Giữ hồn nghề cổ, hòa nhịp thời đại số

Trong bối cảnh chuyển đổi số, làng nghề đang có thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, đưa tinh hoa truyền thống đến gần hơn với công chúng.

Ngôi làng hơn 400 năm giữ nghề sơn tạc tượng

Đến với Vũ Lăng, nghe tiếng đục đẽo vang lên từ những xưởng sản xuất, nhìn những khúc gỗ lớn nhỏ, ngửi mùi mùn cưa, người ta đã nhận ra vùng đất nổi tiếng với nghề sơn tạc tượng. Nghề truyền thống đã ăn sâu vào đời sống của người dân, trở thành niềm tự hào và là một trong những thế mạnh kinh tế của địa phương.

Theo lời kể của cao niên trong làng, nghề sơn tạc tượng ở Vũ Lăng đã có hơn 400 năm. Qua nhiều thế hệ, những bí quyết nghề nghiệp được trao truyền từ cha ông đến con cháu, tạo nên bản sắc riêng cho sản phẩm của làng. Những pho tượng tại chùa làng có tuổi đời 300-400 năm đều do các thợ giỏi Vũ Lăng chế tác. Dấu ấn tài hoa của người thợ nơi đây còn hiện diện tại nhiều đình, chùa ở Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố khác.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Dân Hòa Hoàng Quốc Đạt chia sẻ. Ảnh: Tiến Thành

Điều làm nên danh tiếng của tượng gỗ Vũ Lăng không chỉ là kỹ thuật chạm khắc tinh vi mà còn nằm ở khả năng tạo thần thái cho từng tác phẩm. Từ những khúc gỗ tưởng chừng vô tri, qua bàn tay người thợ, các hình tượng hiện lên với đường nét cân đối, dáng vẻ uy nghiêm và biểu cảm sống động.

Ở đó, người thợ không đơn thuần thực hiện những thao tác kỹ thuật mà còn vận dụng kinh nghiệm, óc thẩm mỹ và sự am hiểu về văn hóa, tín ngưỡng. Mỗi đường đục, nét chạm đều đòi hỏi sự chính xác, kiên nhẫn và tập trung cao độ. Bởi vậy, người thợ Vũ Lăng được ví như những nghệ sĩ tạo hình, gửi gắm tâm huyết và tình cảm vào từng sản phẩm.

Với hơn 50 năm gắn bó với nghề, nghệ nhân Nguyễn Tuấn Tâm được coi là một trong những người có tay nghề cao trong làng. Ông luôn tâm niệm, sản phẩm làm ra phải đạt về chất lượng, giá trị văn hóa lịch sử, nghệ thuật và mong muốn truyền thống của quê hương tiếp tục được gìn giữ qua các thế hệ.

Nghệ nhân Nguyễn Tuấn Tâm chia sẻ về nghề sơn tạc tượng. Ảnh: Tiến Thành

Ông Tâm chia sẻ: “Mỗi sản phẩm không chỉ được làm nên từ gỗ, từ sơn, mà còn là kết tinh của niềm tin, sự kiên nhẫn và tài hoa của người thợ. Nghề này gắn với đình, chùa, miếu và cả không gian thờ tự của mỗi gia đình. Chúng tôi luôn mong muốn giữ lửa nghề và truyền lại cho thế hệ sau”.

Nghề được gìn giữ chủ yếu theo hình thức cha truyền con nối. Nhiều người dân lớn lên giữa tiếng cưa, tiếng đục, sớm làm quen với những dụng cụ nghề truyền thống và học hỏi kỹ thuật từ các thế hệ đi trước. Chính môi trường ấy đã nuôi dưỡng tình yêu nghề, giúp những kinh nghiệm quý báu tiếp tục được truyền lại.

Đưa tinh hoa làng nghề lên không gian số

Trong nỗ lực tìm kiếm hướng đi mới cho sản phẩm truyền thống, xã Dân Hòa đã chuyển đổi số, tổ chức livestream giới thiệu, quảng bá sản phẩm làng nghề sơn tạc tượng, đồ thờ Vũ Lăng.

Qua không gian quảng bá trực tuyến mở ra một cách tiếp cận mới, giúp người xem có thể tìm hiểu sản phẩm ngay trên nền tảng số, quan sát đường nét chạm khắc và hiểu hơn về quá trình tạo nên những tác phẩm phục vụ nhu cầu văn hóa, tín ngưỡng. Thay vì chỉ giới thiệu thành phẩm, phiên livestream còn góp phần kể câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm: Lịch sử làng nghề, kỹ thuật của người thợ và những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Những pho tượng qua bàn tay người thợ Vũ Lăng. Ảnh: Tiến Thành

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Dân Hòa Hoàng Quốc Đạt chia sẻ: “Làng nghề sơn tạc tượng Vũ Lăng không chỉ là nơi sản xuất ra những sản phẩm đồ thờ tinh xảo, mà còn là biểu tượng văn hóa, tín ngưỡng của quê hương. Việc đưa làng nghề lên không gian số hôm nay là bước đi quan trọng để quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy chuyển đổi số và mở ra cơ hội tiêu thụ sản phẩm cho bà con”.

Theo ông Phạm Văn Sê, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Vũ Lăng, lợi thế của làng nghề là các chủ cơ sở đều có không gian trưng bày riêng, tạo điều kiện để khách hàng trực tiếp tham quan, lựa chọn sản phẩm theo nhu cầu. Đây cũng là nền tảng thuận lợi để việc giới thiệu, quảng bá sản phẩm được thực hiện bài bản, chuyên nghiệp hơn, kết hợp giữa trải nghiệm trực tiếp và các phương thức tiếp cận khách hàng trên môi trường số.

Hoạt động livestream nhận được sự quan tâm, tương tác của người dân, góp phần đưa hình ảnh làng nghề đến gần hơn với khách hàng. Qua đó, người dân Vũ Lăng cũng kỳ vọng sản phẩm truyền thống sẽ được biết đến rộng rãi hơn, mở rộng thị trường trong nước và từng bước tiếp cận khách hàng quốc tế, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho lao động địa phương.

Theo lãnh đạo xã Dân Hòa, thời gian tới, xã sẽ tiếp tục tạo điều kiện để các sản phẩm thế mạnh của địa phương, trong đó có sơn tạc tượng, đồ thờ Vũ Lăng, tiếp cận thị trường rộng rãi hơn. Việc ứng dụng công nghệ số trong quảng bá cần gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng hình ảnh làng nghề và phát huy vai trò của các nghệ nhân, cơ sở sản xuất.

Khi tinh hoa nghề cổ được gìn giữ bằng tâm huyết của người thợ, đồng thời được hỗ trợ tiếp cận thị trường bằng công nghệ, làng nghề Vũ Lăng không chỉ có thêm cơ hội phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đã bền bỉ tồn tại qua nhiều thế hệ.