Giải mã công nghệ pháo-tên lửa Pantsir

Quân đội Ukraine vừa tuyên bố tấn công thành công hai hệ thống phòng không Pantsir tại bán đảo Crưm trong vòng 24 giờ, làm suy yếu lớp phòng thủ tầm ngắn của Nga. 

Hệ thống tên lửa Pantsir, còn được biết đến với tên gọi quốc tế SA-22 Greyhound, là hệ thống phòng không tự hành tầm ngắn của Nga kết hợp cả tên lửa đất đối không và pháo tự động trên cùng một khung gầm. 

Hệ thống được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu quan trọng như căn cứ quân sự, sở chỉ huy, sân bay và cơ sở hạ tầng trước máy bay chiến đấu, trực thăng, tên lửa hành trình, bom thông minh và đặc biệt là máy bay không người lái. 

Một hệ thống tên lửa Pantsir của Nga. Ảnh: Wikipedia

Điểm nổi bật của tên lửa Pantsir nằm ở khả năng đa lớp trong tầm gần: sử dụng tên lửa để đánh chặn mục tiêu ở khoảng cách xa hơn và chuyển sang pháo tự động khi mục tiêu áp sát hoặc khi hết đạn tên lửa.

Phiên bản phổ biến nhất là Pantsir-S1, với biến thể nâng cấp Pantsir-S2 được trang bị radar và hệ thống điều khiển hỏa lực cải tiến. 

Mỗi tổ hợp mang 12 quả tên lửa 57E6 hoặc biến thể tương đương, có tầm bắn hiệu quả lên tới 20 km và trần đánh chặn khoảng 15 km. 

Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn hai tầng, tốc độ cao và dẫn đường bằng lệnh radio kết hợp với đầu dò. Bên cạnh đó, hệ thống Pantsir trang bị hai khẩu pháo tự động 30 mm 2A38M, mỗi khẩu có tốc độ bắn rất cao, hiệu quả chống mục tiêu tầm cực gần trong phạm vi khoảng 4 km. 

Sự kết hợp này cho phép Pantsir ứng phó linh hoạt với nhiều loại mối đe dọa khác nhau trong môi trường chiến trường phức tạp.

Ukraine tuyên bố tiêu diệt tổ hợp tên lửa Pantsir Nga kết hợp pháo-tên lửa tại Crưm. Ảnh: ukrinform.net

Về cảm biến và dẫn đường, Pantsir sử dụng radar mảng pha vừa tìm kiếm vừa bám bắt mục tiêu, kết hợp với hệ thống quang-điện tử hỗ trợ khi bị nhiễu điện tử. 

Radar có khả năng phát hiện và theo dõi nhiều mục tiêu đồng thời, cho phép hệ thống dẫn bắn cả tên lửa lẫn pháo. 

Toàn bộ tổ hợp Pantsir được đặt trên khung gầm xe tải bánh lốp 8x8 có tính cơ động cao, giúp triển khai nhanh, bắn rồi di chuyển để tránh bị phát hiện và tấn công. 

Thời gian chuyển từ trạng thái hành quân sang sẵn sàng chiến đấu tương đối ngắn, phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ điểm và phản ứng nhanh.

Trong thực tế chiến sự tại Ukraine, tên lửa Pantsir thường được Nga bố trí để bảo vệ các mục tiêu giá trị cao trước các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa hành trình của Ukraine. 

Hệ thống tên lửa Pantsir của Nga bị hư hại đang được dập tắt sau một đòn tập kích của Ukraine. Ảnh mang tính minh họa. Nguồn: Dosye Shpiona/united24media.com

Việc mất mát từng hệ thống, như hai tổ hợp Pantsir vừa bị tuyên bố tiêu diệt tại Crưm, làm giảm mật độ phòng thủ tầm ngắn và tạo khoảng trống cho các đợt tấn công tiếp theo. 

Tuy nhiên, tên lửa Pantsir cũng bộc lộ hạn chế trước các cuộc tấn công bão hòa hoặc khi đối phương sử dụng máy bay không người lái giá rẻ kết hợp với vũ khí chính xác tầm xa. 

Hiệu quả của hệ thống Pantsir phụ thuộc nhiều vào chất lượng radar, khả năng chống nhiễu và sự phối hợp với các lớp phòng không tầm trung, tầm xa khác trong mạng lưới tổng thể.

Hệ thống tên lửa Pantsir đại diện cho triết lý thiết kế phòng không tầm ngắn của Nga: kết hợp tên lửa và pháo trên một phương tiện cơ động để tạo lớp bảo vệ dày đặc quanh mục tiêu quan trọng. 

Dù sở hữu nhiều ưu điểm về tính linh hoạt và đa nhiệm, hệ thống Pantsir vẫn phải đối mặt với thách thức ngày càng lớn từ các cuộc tấn công không người lái và chính xác cao trên chiến trường hiện đại.

(Theo ukrinform.net, newsukraine.rbc.ua, united24media.com)