Giáp phản ứng nổ cải tiến thay đổi xe tăng T-54B ra sao?

Nếu hệ thống điều khiển hỏa lực là phần giúp T-54B cải tiến nâng cao khả năng phát hiện và tác xạ, thì giáp phản ứng nổ lại tập trung vào một vấn đề khác: khả năng sống sót của xe trên chiến trường.

Đây là một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất khi so sánh T-54B nguyên bản với phiên bản đã được Việt Nam cải tiến.

Theo Báo Nhân Dân, các xe tăng T-54/55 hiện nay được tích hợp giáp phản ứng nổ nhằm tăng cường khả năng sống sót trước sự tấn công của vũ khí chống tăng và xe tăng đối phương.

Những khối giáp được bố trí trên thân và tháp pháo khiến hình dáng tròn đặc trưng của tháp pháo T-54/55 thay đổi đáng kể.

Giáp phản ứng nổ, thường được gọi là ERA, không phải một lớp thép đơn thuần gắn thêm bên ngoài xe.

Cấu tạo cơ bản của loại giáp này gồm các phần tử bảo vệ có khả năng phản ứng khi bị tác động bởi đạn chống tăng.

Khi hoạt động, chúng làm thay đổi tác động của luồng xuyên hoặc đầu đạn lên lớp giáp chính của xe, qua đó góp phần giảm hiệu quả của một số loại vũ khí chống tăng.

Đối với T-54B, ý nghĩa của việc bổ sung ERA nằm ở chỗ nó tăng cường khả năng bảo vệ mà không cần thiết phải thiết kế lại toàn bộ thân và tháp pháo.

Đây phù hợp với cách Việt Nam hiện đại hóa dòng xe này: giữ lại nền tảng cơ bản nhưng bổ sung những hệ thống mới ở những vị trí có thể nâng cao năng lực của phương tiện.

Việt Nam cũng đã có quá trình nghiên cứu giáp phản ứng nổ trong nước. Báo Quân đội nhân dân ngay từ năm 2012 đã cho biết các nhà khoa học thuộc Viện Thuốc phóng - Thuốc nổ, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, đã hoàn chỉnh thiết kế và công nghệ chế tạo giáp phản ứng nổ dành cho xe tăng T-54 và T-55.

Nguồn này cho biết sản phẩm được thiết kế để chống một số loại đạn tên lửa, đồng thời bảo đảm an toàn với đạn bộ binh bắn thẳng và không gây nổ lan.

Điểm đáng chú ý là ERA chỉ là một thành phần trong tổng thể quá trình nâng cấp. T-54B cải tiến còn được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực sử dụng công nghệ số, hệ thống trinh sát và phát hiện mục tiêu cùng thiết bị liên lạc mới.

Vì vậy, việc tăng cường giáp không đứng riêng lẻ mà nằm trong một gói cải tiến gồm cả hỏa lực, khả năng quan sát, thông tin liên lạc và bảo vệ.

Cũng cần phân biệt giữa "tăng khả năng sống sót" và "trở thành xe tăng hiện đại hoàn toàn". ERA giúp bổ sung khả năng bảo vệ cho T-54B, nhưng không xóa bỏ những giới hạn vốn có của một nền tảng thiết kế cũ.

Chính vì vậy, Việt Nam kết hợp nhiều hướng nâng cấp thay vì chỉ bổ sung giáp. Báo Quân đội nhân dân cho biết chương trình cải tiến T-54B được triển khai cùng với các chương trình nâng cấp kính quan sát, ngắm bắn đêm cho T-54B, T-54M và T-55.

Nhìn tổng thể, giáp phản ứng nổ đã tạo ra thay đổi quan trọng đối với T-54B cải tiến: chiếc xe không chỉ được nâng cao khả năng quan sát và tác xạ mà còn được tăng cường lớp bảo vệ trước một số mối đe dọa chống tăng.

Đây là ví dụ rõ về cách một nền tảng xe tăng cũ có thể được kéo dài giá trị sử dụng bằng việc bổ sung công nghệ mới, thay vì chỉ dựa vào thiết kế nguyên bản.