Giải mã sự tiến hóa của robot Trung Quốc trong gala cuối năm

Đêm giao thừa năm Bính Ngọ 2026, hàng tỉ đôi mắt trên khắp thế giới lại đổ dồn về màn hình TV để theo dõi Gala Xuân của đài CCTV – chương trình truyền hình được xem là "bữa tiệc tinh thần" lớn nhất hành tinh của người Trung Quốc. Nhưng năm nay, thứ khiến khán giả nín thở không phải là những màn nhào lộn của các nghệ sĩ xiếc trứ danh hay giọng ca của những diva hàng đầu, mà là sự xuất hiện của một "binh đoàn" hoàn toàn mới, không mang hơi thở sinh học.

Unitree Robotics, kỳ lân công nghệ đến từ Hàng Châu, đã trở lại sân khấu lớn nhất quốc gia lần thứ ba liên tiếp, nhưng không còn với dáng vẻ rụt rè của những kẻ tập sự. Thay vào đó, họ mang đến một màn trình diễn phá vỡ mọi giới hạn tưởng tượng về máy móc, biến sân khấu truyền thống thành một thước phim viễn tưởng nơi võ thuật cổ truyền Trung Hoa giao thoa với đỉnh cao của kỹ thuật cơ khí chính xác. Sự kiện này không đơn thuần là một tiết mục giải trí mua vui trong ngày Tết; nó là một tuyên ngôn đầy sức nặng, một lời khẳng định đầy kiêu hãnh của Bắc Kinh về vị thế dẫn đầu trong cuộc đua định hình tương lai của nhân loại: kỷ nguyên của robot hình người.

Rũ bỏ động tác vụng về, hóa thân là cao thủ võ lâm kỷ nguyên số

Để thấu hiểu được cú sốc thị giác mà Unitree mang lại trong đêm hội năm nay, chúng ta cần một chút hồi tưởng về quá khứ chưa xa. Chỉ mới năm ngoái thôi, sự hiện diện của robot trên sân khấu Gala Xuân vẫn còn mang nặng tính biểu tượng sơ khai với 16 cỗ máy đứng xếp hàng, thực hiện những động tác vẫy khăn và nhún nhảy đơn giản, có phần cứng nhắc như những con rối gỗ. Nhưng thời gian trong thế giới công nghệ không trôi theo quy luật tuyến tính của lịch sử, nó trôi theo cấp số nhân của định luật Moore. Sự trở lại lần này của Unitree với dòng robot G1 là một bước đại nhảy vọt khiến giới quan sát toàn cầu phải ngả mũ.

Các robot có khả năng giữ thăng bằng rất tốt

Màn trình diễn mở đầu bằng một cảnh tượng hùng vĩ và có phần rợn ngợp: hàng trăm robot G1 đồng loạt xuất hiện, không phải để nhảy múa mua vui, mà để thực hiện một bài quyền Kung Fu phức tạp với độ khó kinh hoàng. Những "chiến binh" cao 1 mét 30, nặng 35 kg này di chuyển với sự đồng bộ tuyệt đối, tạo nên một làn sóng thép uyển chuyển trên sân khấu. Chúng không chỉ múa tay không; chúng cầm kiếm, múa côn nhị khúc và thực hiện các bài đối luyện với tốc độ chóng mặt. Điều đáng kinh ngạc nhất nằm ở sự tương tác giữa máy và người.

Trên sân khấu ấy, những cỗ máy lạnh lùng di chuyển song song với một nhóm trẻ em, thực hiện các động tác vũ đạo và võ thuật đan xen. Bất kỳ một sai số nhỏ nào trong tính toán, một tích tắc chậm trễ trong xử lý tín hiệu, hay một sự mất kiểm soát về lực đạo của cánh tay robot cũng có thể gây ra tai nạn nghiêm trọng cho các diễn viên nhí. Nhưng không, mọi thứ diễn ra trơn tru như một dòng chảy thủy ngân, chính xác đến từng milimet, xóa nhòa ranh giới giữa sự mềm mại của da thịt và sự cứng rắn của kim loại.

Khán giả đã chứng kiến những cú nhào lộn nhào đầy ngoạn mục, những pha bật cao từ bạt nhún lò xo mà trước đây chỉ những vận động viên Olympic mới dám thực hiện. Robot G1 tiếp đất, giữ thăng bằng và ngay lập tức chuyển hướng tấn công hoặc phòng thủ. Những sự chuyển hướng trọng tâm đột ngột ấy vốn là "tử huyệt" của robot hình người trước đây, thường khiến chúng mất thăng bằng và đổ gục.

Nhưng đêm nay, chúng xử lý quán tính và trọng lực nhẹ tựa lông hồng. Đó không còn là những cỗ máy vô tri được lập trình sẵn từng bước đi; đó là những thực thể vận động với khả năng phản xạ và thích ứng thời gian thực đáng kinh ngạc. Màn trình diễn ấy giống như một lời tuyên bố rằng kỷ nguyên robot "đi lạch bạch" đã vĩnh viễn lùi vào dĩ vãng, nhường chỗ cho những cỗ máy có khả năng vận động vượt trội cả con người.

Tôn Ngộ Không 4.0 và bí mật bên trong những "khớp xương"

Nếu màn trình diễn tập thể tại Bắc Kinh là sự phô diễn về quy mô và sự đồng bộ, thì tại điểm cầu Nghĩa Ô (Yiwu), Unitree lại mang đến một tuyệt phẩm về chiều sâu văn hóa và sức mạnh kỹ thuật cá nhân. Tại đây, mẫu robot H2 cao lớn hơn xuất hiện trong hình hài của Tôn Ngộ Không – nhân vật thần thoại biểu tượng cho sức mạnh, sự nổi loạn và khả năng biến hóa khôn lường. Hình ảnh "Tề Thiên Đại Thánh" bằng kim loại, khoác lên mình bộ giáp vàng, đứng hiên ngang trên một đám mây "Cân Đẩu Vân" được tạo thành từ những chú robot chó bốn chân B2W, là một ẩn dụ nghệ thuật đầy sức gợi.

Robot có thể thực hiện những động tác khó

"Cân Đẩu Vân" trong truyền thuyết giúp Tôn Ngộ Không đi vạn dặm chỉ trong một cú nhún; còn "đám mây" robot dưới chân H2 đại diện cho nền tảng điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo, thứ đang nâng đỡ và đưa công nghệ Trung Quốc bay cao. Nhưng để một con robot hình người có thể thực hiện được những động tác múa gậy Như Ý hay nhào lộn như một chú khỉ thực thụ, các kỹ sư của Unitree đã phải giải quyết những bài toán vật lý hóc búa nhất. Bí mật nằm ở sự tiến hóa vượt bậc của hệ thống truyền động và kiểm soát mô-men xoắn. Số lượng khớp nối của G1 và H2 giúp chúng sở hữu độ linh hoạt chưa từng thấy, cho phép chúng xoay, vặn và gập người ở những góc độ mà robot thông thường sẽ bị gãy trục hoặc rò rỉ dầu thủy lực ngay lập tức. Chỉ tính riêng khớp chân đã là 23, khớp tay là 5 và khớp hông là 6.

Hệ thống điều khiển chuyển động thời gian thực đóng vai trò như bộ não, liên tục tính toán hàng nghìn thông số mỗi giây để điều chỉnh trọng tâm, giúp robot giữ thăng bằng ngay cả khi đang thực hiện những động tác phi đối xứng phức tạp.

Việc một cỗ máy kim loại có thể bắt chước cái thần thái tinh anh, nhanh nhẹn của Tôn Ngộ Không không chỉ là thành tựu về cơ khí, mà là minh chứng cho sự trưởng thành của các thuật toán mô phỏng sinh học. Nó cho thấy Trung Quốc không chỉ giỏi sao chép, mà đã bắt đầu chạm đến ngưỡng cửa của sự sáng tạo nguyên bản trong công nghệ robotics, biết cách thổi hồn văn hóa ngàn năm vào những mạch điện vô tri để tạo ra những sản phẩm vừa có "xương sắt" vừa có "hồn dân tộc".

Cuộc đua "Tứ mã" và tham vọng viết lại định nghĩa về lao động

Tuy nhiên, Unitree không phải là kẻ độc hành trên con đường chinh phục đỉnh cao công nghệ này. Gala Xuân năm nay còn chứng kiến sự xuất hiện thấp thoáng của những cái tên khác như Galbot, Noetix và MagicLab trong các phân đoạn hài kịch đầu chương trình. Sự hiện diện của "tứ mã" này vẽ nên một bức tranh toàn cảnh sôi động và khốc liệt của hệ sinh thái robot Trung Quốc. Rõ ràng, Bắc Kinh đang có một chiến lược quy mô quốc gia nhằm biến Gala Xuân thành sàn diễn cho lĩnh vực công nghệ mũi nhọn này, gửi đi tín hiệu rằng đây là ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch phát triển kinh tế tương lai.

Thậm chí, robot có thể hợp luyện với các diễn viên nhí

Trong bối cảnh dân số đang già hóa nhanh chóng và lợi thế nhân công giá rẻ dần biến mất, Trung Quốc đang đặt cược tương lai của mình vào những "công nhân cổ sắt" này. Màn trình diễn của hàng trăm robot G1 không chỉ để giải trí, mà là mô hình thu nhỏ của một dây chuyền sản xuất tương lai, nơi hàng vạn robot có thể phối hợp làm việc nhịp nhàng, chính xác và không biết mệt mỏi. Khả năng vận hành bầy đàn tự chủ mà Unitree phô diễn chính là chìa khóa để giải quyết bài toán năng suất lao động trong kỷ nguyên mới.

Dù có nhiều đối thủ cạnh tranh, nhưng màn trình diễn của Unitree vẫn thực sự "đứng trên vai những người khổng lồ". Họ đã chứng minh được khả năng sản xuất hàng loạt và độ tin cậy của phần cứng ở mức độ cao nhất – điều mà các đối thủ khác vẫn đang chật vật theo đuổi. Việc đưa robot ra khỏi phòng thí nghiệm an toàn để bước lên sân khấu trực tiếp, đối mặt với hàng tỷ khán giả và rủi ro sai sót, là một canh bạc chỉ dành cho kẻ nắm giữ công nghệ lõi thực sự.

Khi ánh đèn sân khấu Gala tắt đi, dư âm của màn múa võ robot vẫn còn đọng lại mạnh mẽ. Đó không chỉ là tiếng vỗ tay tán thưởng cho một tiết mục hay, mà là tiếng gõ cửa của tương lai. Trung Quốc đã dùng chính biểu tượng văn hóa lâu đời nhất của mình – võ thuật và Tôn Ngộ Không – để kể câu chuyện về công nghệ mới nhất.

Họ đang muốn nói với thế giới rằng, giống như Tôn Ngộ Không đại náo thiên cung, ngành công nghiệp robot của Trung Quốc đã sẵn sàng phá vỡ mọi định kiến, vượt qua mọi rào cản vật lý để vươn lên vị trí độc tôn.

Bùi Tú