Giá uranium lập kỷ lục khi nhu cầu điện hạt nhân tăng mạnh

Theo công ty tư vấn nhiên liệu hạt nhân TradeTech, cuối tháng 10, giá uranium trong các hợp đồng dài hạn đạt 99 USD/pound, tăng 2,1% so với tháng trước. Đây là mức cao nhất kể từ khi TradeTech bắt đầu theo dõi dữ liệu vào năm 1996, vượt kỷ lục 95 USD/pound được ghi nhận vào cuối những năm 2000.

Bà Treva Klingbiel, Chủ tịch TradeTech, cho biết các kế hoạch mở rộng công suất điện hạt nhân trên toàn cầu cùng những cam kết chính sách hỗ trợ đã khiến bên bán trở nên cứng rắn hơn trong đàm phán. Xu hướng này không chỉ đẩy giá lên cao mà còn khiến các điều khoản hợp đồng kém thuận lợi hơn đối với bên mua.

Kansai Electric Power đã khởi động lại bảy lò phản ứng hạt nhân của mình tại Nhật Bản. Ảnh: Kansai Electric Power.

Sự phát triển nhanh chóng của AI là một trong những động lực chính thúc đẩy nhu cầu điện. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu có thể đạt 945 terawatt-giờ (TWh) vào năm 2030, cao hơn gấp đôi mức khoảng 415 TWh năm 2024.

Ông Kenichi Onishi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật Bản (IEEJ), cho biết tại Mỹ, nơi các trung tâm dữ liệu đang được xây dựng với tốc độ nhanh, mô hình doanh nghiệp tự đảm bảo nguồn điện mới đang ngày càng phổ biến do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Theo đó, các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu phải chủ động tìm kiếm và bảo đảm nguồn điện phục vụ hoạt động của mình.

Xu hướng này thúc đẩy các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon và Google ký thỏa thuận mua điện từ các nhà máy hạt nhân hiện có, tái khởi động những cơ sở đã ngừng hoạt động và đầu tư vào các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).

Bên cạnh nhu cầu từ AI, những rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu hóa thạch do căng thẳng tại Trung Đông cũng khiến nhiều quốc gia đánh giá lại vai trò của điện hạt nhân. Theo ước tính tháng 10 của Diễn đàn Công nghiệp Nguyên tử Nhật Bản (JAIF), một nhà máy điện hạt nhân có thể giúp tiết kiệm từ 51 tỷ đến 72,5 tỷ yên (319-453 triệu USD) chi phí nhiên liệu hóa thạch. Mức tiết kiệm được tính toán dựa trên chi phí nhiên liệu khoảng 6 yên/kWh đối với điện than và 9 yên/kWh đối với điện khí LNG. Với mặt bằng giá nhiên liệu hiện nay, khoản tiết kiệm có thể còn lớn hơn.

Đối với Nhật Bản, quốc gia gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu nhiên liệu, điện hạt nhân ngày càng được nhìn nhận như một nguồn cung ổn định và có lợi thế về kinh tế.

Triển vọng mở rộng và tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân được dự báo sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu uranium trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, nguồn cung khó tăng nhanh do việc phát triển một mỏ uranium mới có thể mất từ 10 đến 20 năm. Theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới, dù trữ lượng uranium toàn cầu khá dồi dào, hoạt động khai thác vẫn tập trung tại một số quốc gia, trong đó có Kazakhstan.

Ông Jonathan Hinze, Chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường uranium UxC, cảnh báo nguồn cung có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu vào thập niên 2030, khi các mỏ mới cần được đưa vào khai thác để bù đắp sản lượng suy giảm và đáp ứng nhu cầu tăng lên.

Những lo ngại về nguồn cung cũng đang tác động đến hoạt động thu mua của các công ty điện lực. Ông Mitsuyoshi Hasegawa, phụ trách chiến lược nhiên liệu hạt nhân tại Kansai Electric Power, cho biết doanh nghiệp đang tìm cách bảo đảm nguồn cung ổn định với chi phí hợp lý thông qua hợp đồng dài hạn, đa dạng hóa nhà cung cấp và tham gia các dự án khai thác ở khâu thượng nguồn.

Theo UxC, giá uranium giao ngay hiện ở mức 92,50 USD/pound, cao nhất trong 9 tháng. Dòng vốn đầu tư cũng góp phần làm gia tăng biến động trên thị trường này. Hồi tháng 1, giá uranium từng tăng mạnh trong thời gian ngắn sau khi dòng vốn đổ vào Sprott Physical Uranium Trust, quỹ đầu tư uranium vật chất lớn nhất thế giới.

Trong khi đó, giá uranium tự nhiên tăng cao đang tạo động lực phát triển các nguồn cung thứ cấp. Ông Masato Nabeshima, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Thông tin Điện lực Nhật Bản, cho rằng việc thu hồi uranium từ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng đang trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế.

Tháng 5 vừa qua, công ty khởi nghiệp BLSK Energy của Mỹ, thành lập năm 2025, đã hợp tác với Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne để thương mại hóa công nghệ tái xử lý khô nhiên liệu hạt nhân. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đưa một cơ sở thí điểm vào vận hành trước năm 2034.