Giữ màu xanh cho dãy núi Nham Biền
Dãy núi Nham Biền được ví như “lá phổi xanh” của khu vực đô thị và các khu công nghiệp phía Tây thành phố Bắc Ninh. Tuy nhiên, những vụ cháy rừng xảy ra trong năm 2025 cùng áp lực đô thị hóa đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ, phát triển rừng bền vững. Cùng với tăng cường phòng cháy, chữa cháy rừng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu chuyển đổi mô hình quản lý, hướng tới hình thành khu rừng phòng hộ, bảo vệ cảnh quan và môi trường sinh thái lâu dài.
Phòng ngừa “giặc lửa”
Dãy núi Nham Biền trải dài qua địa bàn các phường Yên Dũng, Cảnh Thụy và Tiền Phong, có hơn 1.500 ha rừng và đất lâm nghiệp. Những cánh rừng keo, bạch đàn, thông nối tiếp nhau trên các sườn núi không chỉ tạo nên cảnh quan thiên nhiên đặc trưng mà còn góp phần giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trường sinh thái cho khu vực đô thị và các khu công nghiệp lân cận.

Dãy núi Nham Biền.
Tuy nhiên, những năm gần đây, trên dãy núi nhiều lần xảy ra cháy rừng. Theo thống kê của lực lượng kiểm lâm, trong mùa khô 2024-2025 (từ ngày 30/9/2024 đến 30/9/2025), khu vực này xảy ra 5 vụ cháy, thiệt hại 4,1 ha rừng trồng. Dọc tuyến đường từ Thiền viện Trúc Lâm lên đỉnh núi Non Vua, nhiều cây thông, keo, bạch đàn hai bên đường bị cháy, chỉ còn trơ thân đen sạm, để lại những khoảng đất trống trên sườn núi. Trước nguy cơ cháy rừng, nhất là sau những vụ cháy xảy ra trong năm 2025, lực lượng kiểm lâm và chính quyền các địa phương đã tăng cường các biện pháp bảo vệ rừng, xác định phòng ngừa là nhiệm vụ trọng tâm.
Theo đồng chí Lê Hồng Hải, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Bắc Giang, dãy núi Nham Biền nằm tiếp giáp khu vực đô thị, dân cư và các khu công nghiệp. Qua rà soát, đơn vị xác định khoảng 1.000 ha rừng có nguy cơ cháy cao tại khu vực núi Nham Biền thuộc địa bàn phường Yên Dũng và Tiền Phong, nếu xảy ra cháy lớn không chỉ gây thiệt hại tài nguyên rừng mà còn có thể ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan và an toàn khu vực lân cận. Vì vậy, công tác bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng được triển khai theo hướng lấy phòng ngừa là chính, chủ động phát hiện sớm, xử lý kịp thời, hạn chế thấp nhất thiệt hại.
Đơn vị đã chỉ đạo kiểm lâm phụ trách địa bàn phối hợp với chính quyền các phường, xã rà soát những khu vực có nguy cơ cháy cao; tăng cường tuần tra, kiểm tra, quản lý việc sử dụng lửa trong và ven rừng. Tham mưu kiện toàn các ban chỉ huy bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng cấp xã; củng cố 19 tổ chữa cháy rừng, chuẩn bị vật tư, phương tiện, thiết bị sẵn sàng huy động lực lượng theo phương châm “4 tại chỗ”.
Hiện Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Bắc Giang đang quản lý 327 thiết bị, máy móc, phương tiện và gần 2.100 dụng cụ thủ công, bảo hộ lao động phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Đây cũng là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng, số hóa bản đồ phân vùng trọng điểm cháy rừng, phục vụ theo dõi, cảnh báo và tổ chức lực lượng ứng phó khi có tình huống xảy ra. Khi dự báo cháy rừng từ cấp III trở lên, đơn vị duy trì trực 24/24 giờ. Việc phối hợp giữa kiểm lâm, chính quyền, công an, quân sự và các tổ chữa cháy rừng tại cơ sở được tăng cường.
Những giải pháp trên góp phần nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với cháy rừng. Ngày 1/11, khi xảy ra cháy rừng tại tổ dân phố Phấn Sơn, phường Tiền Phong, mặc dù trời tối, địa hình phức tạp, lực lượng kiểm lâm, công an, chính quyền địa phương và các tổ bảo vệ rừng cơ sở đã khẩn trương phối hợp khoanh vùng, triển khai các biện pháp chữa cháy, ngăn lửa lan rộng. Đến khoảng 23 giờ cùng ngày, đám cháy được dập tắt, hạn chế thiệt hại về rừng.
Bảo vệ môi trường vùng đệm khu công nghiệp
Dãy Nham Biền có địa hình khá phức tạp, đồi núi cao, độ dốc lớn. Khi xảy ra cháy, nhất là trong điều kiện thời tiết hanh khô, gió mạnh, ngọn lửa có thể nhanh chóng lan rộng, gây khó khăn cho lực lượng chữa cháy. Phần lớn diện tích là rừng sản xuất, được giao cho các gia đình, cá nhân quản lý, sử dụng. Theo UBND phường Tiền Phong, một số diện tích rừng đã được chuyển nhượng qua nhiều chủ, có trường hợp chủ rừng sinh sống ngoài địa phương. Thực tế này phần nào gây khó khăn trong việc nắm bắt thông tin, tuyên truyền, huy động lực lượng và tổ chức thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng. Phương thức sản xuất lâm nghiệp hiện nay cũng đặt ra những vấn đề cần quan tâm. Phần lớn diện tích rừng trồng là keo, bạch đàn, được khai thác gỗ theo chu kỳ khoảng 4-5 năm. Sau khai thác, người dân có thói quen dùng lửa đốt dọn thực bì, vệ sinh hiện trường chuẩn bị trồng vụ mới, nếu thiếu kiểm soát còn tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng.
Đồng chí Lã Mạnh Cường, Trưởng Phòng Quản lý, Bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên (Chi cục Kiểm lâm thành phố Bắc Ninh) cho biết: “Phát triển rừng sản xuất đã mang lại lợi ích kinh tế cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, việc khai thác rừng theo chu kỳ ngắn khiến độ che phủ biến động theo từng thời điểm. Những khu vực có độ dốc lớn, nếu khai thác tập trung mà không thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật có thể làm tăng nguy cơ xói mòn, rửa trôi đất, ảnh hưởng đến khả năng giữ nước. Để giữ màu xanh cho Nham Biền, ngoài bảo vệ diện tích rừng hiện có, cần có giải pháp lâu dài nhằm nâng cao chất lượng rừng, phát huy tốt hơn chức năng bảo vệ môi trường sinh thái”.
Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực dãy núi Nham Biền và vùng phụ cận được định hướng phát triển nhiều dự án lớn như sân golf Nham Biền, Yên Lư, Yên Dũng; các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, tâm linh... Khu vực này còn tiếp giáp với các phường Bắc Giang, Tân Tiến, Tiền Phong, Nếnh, Yên Dũng và một số khu công nghiệp lớn. Đây là những địa bàn có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh, nhu cầu về không gian xanh, môi trường sống trong lành ngày càng lớn.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ rừng Nham Biền không chỉ duy trì diện tích cây xanh mà còn góp phần tạo vùng đệm sinh thái, bảo vệ cảnh quan và nâng cao chất lượng môi trường sống. Qua rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định, trên dãy núi Nham Biền còn khoảng 680 ha rừng và đất rừng sản xuất đáp ứng các tiêu chí để phát triển rừng phòng hộ. Trong đó, phường Yên Dũng có 595 ha, phường Cảnh Thụy 40 ha và phường Tiền Phong 45 ha.
Đơn vị đang nghiên cứu, tham mưu thành phố thành lập khu rừng phòng hộ gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên dãy núi Nham Biền. Theo đề xuất, thay vì duy trì chủ yếu các loại cây keo, bạch đàn khai thác theo chu kỳ ngắn, dự án hướng đến hình thành khu rừng nhiều tầng, nhiều tán, đa dạng loài, ưu tiên cây bản địa, cây gỗ lớn có khả năng giữ đất, giữ nước, tạo cảnh quan sinh thái, góp phần xây dựng thành phố Bắc Ninh phát triển theo hướng xanh, bền vững.
Nguồn Bắc Ninh: https://baobacninhtv.vn/giu-mau-xanh-cho-day-nui-nham-bien-postid458721.bbg

