Chắt… đã trở thành biểu tượng giàu giá trị nhân văn, thể hiện sự giản dị, gần gũi của Bác trong đời sống kháng chiến.
Đáng chú ý, hình tượng ngựa còn xuất hiện trong hai tác phẩm Bảo vật quốc gia thuộc sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là “Gióng” của Nguyễn Tư Nghiêm và “Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc” của Dương Bích Liên.
