Giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông: Giáo viên phải hiểu công nghệ

Cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn các trường học TPHCM tập huấn kỹ năng ứng dụng AI đầu tháng 8/2026. Ảnh: TT

Đưa AI vào trường học không chỉ đòi hỏi giáo viên biết sử dụng công cụ, mà quan trọng hơn là có năng lực lựa chọn, kiểm chứng và vận dụng AI đúng mục tiêu dạy học, đồng thời hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Giáo viên cần thích ứng với AI

Từ học kỳ II năm học 2025 - 2026, Trường Tiểu học Thuận Kiều (Đông Hưng Thuận, TPHCM) thí điểm đưa giáo dục AI vào giảng dạy. Bà Lê Thị Thoa – Hiệu trưởng nhà trường cho hay, để chuẩn bị cho năm học 2026 - 2027, nhà trường xác định trước hết phải chuẩn bị đội ngũ. Giáo viên được tạo điều kiện tiếp cận, thực hành các công cụ AI; nội dung này cũng được đưa vào trao đổi, chia sẻ trong tổ chuyên môn.

Qua thực tế, mức độ tiếp cận công nghệ giữa giáo viên chưa đồng đều. Một số thầy cô chủ động khai thác AI khá linh hoạt, trong khi một bộ phận cần được hướng dẫn thêm để sử dụng công nghệ tự tin, đúng mục đích.

“Giáo viên không nhất thiết phải trở thành chuyên gia về AI, nhưng cần hiểu kiến thức nền tảng, biết sử dụng công cụ phù hợp và quan trọng nhất là hướng dẫn học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm. Giáo viên cũng phải có khả năng kiểm chứng thông tin do AI cung cấp, bởi không phải nội dung nào AI tạo ra cũng chính xác”, bà Thoa chia sẻ.

Ở góc độ giáo viên, cô Bùi Thị Cành – Trường Tiểu học Tân Phú (Bình Phước, TP Đồng Nai) cho biết đã chủ động đưa AI vào nhiều hoạt động chuyên môn. Cô sử dụng ChatGPT xây dựng nội dung, tìm ý tưởng bài dạy; Suno sáng tác bài hát về công thức Toán; Gemini tạo nội dung mô phỏng trực quan. AI cũng được khai thác để thiết kế sơ đồ tư duy, học liệu số, làm bài giảng sinh động hơn.

Theo cô Cành, giáo viên cần có năng lực số, biết lựa chọn công cụ phù hợp với môn học, cấp học; hiểu hạn chế của AI, có khả năng kiểm chứng thông tin và nắm các yêu cầu về an toàn, đạo đức, trách nhiệm khi sử dụng công nghệ.

“Giáo viên không nhất thiết phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng phải đủ hiểu để biết AI có thể hỗ trợ mình ở đâu và đâu là giới hạn của công cụ này. Tuy nhiên, các tài khoản miễn phí thường bị giới hạn tính năng, lượt sử dụng, trong khi phiên bản nâng cao lại phát sinh chi phí”, cô Cành cho hay.

Tại TPHCM, khoảng 3 năm qua, công tác chuẩn bị đội ngũ được đặc biệt chú trọng. Ông Võ Thiện Cang – Giám đốc Trung tâm Thông tin và Chương trình Giáo dục (Sở GD&ĐT TPHCM) cho biết, trung tâm đã tổ chức khoảng 250 lớp bồi dưỡng, tập huấn về AI cho hơn 17.000 cán bộ quản lý, giáo viên, với nhiều cấp độ, hình thức và nội dung, tập trung vào ứng dụng AI trong dạy và học.

“Mục tiêu bồi dưỡng không chỉ giúp giáo viên làm quen với công cụ AI mà hướng đến hình thành năng lực ứng dụng AI trong môi trường giáo dục. Qua các đợt bồi dưỡng, chúng tôi nhận thấy giáo viên quan tâm, chủ động hơn trong tiếp cận AI. Tuy vậy, mức độ ứng dụng chưa đồng đều; có giáo viên đã sử dụng AI khá thành thạo, nhưng cũng có thầy cô mới ở bước làm quen với công cụ”, ông Cang cho hay.

Từ biết công cụ đến biết dạy học với AI

Ông Võ Thiện Cang cho rằng, khó khăn trong triển khai giáo dục AI không chỉ nằm ở việc giáo viên biết công cụ nào, mà quan trọng hơn là biết lựa chọn, sử dụng AI thế nào để phục vụ mục tiêu dạy học. Giáo viên cần hiểu khả năng, giới hạn của AI, biết kiểm chứng thông tin và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

“Tập huấn không nên chỉ dừng ở việc giới thiệu công cụ. Giáo viên cần được thực hành trên bài dạy, biết công cụ nào hỗ trợ ở từng khâu và sử dụng đến đâu, giới hạn như thế nào”, ông Cang nói.

Bên cạnh tập huấn tập trung, cần phát huy vai trò của tổ chuyên môn và những giáo viên có kinh nghiệm ứng dụng AI để chia sẻ, hỗ trợ đồng nghiệp. Việc bồi dưỡng cũng phải được duy trì thường xuyên bởi công nghệ thay đổi nhanh, đòi hỏi năng lực giáo viên liên tục được cập nhật.

“Đích đến của bồi dưỡng AI là giúp giáo viên làm chủ công nghệ để phục vụ hoạt động giáo dục, chứ không tạo thêm một nhiệm vụ gây áp lực. Khi AI giúp giảm thời gian cho những công việc phù hợp, giáo viên có thêm thời gian tập trung vào chuyên môn và tương tác với học sinh, khi đó việc ứng dụng AI mới thực sự có ý nghĩa”, ông Cang nhấn mạnh.

Từ góc độ nhà trường, bà Lê Thị Thoa cho rằng, năng lực AI giữa giáo viên chưa đồng đều, trong khi công nghệ thay đổi nhanh khiến việc tập huấn một lần khó đáp ứng yêu cầu thực tế. Bồi dưỡng cần gắn với những bài dạy cụ thể, tăng thời lượng thực hành để giáo viên chuyển từ “biết sử dụng công cụ” sang “biết sử dụng AI phục vụ mục tiêu dạy học”, đồng thời sử dụng đúng lúc, đúng mục đích, tránh chạy theo công nghệ hoặc lạm dụng AI.