Giữ rừng bắt đầu từ trách nhiệm của từng chủ rừng

Tuần tra giữ rừng tại Hạt Kiểm lâm Đạ Huoai

Áp lực giữ rừng

Lâm Đồng hiện có hơn 1,166 triệu ha đất quy hoạch lâm nghiệp, chiếm 48,12% diện tích tự nhiên. Diện tích đất có rừng hơn 1,112 triệu ha, trong đó rừng tự nhiên hơn 930.156 ha, rừng trồng hơn 182.679 ha; tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt 45,91%.

Quy mô tài nguyên rừng lớn, phân bố trên địa bàn rộng, nhiều khu vực có địa hình hiểm trở, rừng tự nhiên đan xen với đất sản xuất nông nghiệp đang đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, trong 8 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức 822 cuộc tuyên truyền, giáo dục pháp luật, ký 2.589 bản cam kết bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, thực hiện 3.276 lượt tuần tra, kiểm tra với khoảng 6.000 lượt người tham gia. Tuy nhiên, những con số về vi phạm pháp luật lâm nghiệp cho thấy tình hình vẫn diễn biến phức tạp.

Lực lượng Kiểm lâm tuyên truyền, hướng dẫn các hộ kinh doanh chấp hành quy định

Cùng với đó, toàn tỉnh xảy ra 195 vụ vi phạm Luật Đất đai liên quan đến lấn, chiếm đất rừng, với tổng diện tích vi phạm 33,323 ha. Các cơ quan chức năng đã xử lý 393 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp, gồm: 372 vụ xử lý hành chính và 21 vụ chuyển xử lý hình sự; thu nộp ngân sách gần 2,48 tỷ đồng.

Đáng chú ý, việc đánh giá tình hình mất rừng được thực hiện theo từng nhóm chủ rừng, gồm các ban quản lý rừng, doanh nghiệp được giao quản lý rừng và các địa phương. Đây là cơ sở để nhận diện những lâm phần bị xâm hại, xác định các khu vực có nguy cơ cao và làm rõ trách nhiệm quản lý đối với diện tích rừng được giao.

Theo đánh giá của ngành chức năng, tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong đó, giá nông sản tăng cao đã tạo thêm sức ép lên đất rừng. Một số đối tượng thực hiện hành vi phá rừng vào ban đêm, sáng sớm nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng.

Bên cạnh những khó khăn khách quan về địa hình, địa bàn rộng và lực lượng mỏng, công tác quản lý, bảo vệ rừng tại một số địa phương, chủ rừng vẫn bộc lộ hạn chế.

Kiểm tra rừng tại Hạt Kiểm lâm Hàm Thuận Bắc

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Nguyễn Hoàng Tân nhìn nhận, bên cạnh những kết quả đạt được, tình hình vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, đặc biệt là phá rừng trái pháp luật, vẫn phức tạp tại một số địa bàn.

Số vụ vi phạm, số vụ phá rừng và diện tích rừng bị thiệt hại đều tăng so với cùng kỳ; tình trạng lấn chiếm đất lâm nghiệp vẫn xảy ra, trong khi phát triển rừng, kinh tế rừng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh.

Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, các địa phương và chủ rừng cần nâng cao trách nhiệm quản lý trên diện tích được giao, chủ động xác định những khu vực có nguy cơ cao, bố trí lực lượng tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và ngăn chặn vi phạm.

Trách nhiệm bảo vệ rừng phải được giao cụ thể đến từng lô, khoảnh, tiểu khu theo tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

Ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường

Siết trách nhiệm, giữ rừng từ cơ sở

Giữa bức tranh chung còn nhiều áp lực, kết quả tại một số địa bàn cho thấy công tác bảo vệ rừng có thể tạo chuyển biến khi lực lượng chức năng chủ động bám sát cơ sở, tăng cường tuần tra và phối hợp xử lý vi phạm.

Lực lượng kiểm lâm dùng các thiết bị bay để kiểm tra rừng

Tại địa bàn do Hạt Kiểm lâm Bảo Lâm phụ trách, từ đầu năm đến thời điểm báo cáo trong tháng 8/2026, lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 6 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp và xác định được đối tượng vi phạm trong cả 6 vụ, diện tích rừng bị thiệt hại còn 0,0816 ha, giảm 97% so với cùng kỳ. Số vụ vi phạm giảm 45%, khối lượng lâm sản bị thiệt hại giảm 95%.

Kết quả này cho thấy chuyển biến tích cực tại địa bàn Bảo Lâm, việc duy trì tuần tra tại các khu vực trọng điểm, phát hiện và xác định đối tượng vi phạm là những yếu tố quan trọng trong công tác bảo vệ rừng từ cơ sở.

Đại diện Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bảo Lâm chia sẻ, để bảo vệ rừng hiệu quả, điều quan trọng nhất là chủ động kiểm soát địa bàn, không chờ đến khi xảy ra phá rừng mới tổ chức kiểm tra, xử lý. Đơn vị phân công lực lượng phụ trách từng khu vực, tăng cường tuần tra tại những vị trí có nguy cơ cao; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Kiểm lâm và chính quyền địa phương để phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu.

Công tác tuần tra giữ rừng tại xã Hàm Thuận Bắc

Tương tự, tại địa bàn do Hạt Kiểm lâm Gia Nghĩa phụ trách, công tác bảo vệ rừng được duy trì ngay cả trong điều kiện thời tiết bất lợi, mưa lớn, đường rừng trơn trượt. Riêng tháng 7 - 8/2026, đơn vị tổ chức 460 lượt tuần tra bảo vệ rừng, phát hiện, lập hồ sơ xử lý 4 vụ vi phạm, gồm 2 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp và 2 vụ liên quan đến đất rừng.

Từ thực tế tại Bảo Lâm và Gia Nghĩa có thể thấy, bảo vệ rừng không chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Kiểm lâm, chính quyền địa phương, chủ rừng và người dân. Khi các lực lượng chủ động bám địa bàn, nắm chắc tình hình, nguy cơ vi phạm sẽ có điều kiện được phát hiện, ngăn chặn sớm hơn.

Tuy nhiên, để tạo chuyển biến đồng bộ trên toàn tỉnh, những cách làm hiệu quả cần được triển khai phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, nhất là tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đã yêu cầu lực lượng Kiểm lâm phải tập trung hỗ trợ các địa phương, chủ rừng có nguy cơ phát sinh điểm nóng, trong đó có Đam Rông 1, Tà Hine, Lạc Dương, Quảng Sơn, Quảng Khê...

Các đơn vị chủ rừng được yêu cầu rà soát, xác định những khu vực trọng điểm, bố trí lực lượng lập chốt, tăng cường tuần tra, kiểm tra, mật phục để kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi vi phạm.

Đồng thời, chủ động phối hợp với Công an, Kiểm lâm và chính quyền địa phương trong quản lý, bảo vệ rừng, quản lý đất lâm nghiệp và phòng ngừa, ngăn chặn hành vi chống người thi hành công vụ.

Đối với chính quyền cấp xã, yêu cầu đặt ra là thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý nhà nước về lâm nghiệp, đất đai, trật tự xây dựng và quản lý dân cư. Địa phương phải ngăn chặn tình trạng di cư tự do phá rừng lấy đất sản xuất, kiên quyết thu hồi diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm, giải quyết dứt điểm các trường hợp tranh chấp, lấn chiếm đất rừng.

Lâm Đồng đang đặt yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên rừng

Đặc biệt, đối với những tổ chức, cá nhân buông lỏng quản lý, để xảy ra phá rừng, khai thác rừng trái pháp luật, lấn chiếm đất lâm nghiệp nhưng không có biện pháp ngăn chặn, phát hiện và xử lý kịp thời, ngành chức năng phải xem xét, xử lý hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm theo quy định.

Cùng với việc tăng cường lực lượng tại cơ sở, Lâm Đồng đang đặt yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên rừng. Chi cục Kiểm lâm được giao phối hợp xây dựng, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu về rừng và đất lâm nghiệp; khai thác ảnh viễn thám, hệ thống thông tin địa lý GIS và các ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo sớm, phát hiện vi phạm.

Đẩy nhanh tiến độ trồng rừng tái sinh

Nhiệm vụ trong những tháng cuối năm không chỉ là ngăn chặn phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp mà còn phải đẩy nhanh tiến độ trồng rừng tập trung, trồng rừng thay thế, trồng cây phân tán và khoanh nuôi xúc tiến tái sinh; hoàn thiện phương án quản lý rừng bền vững, giao rừng, cho thuê rừng, bảo đảm diện tích rừng có chủ quản lý thực sự.