Giám đốc sáng tạo Duy Đào: 'Mọi giấc mơ của tôi đều ở Việt Nam'

Hà Nội như một cô nàng đỏng đảnh bước vào đợt giao mùa. Đó cũng là thời điểm tôi gặp gỡ một chàng trai “đặc sệt” Hà Nội nơi phố cổ, gần chợ Đồng Xuân. Duy Đào xuất hiện với nụ cười rạng rỡ, mặc nguyên cây trang phục tối màu như vẫn vậy.

Hầu hết Creative Director (giám đốc sáng tạo) mà tôi có cơ duyên gặp gỡ đều ưu ái đồ đen. Họ vì thế trở thành phông nền hoàn hảo cho những tác phẩm rực rỡ của chính mình.

Trong cuộc hẹn cà phê đã được lên lịch từ hơn một năm trước, Duy nói về chuyện nghề, chuyện đời, chuyện mình và chuyện đất nước. Những ly cà phê vơi dần, bên cạnh một quán phở chuẩn bị đón khách ăn trưa, giữa phố phường thủ đô hối hả, nhộn nhịp.

Cuộc trò chuyện của chúng tôi không trôi theo dòng chảy tuyến tính của thời gian. Có lẽ, cả hai đều thích nói những chuyện mới hơn. Dự án mới nhất của Duy Đào là tái định vị thương hiệu bóng đá Việt, nơi anh làm việc với Công ty Cổ phần Bóng đá Chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) và hệ thống các giải đấu thuộc V.League (V.League 1, V.League 2 và Cúp Quốc gia).

Bắt tay vào dự án, điều khiến Duy phải lập tức vắt tay lên trán trăn trở là “DNA” của bóng đá Việt. Người Brazil mang văn hóa Carnival rực rỡ, người Đức thể hiện sự kỷ luật máy móc, còn người Nhật Bản lại cần cù, chăm chỉ, tất cả đều được phản ánh một cách rõ ràng trong văn hóa bóng đá.

Sau khi hòa vào dòng người “đi bão”, anh mới giải được bài toán ban đầu, tìm thấy “DNA lễ hội”. Theo Duy Đào, văn hóa Việt Nam vốn đi từ hội làng, hội xóm, đến lễ hội quốc gia, bóng đá cũng thừa hưởng tinh thần đó.

Khác với bóng đá quốc tế, nơi yếu tố vùng miền dễ nảy sinh bất đồng, các câu lạc bộ V.League, dù đại diện cho những địa phương khác nhau, vẫn giữ tinh thần đoàn kết và thi đua lành mạnh. Đây là không khí mà Duy Đào từng trực tiếp cảm nhận khi ra sân theo dõi trận chung kết giữa Công an Hà Nội và Nam Định tháng trước.

Khi tôi đặt câu hỏi về những “đứa con tinh thần” chưa có cơ hội tỏa sáng, anh im lặng, có lẽ dành thời gian rà soát lại hành trình sáng tạo dài. “Chữ viết”, Duy nói.

Duy Đào yêu tiếng Việt. Đối với anh, chữ tiếng Việt mang theo lịch sử dân tộc, cần được tôn vinh hơn nữa và là một trong những trụ cột mà Duy thường xuyên đưa vào các thiết kế. Trong lịch sử, người Việt từng trải qua thời gian học chữ Hán, rồi tiếp xúc với chữ Latinh, song không chịu khuất phục, cuối cùng dung hòa cả hai để tạo thành chữ Quốc ngữ.

Quan sát hành trình sáng tạo của Duy gần đây, tôi biết anh phải đối mặt với nhiều ý kiến khi tham gia các dự án tái định vị thương hiệu. Điều này tất yếu cũng xảy ra với bóng đá.

Môn thể thao vua vốn đi sâu vào dòng máu, văn hóa, tinh thần chiến đấu và lòng tự tôn dân tộc của người Việt ở mọi lứa tuổi. Phản ​ứng vì thế cũng nhiều hơn, đòi hỏi những người đứng sau cuộc cải tổ phải thể hiện tinh thần dứt khoát, quyết tâm thay đổi.

Cuộc trò chuyện của chúng tôi trôi ngược về quá khứ, dừng lại ở tháng 2 năm 2024, khi Duy Đào nhận đề cử giải thưởng Grammy cho Thiết kế ấn phẩm âm nhạc đặc biệt với album Gieo (Ngọt) và được Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia Mỹ (NARAS) mời làm thành viên trong hội đồng bình chọn giải thưởng.

Sau những phút hồi tưởng lại khoảnh khắc bước đi trên thảm đỏ Grammy, Duy nói với tôi rằng nhớ nhất hai điều. Điều đầu tiên là hình ảnh vợ mình mặc tà áo dài đỏ giữa dàn ngôi sao quốc tế diện đồ hiệu đắt tiền và trang sức lộng lẫy. Theo quan sát của anh, đó cũng là lần xuất hiện duy nhất của tà áo dài Việt Nam tại lễ trao giải năm ấy.

Điều thứ hai vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của Duy Đào là khoảnh khắc đại diện ban tổ chức chủ động hỏi về cách phát âm đúng tên anh. “Với tất cả niềm tự hào, tôi hướng dẫn họ cách đọc đúng tên tiếng Việt có dấu”, anh mỉm cười khi nhớ lại, nhấp thêm một ngụm cà phê.

Hơn hai năm sau Grammy, tôi tò mò về sự thay đổi của Duy Đào đến thời điểm hiện tại. Không để tôi chờ đợi lâu, anh nhanh chóng trả lời: Yêu vợ hơn và giỏi hơn. Câu trả lời chắc nịch khiến cả hai đều bật cười.

Đối với Duy, cột mốc Grammy năm ấy không phải “thành tựu” như báo chí, truyền thông thường gọi, mà chỉ là một trong những “thành tích” trên hành trình xây dựng sự nghiệp sáng tạo. Anh cho biết không muốn “ăn mày quá khứ”, tự tin rằng bản thân ngày càng giỏi hơn. Bản năng ban đầu dần được thay thế bởi nhịp độ, kỹ năng đánh giá và độ nhạy cảm sắc bén.

Với bề dày văn hóa được thể hiện kín đáo trong câu chuyện phiếm bên ly cà phê vỉa hè, Duy Đào khó giấu xuất thân từ một gia đình giàu truyền thống nghệ thuật. Tôi gọi vui anh là “con nhà nòi”.

Cụ của anh là nhà nho, dạy chữ và viết tặng trẻ con trong nhà. Ông nội Duy là NSND Đào Đức - họa sĩ thiết kế mỹ thuật gạo cội, Art Director đầu tiên của phim truyện Việt Nam, người đặt nền móng, gắn bó trọn đời với Hãng phim truyện Việt Nam (tiền thân là Xưởng phim truyện Việt Nam).

Trong khi đó, bố anh là Đào Hải Phong - một danh họa thuộc thế hệ nghệ sĩ Đổi Mới của nền mỹ thuật đương đại Việt Nam. Như vậy, tính cả Duy Đào, gia đình anh có đến bốn thế hệ theo đuổi sáng tạo, nghệ thuật theo những hình thức và quy mô khác nhau.

Trong ký ức của Duy, câu chuyện bên mâm cơm ở nhà anh luôn liên quan đến điện ảnh, mỹ thuật hay âm nhạc. Dù sở hữu một đường băng lý tưởng để dễ dàng tung cánh bay, anh không cho rằng con đường mình đi luôn trải đầy hoa hồng. Với xuất phát điểm thuận lợi, anh lại tự đặt vạch đích xa hơn, nhận lấy trách nhiệm tiếp bước cha ông mình.

Một trong những điều quý báu nhất mà gia đình giàu truyền thống văn hóa, nghệ thuật truyền vào dòng máu của Duy Đào chính là tinh thần dân tộc bất khuất. Với hơn 10 năm học tập và làm việc tại Mỹ, anh ý thức rằng Việt Nam là một quốc gia nhỏ cả về diện tích và quy mô dân số, song chưa từng đánh mất chữ “kiêu” mà thế hệ trước truyền dạy.

Chữ “kiêu” đó nằm trong “kiêu hãnh”, chứ không phải “kiêu ngạo”. Đó là tinh thần “nhỏ nhưng có võ” mà Duy Đào cảm nhận rõ ràng khi là người châu Á duy nhất làm việc tại một công ty thiết kế nổi tiếng ở Mỹ.

Theo dõi các dự án của Duy trong nhiều năm qua, điều tôi cảm nhận rõ ràng chính là sự giao thoa giữa dấu ấn Việt Nam và tinh thần quốc tế. Nói cách khác, đó là những sản phẩm có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế và được nhào nặn bởi đôi bàn tay khéo léo của người Việt.

Năm năm trước, trên chuyến bay từ Mỹ trở về Việt Nam, Duy Đào có lẽ cũng nghĩ về những điều ấy. Anh nói rằng mọi giấc mơ của mình đều gắn liền với mảnh đất hình chữ S. Đó là trách nhiệm của một người con cả, là tình yêu của một người đàn ông và khát vọng đưa đất nước lên bản đồ sáng tạo thế giới của một người làm nghệ thuật.

Khát vọng “cắm cờ” cho Việt Nam có lẽ đến từ một lần Duy ​​lật giở những trang sách ghi danh các nhà thiết kế, giám đốc sáng tạo xuất sắc theo quốc gia. Theo bảng chữ cái tiếng Anh từ A-Z, anh tìm đến chữ “V” nhưng không thấy cái tên Việt Nam nào xuất hiện. Sự thiếu vắng này đưa Duy Đào lên máy bay và trở về Việt Nam trước khi đại dịch Covid-19 dẫn đến hạn chế đi lại.

Tôi và Duy Đào đều đồng tình rằng anh trở lại Việt Nam đúng thời điểm. Trong bối cảnh kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, anh tự nhận thấy mình được tạo điều kiện tối đa để “bay bổng”, để thắp lửa cho những sản phẩm sáng tạo mang đậm bản sắc Việt.

Vì thế, Duy không thấy sự khác biệt nhiều khi làm việc với nghệ sĩ, tập đoàn lớn hay cơ quan nhà nước. Trong tương lai, anh mong muốn có thể mở rộng nhóm đối tượng mục tiêu, hướng tới trẻ em, coi đây là một mảnh ghép còn thiếu trong bức tranh sự nghiệp hiện tại.

Anh quan điểm rằng cuộc sống là một vòng tuần hoàn với ba trạng thái: to learn (học hỏi) - to earn (gặt hái) - to return (trả lại). Duy Đào vì thế xác định thực hiện các nhiệm vụ quốc gia khi còn trẻ, sau đó chuyển sang truyền đạt kinh nghiệm và đóng góp lại cho thế hệ sau lúc về già.

“Tôi sẽ làm việc đến hơi thở cuối cùng. Nhưng mục đích ở mỗi giai đoạn khác nhau”, anh nói.

Đến gần cuối cuộc trò chuyện, tôi mới nhận ra Duy sinh năm 1995, mệnh Hỏa, vì thế nổi trội bởi sự quyết liệt, nhiệt huyết và khí thế. Song, trái ngược với một Duy Đào có phần góc cạnh trong công việc, Duy Tễu (tên gọi ở nhà) lại mềm mại hơn.

Về đến nhà, anh tắt điện thoại, nấu ăn, dành thời gian cho vợ và quan sát những điều bình dị xung quanh. Duy và vợ quen biết từ ngày nhỏ vì hai nhà chỉ cách nhau vài ngã tư. Khi nhắc đến vợ, anh không giấu được niềm tự hào lấp lánh trong ánh mắt, cho biết nửa kia là người phụ nữ thông minh, sắc bén, góp phần bù đắp những phần thiếu sót trong anh.

Điều cuối cùng và cũng là điều khiến tôi ấn tượng nhất ở Duy Đào là các thần tượng của anh. Nhiều nhà thiết kế, giám đốc sáng tạo trẻ mà tôi có duyên trò chuyện thường chịu ảnh hưởng lớn từ văn hóa, nghệ thuật nước ngoài. Khác hẳn, Duy lại thần tượng các danh nhân trong nước như Trần Hưng Đạo, Bà Triệu hay Quang Trung.

“Thần tượng của tôi ở trong sách lịch sử hết”, anh hóm hỉnh đùa. Trong thời chiến, các thần tượng của anh cầm quân đánh giặc ngoại xâm, đến thời bình, Duy tự nhận thấy trách nhiệm trở thành một vị tướng trên mặt trận sáng tạo, tri thức, cùng phát triển đất nước.

Như thường lệ, tôi gói lại cuộc trò chuyện bằng câu hỏi quen thuộc về giấc mơ điên ​​rồ nhất của đối phương. Duy Đào suy nghĩ rất lâu. Anh nói may mắn nhiều lần được nhắc đến là “người Việt đầu tiên” đạt một số thành tích.

Đối với Duy, có một “câu lạc bộ” những người Việt đầu tiên đóng góp cho đất nước và thế giới. Giấc mơ điên rồ của anh có lẽ cũng liên quan đến hành trình phát triển trong câu lạc bộ vô hình này. Cuối buổi, cà phê đã cạn, nhưng vẫn còn nhiều điều đợi Duy kể, để dành cho những lần gặp sau.