Gieo chữ, gieo nghề cho nạn nhân da cam
Ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp, Làng Hữu nghị Việt Nam thuộc Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, những bài học đôi khi bắt đầu từ việc nhận biết một màu sắc, cầm chắc cây bút hay xâu được một đường chỉ. Bằng tình yêu thương và sự kiên trì, những cô giáo nơi đây lặng lẽ dạy chữ, dạy nghề, chắp thêm niềm tin cho những học sinh là nạn nhân chất độc da cam.
Bài học bắt đầu bằng sự thấu hiểu
Ở Lớp Giáo dục đặc biệt 1, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp, cô giáo Nguyễn Thị Oanh đang hướng dẫn các học sinh viết từng nét chữ, tôi chú ý đến Tuân, một học sinh ngoài 40 tuổi, có nước da đen nhẻm, vóc dáng và khuôn mặt khiến người đối diện thoáng ngỡ ngàng. Tuổi đời chưa nhiều, nhưng “trò” Tuân trông già hơn rất nhiều so với tuổi thật. Nhất là khi hàm răng đã gãy khiến miệng trở nên móm mém.

Cô giáo Nguyễn Thị Oanh tận tình chỉ bảo cho những học sinh là nạn nhân chất độc da cam.
Ít ai biết rằng, phía sau dáng vẻ già nua ấy là một hành trình đầy khó khăn. Em Nguyễn Văn Tuân, sinh năm 1982, là nạn nhân chất độc da cam, bị chậm phát triển trí tuệ mức độ nặng, dị dạng lồng ngực và khớp gối phải. Những ngày đầu đến lớp, nhận thức của Tuân còn rất hạn chế, các kiến thức, kỹ năng rời rạc.
“Nhưng hôm nay, Tuân đã nhận biết một số màu sắc, con số, chữ cái, nhận biết những đồ vật quen thuộc, biết tô màu theo mẫu, tưới cây, vệ sinh lớp học, thu dọn sau giờ học. Điều đáng quý hơn cả là em đã vui vẻ hơn, biết tương tác với cô giáo và các bạn, biết hỏi khi thấy một người bạn vắng mặt” - cô Oanh kể về học trò của mình bằng giọng chậm rãi.
Với cô Oanh, sự tiến bộ của một học sinh không thể đo bằng những tiêu chí thông thường. Có khi, một câu nói dài hơn, một lần chủ động chào hỏi hay việc học trò biết tự thu dọn đồ dùng sau giờ học cũng là thành quả của cả một quá trình.
Đến lớp Giáo dục đặc biệt 4 do cô giáo Trần Thị Thu Lý phụ trách. Lớp có 9 học sinh với độ tuổi và khả năng nhận thức rất khác nhau. Có em học được những nội dung tương đương chương trình tiểu học, em lại mới bắt đầu làm quen với những kiến thức đơn giản. Vì thế, trong cùng một lớp học, cô Lý không thể áp dụng một cách dạy chung cho tất cả.

Cô giáo Trần Thị Thu Lý bên học trò của mình.
Trong ký ức của cô Lý, có một món quà giản dị mà cô không bao giờ quên. Cô nhớ lại: “Một lần trở về lớp, tôi bất ngờ nhìn thấy trên bảng bức tranh còn vụng về cùng những dòng chữ chúc mừng. Học trò đã tự tay làm món quà ấy dành tặng tôi nhân ngày 20-11, cũng đúng dịp sinh nhật. Nét vẽ chưa đẹp, con chữ còn nguệch ngoạc, nhưng với tôi - đó là món quà vô giá”.
Để những học trò vốn hạn chế về nhận thức có thể ghi nhớ ngày đặc biệt của cô giáo, biết bày tỏ tình cảm và dành cho cô sự yêu thương ấy là cả một quá trình dài của sự kiên trì, gần gũi và tận tâm.
Đường chỉ nối những ước mơ
Nếu lớp học của cô Oanh và cô Lý là nơi học sinh học những bài học đầu tiên về nhận thức và kỹ năng sống, thì ở một căn phòng khác, tiếng máy may lại mở ra một hành trình mới.
“Roạch, roạch...”. Tiếng máy may đều đặn vang lên. Cô giáo Nguyễn Thị Hồng Hải đang hướng dẫn các học sinh từng đường kim, mũi chỉ. Cô Hải đã có 24 năm công tác, hiện phụ trách hai lớp dạy nghề cắt may và dệt, với tổng số 16 học sinh. Công việc của cô là dạy các em nghề may, nghề dệt, để sau khi hoàn thành chương trình học, những học sinh có khả năng có thể tự cắt, may một số sản phẩm hoặc làm việc tại các cơ sở may, dây chuyền sản xuất.
Nhìn học sinh ngồi bên máy may, tôi hiểu rằng, với các em, học nghề không đơn thuần là học một kỹ năng. Đó còn là cơ hội để khẳng định rằng, mình có thể làm được một công việc, có thể tạo ra sản phẩm bằng chính đôi tay của mình và sau khi hòa nhập cộng đồng, các em có thể tự nuôi sống bản thân mình.

Cô giáo Nguyễn Thị Hồng Hải tại lớp học may.
Đại tá Nguyễn Ngọc Dũng, Giám đốc Làng Hữu nghị Việt Nam cho biết: “Làng luôn xác định, chăm sóc, giáo dục và định hướng nghề nghiệp cho học sinh khuyết tật, nạn nhân chất độc da cam là nhiệm vụ đặc thù, đòi hỏi đội ngũ giáo viên có chuyên môn, trách nhiệm, lòng kiên trì và sự sáng tạo. Bởi mỗi học sinh có hoàn cảnh, mức độ khuyết tật và khả năng tiếp thu khác nhau, nên không thể áp dụng một phương pháp chung. Trung tâm luôn chú trọng bồi dưỡng chuyên môn, tạo điều kiện để giáo viên nâng cao năng lực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu giáo dục và dạy nghề”.
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 đang đến gần, giữa những bó hoa và lời tri ân dành tặng các nhà giáo, sự cống hiến của những cô giáo ở Làng Hữu nghị Việt Nam thật đáng trân trọng. Các cô lặng lẽ đi qua những ngày tháng kiên trì bên học trò, vui với từng con chữ được viết nên, từng kỹ năng được hình thành, từng nụ cười rạng rỡ hơn. Không có món quà nào ý nghĩa hơn những tiến bộ ấy. Bởi với các cô, được góp phần thắp lên niềm tin và mở ra cơ hội sống tốt đẹp hơn cho học trò chính là hạnh phúc của nghề giáo.

