Giữ hương bánh truyền thống nơi phên giậu Tổ quốc

Chị Lù Thị Cảnh giới thiệu sản phẩm bánh khẩu xén truyền thống tại xưởng bánh của gia đình cho chị em hội viên phụ nữ xã Pa Tần. Ảnh: Đức Duẩn

Giữ lửa nghề xưa giữa miền biên viễn

Pa Tần là xã biên giới còn nhiều khó khăn, nơi đời sống người dân gắn liền với nương rẫy và những phong tục truyền thống lâu đời. Sinh ra và lớn lên tại bản Pa Tần 3, chị Lù Thị Cảnh (sinh năm 1989) mang trong mình ký ức tuổi thơ gắn với bếp lửa hồng, với những mẻ bánh khẩu xén thơm dẻo do bà và mẹ làm mỗi dịp Tết đến, Xuân về. “Càng lớn, tôi càng lo khi thấy nghề làm bánh truyền thống của người Thái dần mai một. Nếu mình không làm, không giữ thì rồi con cháu sẽ chỉ còn biết qua ký ức” - chị Cảnh tâm sự. Từ trăn trở ấy, chị nung nấu ý định biến nghề làm bánh truyền thống thành sinh kế lâu dài, vừa giữ được bản sắc văn hóa dân tộc, vừa tạo thu nhập ổn định cho gia đình.

Năm 2021, chị Cảnh chính thức bắt tay vào khởi nghiệp với nghề làm bánh khẩu xén. Khó khăn chồng chất khi vốn liếng ít, kinh nghiệm quản lý chưa có, thị trường tiêu thụ còn hạn hẹp. Tuy nhiên, bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm và sự cần cù của người phụ nữ vùng cao, chị kiên trì từng bước tháo gỡ.

Trong quá trình đó, chị nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Pa Tần thông qua các lớp tập huấn khởi nghiệp, các chương trình hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế. Đặc biệt, lực lượng Bộ đội Biên phòng đứng chân trên địa bàn đã tích cực phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương tuyên truyền, động viên người dân mạnh dạn phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa gắn với xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc nơi biên giới.

Nhờ được tạo điều kiện tham gia các phiên chợ nông sản, hội chợ thương mại, hội nghị kết nối, giới thiệu sản phẩm OCOP trong và ngoài tỉnh, sản phẩm bánh khẩu xén của chị Cảnh ngày càng được nhiều người biết đến.

Từ gian bếp nhỏ đến đặc sản vùng biên

Để làm ra chiếc bánh khẩu xén đạt chất lượng, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Theo chị Cảnh, gạo nếp quyết định phần lớn độ ngon của bánh, phải là loại hạt to, mẩy, thơm mùi lúa mới. Xôi sau khi đồ chín phải giã ngay khi còn nóng để tạo độ dẻo, nhuyễn, rồi trộn đều cùng đường phên, vừng... theo công thức gia truyền. Bánh được dàn mỏng, phơi trên phên tre trong bóng râm thoáng gió để se lại. Khi rán, bánh nở phồng, giòn tan, mang hương vị đặc trưng của gạo nếp nương vùng núi.

Từ món bánh vốn chỉ xuất hiện trong gian bếp ngày Tết, khẩu xén Lù Cảnh nay đã trở thành đặc sản được sản xuất quanh năm, có mặt ở nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh. Giữ trọn công thức truyền thống, chị Cảnh đồng thời chủ động đổi mới cách tiếp cận thị trường. Với sự hỗ trợ, hướng dẫn của các tổ chức đoàn thể và cán bộ địa phương, chị mạnh dạn đầu tư bao bì, nhãn mác, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử.

Chị Lù Thị Cảnh tại gian hàng trưng bày sản phẩm “Phụ nữ Lai Châu phát triển kinh tế gắn với sản phẩm OCOP” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lai Châu tổ chức. Ảnh: Đức Duẩn

Riêng năm 2025, chị đã bán ra thị trường khoảng 1 tấn bánh, giá bán tại nhà 100.000 đồng/kg. Nhiều thời điểm cao điểm, mỗi ngày chị làm gần 1 tạ bánh nhưng vẫn không đủ cung cấp cho nhu cầu của khách hàng trong và ngoài tỉnh. Song song với nghề làm bánh, tận dụng lợi thế đất vườn, chị phát triển mô hình kinh tế tổng hợp, chăn nuôi thêm 10 con lợn, nâng tổng thu nhập gia đình lên trên 200 triệu đồng/năm. Cuộc sống ổn định giúp chị yên tâm nuôi dạy con cái, gắn bó lâu dài với nghề.

Không chỉ làm kinh tế giỏi, chị Lù Thị Cảnh còn là hội viên phụ nữ năng động, nhiệt tình, luôn đi đầu trong các phong trào thi đua tại địa phương. Chị tích cực tuyên truyền, vận động chị em thực hiện hiệu quả các cuộc vận động “5 không, 3 sạch”, xây dựng “Nhà sạch, vườn đẹp”, góp phần xây dựng nông thôn mới ở khu vực biên giới.

Bà Sìn Thị Thủy, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Pa Tần cho biết: “Chị Cảnh là hội viên tiêu biểu, luôn tiên phong trong các phong trào của Hội. Không chỉ làm kinh tế giỏi, chị còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ bà con cùng phát triển kinh tế, vươn lên xóa đói giảm nghèo”.

Theo Thiếu tá Bàn Vũ Hậu, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Pa Tần (Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu), việc đồng hành, hỗ trợ người dân phát triển kinh tế gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống không chỉ giúp nâng cao đời sống nhân dân khu vực biên giới, mà còn là giải pháp căn cơ để củng cố thế trận lòng dân, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, động viên, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Pa Tần còn trực tiếp hỗ trợ gia đình chị Cảnh trong việc kết nối tiêu thụ sản phẩm, giới thiệu bánh khẩu xén tại các chương trình giao lưu văn hóa, hội chợ vùng cao, “Gian hàng 0 đồng” tại Chương trình "Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản" và các hoạt động đối ngoại nhân dân khu vực biên giới. Thông qua những việc làm cụ thể, thiết thực ấy, Bộ đội Biên phòng đã góp phần giúp người dân yên tâm bám bản, bám nghề, phát triển kinh tế gắn với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, qua đó từng bước củng cố thế trận lòng dân, xây dựng biên giới hòa bình, ổn định và phát triển từ cơ sở.

Giữa núi rừng Pa Tần, những mẻ bánh khẩu xén vẫn lặng lẽ tỏa hương từ căn bếp nhỏ, mang theo vị ngọt của gạo nếp, vị cay ấm của gừng và cả sự bền bỉ của người phụ nữ vùng biên. Hành trình giữ nghề, làm kinh tế của chị Lù Thị Cảnh không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp từ truyền thống, mà còn là minh chứng sinh động cho sức mạnh của “thế trận lòng dân” nơi phên giậu Tổ quốc. Khi người dân yên tâm bám bản, bám nghề, khi bản sắc văn hóa được gìn giữ và sinh kế được bồi đắp, thì biên giới không chỉ được bảo vệ bằng những bước chân tuần tra, mà còn bằng niềm tin, sự gắn bó và khát vọng vươn lên từ mỗi mái nhà vùng cao.

Đức Duẩn