Gỡ 'nút thắt' vật liệu xây dựng

Khơi nguồn cung

Đầu tư công đang bước vào giai đoạn nước rút. Tại nhiều công trình, mặt bằng đã được bàn giao, nguồn vốn đã bố trí, song để chuyển vốn thành khối lượng thi công, vật liệu xây dựng là một trong những điều kiện không thể thiếu.

Theo rà soát, năm 2026, nhu cầu phục vụ các dự án trên địa bàn tỉnh khoảng 1,76 triệu m³ đá xây dựng và 4,77 triệu m³ đất san lấp. Sang năm 2027, nhu cầu đá xây dựng dự kiến tăng lên khoảng 3,29 triệu m³, đất san lấp khoảng 4,58 triệu m³. Tổng trữ lượng và nguồn vật liệu hiện có được đánh giá cơ bản đáp ứng nhu cầu dự kiến trong giai đoạn 2026-2027.

Tuy nhiên, thực tế giữa nguồn tài nguyên và khả năng cung ứng vẫn còn khoảng cách. Công suất khai thác, năng lực cung ứng, khả năng phân bổ và vận chuyển đến từng công trình không phải lúc nào cũng đáp ứng được nhu cầu đang tăng cao.

Thực tế tại các Ban Quản lý (BQL) dự án cho thấy áp lực về vật liệu đang hiện hữu, nhất là ở các dự án giao thông, hạ tầng có nhu cầu lớn về đất đắp, đá cấp phối và cát.

Thi công các công trình, dự án đang bước vào giai đoạn tăng tốc đòi hỏi nguồn vật liệu cần được cung ứng kịp thời - Ảnh: N.L

Ông Võ Phong Luân, Phó Giám đốc BQL dự án Đầu tư xây dựng công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật tỉnh cho biết: Đơn vị đang quản lý 32 công trình, dự án với tổng số vốn khoảng 3.000 tỉ đồng; đến hết tháng 9, tỉ lệ giải ngân đạt 46%. Riêng phần vốn còn lại chủ yếu tập trung ở các công trình giao thông, với nhu cầu khoảng 1 triệu m³ đất đắp, 600.000 m³ đá và 200.000 m³ cát. Theo ông Luân, một số mỏ lớn có trữ lượng và chất lượng đáp ứng yêu cầu, nhưng việc tiếp cận nguồn vật liệu vẫn gặp khó khăn do nhu cầu từ nhiều công trình, dự án cùng tăng cao.

“Chúng tôi đã báo cáo lãnh đạo tỉnh, đề nghị sớm có giải pháp rà soát cụ thể nhằm bảo đảm nguồn cung, tạo điều kiện cho chủ đầu tư, nhà thầu tiếp cận vật liệu với giá thành hợp lý, qua đó đáp ứng yêu cầu về tiến độ và giải ngân”, ông Luân cho biết.

Áp lực nguồn cung cũng đặt ra yêu cầu tăng năng lực khai thác đối với các doanh nghiệp. Tại cuộc họp rà soát tình hình cung ứng đá làm vật liệu xây dựng thông thường và đất làm vật liệu san lấp ngày 29/9/2026, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan rà soát nhu cầu, năng lực khai thác và khả năng cung ứng của từng doanh nghiệp. Sau cuộc làm việc, 12 đơn vị đăng ký với Sở Công thương phương án nâng công suất các mỏ vật liệu thêm 798.400 m³/năm. Nếu được triển khai theo kế hoạch, đây sẽ là nguồn bổ sung đáng kể cho các công trình, dự án đang có nhu cầu.

Ông Phan Thanh Chương, Giám đốc Công ty TNHH MTV Tràng An cho biết, nhu cầu sử dụng đá của các dự án hiện rất cao, trong khi công suất của doanh nghiệp còn hạn chế, không đáp ứng được. Sau cuộc họp với UBND tỉnh, công ty đã xây dựng phương án nâng công suất khai thác lên 113.000 m³ đá/năm và đề xuất mở rộng quy mô khai thác để gửi Sở Công thương. Nếu đề xuất được chấp thuận, doanh nghiệp có điều kiện nâng công suất, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các công trình.

Tương tự, Công ty CP Sản xuất vật liệu và Xây dựng công trình 405 đã đăng ký tăng thêm 50.000 m³ đá/năm. Bà Nguyễn Thị Minh Thu, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty cho biết, doanh nghiệp sẽ tập trung nguồn lực về thiết bị, nhân công, tổ chức khai thác, chế biến và vận chuyển; đồng thời phối hợp với chủ đầu tư, nhà thầu để chủ động kế hoạch cung ứng.

Thực tế cho thấy, "điểm nghẽn" hiện nay không hẳn nằm ở trữ lượng vật liệu, mà ở công suất khai thác và khả năng tổ chức cung ứng từ mỏ đến công trường.

Kết nối từ mỏ tới công trường

Tăng công suất khai thác là bước quan trọng để bổ sung nguồn cung, nhưng để giải quyết "điểm nghẽn" vật liệu, cần tổ chức thông suốt cả chuỗi từ mỏ đến công trường. Doanh nghiệp khai thác phải chủ động thiết bị, nhân lực, phương tiện vận chuyển và kế hoạch sản xuất; chủ đầu tư, BQL dự án cần xác định cụ thể nhu cầu của từng công trình, chủ động kết nối với đơn vị cung ứng và đôn đốc nhà thầu tổ chức thi công ngay khi vật liệu được đáp ứng.

Theo ông Võ Phong Luân, nếu nguồn vật liệu có tính sẵn sàng cao, nhà thầu có thể nhanh chóng tiếp cận và tổ chức thi công, bởi nhiều điều kiện khác như nguồn vốn và mặt bằng đã cơ bản được chuẩn bị. Khi vật liệu được cung ứng đầy đủ, tiến độ thi công sẽ được đẩy nhanh, qua đó tạo điều kiện giải ngân nguồn vốn đã bố trí.

Đây cũng là yêu cầu đang được tỉnh đặt ra trong quá trình tháo gỡ khó khăn về vật liệu. Tại cuộc họp ngày 29/9, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương giao Sở Công thương rà soát quy trình, công suất khai thác và các điều kiện để xem xét mở rộng các mỏ theo quy định; đồng thời rà soát hồ sơ của các doanh nghiệp đang khai thác vật liệu xây dựng. Trên cơ sở nhu cầu của các BQL dự án, năng lực khai thác và khả năng cung ứng của từng doanh nghiệp, tỉnh sẽ xem xét phương án tháo gỡ phù hợp, bảo đảm nguồn vật liệu cho các công trình đang cần tăng tốc.

Đến ngày 1/10, tỉnh Quảng Trị đã giải ngân khoảng 49,96% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, còn hơn 3.294 tỉ đồng cần giải ngân trong 3 tháng cuối năm. Trong khoảng thời gian còn lại, yêu cầu tăng tốc thi công và giải ngân đang đặt ra rất rõ. Vì vậy, việc nhanh chóng tháo gỡ các điều kiện để nâng công suất những mỏ đủ khả năng khai thác, đồng thời tổ chức tốt khâu cung ứng, vận chuyển và kết nối với từng công trình có ý nghĩa trực tiếp đối với tiến độ đầu tư công.

Khi nguồn vật liệu được khơi thông, những điều kiện đã được chuẩn bị về vốn, mặt bằng và nhân lực mới có thể chuyển thành khối lượng thi công thực tế. Đây là một trong những mắt xích cần được tháo gỡ để Quảng Trị tăng tốc các công trình, dự án và hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.