Giáo dục pháp luật cho trẻ em: Định hình nhận thức từ những bài học đầu đời

Bắt đầu từ những bài học gần gũi

Mới đây, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an TP. Hà Nội phối hợp với Trường THPT Hoàng Quán Chi, phường Yên Hòa, tổ chức tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông và hướng dẫn kỹ năng lái xe gắn máy an toàn cho 450 học sinh cùng 30 giáo viên.

Cùng ngày, đơn vị phối hợp với Trường Tiểu học Khương Mai trao tặng 401 mũ bảo hiểm cho học sinh lớp 1, kết hợp hướng dẫn các kỹ năng tham gia giao thông an toàn phù hợp với lứa tuổi.

CSGT Hà Nội tăng cường tuyên truyền pháp luật về an toàn giao thông.

Tại Trường THPT Hoàng Quán Chi, nội dung tuyên truyền tập trung phổ biến những quy định pháp luật về trật tự, an toàn giao thông; hướng dẫn học sinh nhận diện các nguy cơ dẫn đến tai nạn, chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ và xử lý những tình huống có thể gặp khi tham gia giao thông. Qua đó, các em được trang bị kiến thức cần thiết để tự bảo vệ mình, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm đối với những người cùng tham gia giao thông.

Với học sinh tiểu học, những bài học được truyền tải theo cách trực quan, dễ hiểu, gắn với các tình huống quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày. Các em được hướng dẫn cách đi bộ an toàn, quan sát trước khi sang đường, nhận biết tín hiệu đèn giao thông và đội mũ bảo hiểm đúng cách.

Đáng chú ý, việc giáo dục ý thức chấp hành pháp luật không chỉ hướng đến học sinh mà còn nhấn mạnh vai trò nêu gương của phụ huynh. Từ việc đội mũ bảo hiểm cho con, chấp hành tín hiệu giao thông đến lựa chọn phương tiện và cách đưa đón trẻ an toàn, mỗi hành động của người lớn đều có tác động trực tiếp đến quá trình hình thành nhận thức, thói quen của trẻ.

Ở lứa tuổi đầu đời, trẻ tiếp nhận thế giới không chỉ qua những lời dạy mà còn thông qua quan sát, trải nghiệm và cách ứng xử của những người xung quanh. Vì vậy, giáo dục pháp luật từ sớm, bắt đầu bằng những hành vi gần gũi, sẽ giúp các em từng bước phân biệt đúng - sai, hình thành ý thức tôn trọng quy tắc chung và hiểu rằng an toàn của bản thân luôn gắn liền với trách nhiệm đối với cộng đồng.

Chủ động phòng ngừa vi phạm từ môi trường học đường

Không chỉ tập trung vào an toàn giao thông, công tác tuyên truyền pháp luật trong trường học còn hướng đến phòng ngừa bạo lực học đường, tội phạm trong lứa tuổi vị thành niên và những hành vi lệch chuẩn có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của học sinh.

Sáng 12/10/2026, Đoàn Thanh niên và Hội Phụ nữ Công an phường Đông Ngạc phối hợp với Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Đông Ngạc tổ chức tuyên truyền chuyên đề “Phòng, chống bạo lực học đường và tội phạm trẻ vị thành niên”, thu hút hơn 1.000 học sinh tham gia.

Buổi tuyên truyền chuyên đề “Phòng, chống bạo lực học đường và tội phạm trẻ vị thành niên” thu hút hơn 1.000 học sinh tham gia.

Thông qua hình thức giao lưu, tương tác, báo cáo viên giúp học sinh nhận diện các hành vi bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần và bạo lực trên không gian mạng; đồng thời phân tích hậu quả, trách nhiệm pháp lý và hướng dẫn kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, ứng xử văn minh, tự bảo vệ bản thân.

Thay vì chỉ truyền đạt những quy định mang tính lý thuyết, nội dung tuyên truyền được gắn với các tình huống thực tế, giúp học sinh hiểu rõ hơn hậu quả của hành vi bắt nạt, xúc phạm, đe dọa hoặc cổ súy bạo lực. Qua đó, các em được định hướng cách kiểm soát cảm xúc, tôn trọng sự khác biệt, giải quyết bất đồng bằng đối thoại và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ thầy cô, gia đình khi gặp vấn đề.

Đây là những kỹ năng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách. Bởi ở lứa tuổi học đường, những hành vi ứng xử nếu không được định hướng kịp thời có thể dần trở thành thói quen, ảnh hưởng đến cách nhìn nhận các mối quan hệ và khả năng phân biệt giới hạn giữa quyền của cá nhân với trách nhiệm đối với người khác.

Giáo dục pháp luật vì thế không đơn thuần là yêu cầu học sinh ghi nhớ những điều được phép hay bị nghiêm cấm, mà quan trọng hơn là giúp các em hiểu vì sao phải tuân thủ quy tắc, biết chịu trách nhiệm với hành động của mình và không thờ ơ trước những hành vi gây tổn hại cho người khác.

Trang bị kỹ năng tự bảo vệ trong môi trường số

Trong bối cảnh Internet và mạng xã hội ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống giới trẻ, trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng nhận diện nguy cơ trên không gian mạng cũng trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ngày 11/10/2026, Công an xã Hòa Lạc phối hợp với Học viện Tài chính, cơ sở Hòa Lạc, tổ chức tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn kỹ năng an toàn giao thông và phòng ngừa tội phạm lừa đảo trên không gian mạng cho hơn 1.400 sinh viên.

Tại chương trình, sinh viên được phổ biến phương thức, thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua Internet, mạng xã hội; hướng dẫn cách nhận biết dấu hiệu bất thường, xử lý tình huống nghi vấn và chủ động bảo vệ thông tin cá nhân. Cùng với đó, các quy định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, những hành vi vi phạm thường gặp và hậu quả của tai nạn giao thông cũng được truyền tải đến người học.

Công an xã Hòa Lạc phối hợp với Học viện Tài chính, cơ sở Hòa Lạc, tổ chức tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn kỹ năng an toàn giao thông và phòng ngừa tội phạm lừa đảo trên không gian mạng.

Với nhóm đối tượng đã có khả năng tự chủ cao hơn trong học tập, sinh hoạt và tham gia các hoạt động xã hội, việc tuyên truyền hướng đến nâng cao năng lực nhận diện rủi ro, đánh giá thông tin và đưa ra quyết định có trách nhiệm. Mỗi sinh viên cần hiểu rằng sự chủ quan khi cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ hoặc tiếp cận những nội dung chưa được kiểm chứng đều có thể dẫn đến những hệ lụy khó lường.

Từ những kiến thức được trang bị, sinh viên có thêm cơ sở để tự bảo vệ mình, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong việc chia sẻ thông tin, ứng xử trên mạng xã hội và chấp hành pháp luật trong đời sống thực tế.

Định hình nhận thức, xây dựng văn hóa chấp hành pháp luật

Từ trường tiểu học, trung học đến giảng đường đại học, các chương trình tuyên truyền được triển khai với nội dung và phương pháp phù hợp từng nhóm đối tượng, thể hiện cách tiếp cận chủ động trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của lực lượng Công an TP. Hà Nội.

Điểm chung của các hoạt động là hướng đến việc đưa pháp luật ra khỏi những quy định khô cứng, trở thành kiến thức và kỹ năng thiết thực trong đời sống hằng ngày. Khi học sinh biết cách sang đường an toàn, nhận diện hành vi bạo lực, giải quyết mâu thuẫn đúng cách hay cảnh giác trước thủ đoạn lừa đảo, những bài học pháp luật đã bước đầu phát huy giá trị trong thực tiễn.

Giáo dục pháp luật cho trẻ em cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, có sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an, nhà trường và gia đình.

Đặc biệt, giáo dục pháp luật cho trẻ em cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, có sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an, nhà trường và gia đình. Trong đó, nhà trường tạo môi trường học tập, rèn luyện; gia đình hình thành thói quen, nếp sống; lực lượng chức năng cung cấp kiến thức, kỹ năng và định hướng hành vi phù hợp với quy định pháp luật.

Tuyên truyền, giáo dục từ sớm cũng là cách tạo dựng nền tảng để trẻ hình thành thế giới quan đúng đắn, biết tôn trọng pháp luật, có ý thức về quyền và nghĩa vụ của bản thân, đồng thời hiểu được trách nhiệm đối với cộng đồng. Khi những nhận thức ấy được bồi đắp thường xuyên qua từng bài học và hành động cụ thể, việc chấp hành pháp luật sẽ dần trở thành thói quen tự giác thay vì chỉ là yêu cầu bắt buộc.

Đây không chỉ là giải pháp phòng ngừa vi phạm trước mắt mà còn là sự đầu tư cho tương lai, góp phần xây dựng thế hệ trẻ có kiến thức, kỹ năng, trách nhiệm và lối sống văn minh; từ đó chung tay xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và xã hội thượng tôn pháp luật.