Góp nhặt thanh âm, làm giàu giai điệu Việt Nam

Sáng 12/10, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tổ chức Lễ phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026.

Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Nguyễn Huy Dũng chủ trì buổi lễ được kết nối trực tuyến tới 34 tỉnh, thành phố trên cả nước, với sự tham dự của đại diện các ban, bộ, ngành, chuyên gia, nghệ sĩ, đại sứ đồng hành và đông đảo đại diện thế hệ trẻ.

Sau lễ phát động, Ban tổ chức tổ chức họp báo cung cấp thông tin về mục tiêu, cách thức triển khai và những định hướng của chương trình.

Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Nguyễn Huy Dũng; Phó Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Lâm Tùng; Tổng Biên tập Báo Văn Hóa, Trưởng Ban tổ chức chương trình Nguyễn Anh Vũ; Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Nguyễn Xuân Bắc; Nhạc sĩ Tuấn Cry; Hoa hậu Ngọc Hân thực hiện nghi thức phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026. (Ảnh: Trần Huấn)

Khơi dậy sức sáng tạo từ cộng đồng

Tại họp báo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh thành công của chương trình không chỉ được đánh giá qua quy mô tổ chức hay số lượng tác phẩm được ghi nhận, mà quan trọng hơn là mức độ hưởng ứng và sự tham gia sáng tạo của người dân.

Theo Thứ trưởng, “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” không đơn thuần là một cuộc thi âm nhạc, mà là sáng kiến nhằm khơi dậy tình yêu cuộc sống, gia đình, quê hương, đất nước thông qua những thanh âm gần gũi, bình dị. Mỗi người dân, bất kể tuổi tác, nghề nghiệp hay vùng miền, đều có thể trở thành chủ thể sáng tạo, góp phần lưu giữ và phát huy những giá trị văn hóa Việt Nam.

“Bản chất của chương trình là thể hiện tình yêu với cuộc sống, gia đình, quê hương, đất nước. Hơn hết, chúng ta đang làm công việc góp phần lưu giữ, phát huy những nét văn hóa và những giá trị liên quan đến văn hóa Việt Nam”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng chia sẻ.

Từ định hướng đó, Ban tổ chức không chỉ tiếp nhận những tác phẩm âm nhạc hoàn chỉnh mà còn khuyến khích người dân ghi lại, chia sẻ các âm thanh xuất hiện trong sinh hoạt thường ngày. Tiếng lao động trên đồng ruộng, âm thanh đặc trưng của mỗi vùng miền hay những thanh âm gắn với đời sống gia đình đều có thể trở thành chất liệu sáng tạo nếu được ghi nhận, kết nối và xử lý bằng ngôn ngữ âm nhạc.

NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VHTT&DL), thành viên Ban tổ chức, cho biết chương trình không giới hạn đối tượng tham gia ở các nhạc sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp. Bất cứ ai cũng có thể đóng góp bằng những âm thanh mình bắt gặp hoặc tạo ra trong cuộc sống.

Ông dẫn chứng rằng một người nông dân có thể ghi lại tiếng cuốc, xẻng va vào nhau trên đồng ruộng. Những âm thanh tưởng chừng bình thường ấy, qua quá trình kết nối và sáng tạo, có thể trở thành chất liệu cho một giai điệu mang dấu ấn Việt Nam.

Ban tổ chức kỳ vọng, từ nguồn dữ liệu do cộng đồng đóng góp, các nhạc sĩ sẽ sáng tạo những tác phẩm mới, kết hợp âm thanh đặc trưng của từng vùng miền với ngôn ngữ âm nhạc đương đại.

Những sáng tác này có thể làm phong phú đời sống văn hóa trong nước, đồng thời góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Mở nguồn tài nguyên mới cho công nghiệp âm nhạc

Điểm đáng chú ý của chương trình là định hướng hình thành Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam, từng bước xây dựng nguồn dữ liệu âm thanh gắn với đời sống và bản sắc văn hóa dân tộc.

Toàn cảnh buổi họp báo. (Ảnh: Trần Huấn)

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng tin rằng nguồn tài nguyên này không chỉ phục vụ việc lưu giữ, phát huy các giá trị tinh thần mà còn có thể tạo ra giá trị kinh tế. Những thanh âm do người dân đóng góp sẽ trở thành chất liệu để các nhạc sĩ, nghệ sĩ khai thác, phát triển thành những sản phẩm sáng tạo mới, góp phần thúc đẩy công nghiệp âm nhạc Việt Nam.

Thứ trưởng bày tỏ kỳ vọng chương trình có thể phát hiện những tài năng mới, tạo điều kiện để người có năng khiếu âm nhạc từng bước tham gia hoạt động sáng tạo chuyên nghiệp và có thêm cơ hội tạo thu nhập từ các sản phẩm được hình thành trên cơ sở nguồn tài nguyên này.

Để khuyến khích cộng đồng tham gia, Ban tổ chức cũng quan tâm đến việc đánh giá tác phẩm và bảo đảm quyền lợi của người đóng góp.

Theo ông Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC, Phó Trưởng Ban tổ chức, chương trình định hướng kết hợp đánh giá chuyên môn với cảm nhận của cộng đồng.

Hội đồng giám khảo có sự tham gia của các nhạc sĩ thuộc nhiều thế hệ, với những góc nhìn và cách tiếp cận âm nhạc khác nhau, nhằm dung hòa các tiêu chí nghệ thuật với tinh thần sáng tạo rộng mở.

Về bản quyền, ông Chu Tiến Đạt cho biết người tham gia sẽ được hướng dẫn cấp quyền quảng bá, sử dụng giai điệu phục vụ mục đích cộng đồng theo định hướng của chương trình.

Quyền tác giả đối với sản phẩm sáng tạo vẫn thuộc về tác giả và được bảo đảm theo quy định. Nguồn dữ liệu hình thành từ chương trình được kỳ vọng sẽ phục vụ nhu cầu khai thác, sử dụng của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động sáng tạo âm nhạc.

Bên cạnh đó, vấn đề an ninh, an toàn dữ liệu trên nền tảng số cũng được đặt ra. Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết Cục Bản quyền tác giả cùng các đơn vị phụ trách lĩnh vực công nghiệp văn hóa sẽ đồng hành, hỗ trợ xử lý những vấn đề liên quan đến quyền tác giả và quyền liên quan.

Lễ phát động và họp báo thông tin về chương trình được kết nối trực tuyến đến 34 tỉnh, thành trên cả nước. (Ảnh: Trần Huấn)

Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC tham gia bảo đảm các yêu cầu về an ninh, an toàn và bảo mật dữ liệu. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, không có giải pháp công nghệ nào bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mọi tình huống. Do đó, chương trình cần sự phối hợp của các chuyên gia công nghệ và an ninh mạng để kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.

Với định hướng lấy người dân làm chủ thể sáng tạo, kết hợp gìn giữ giá trị văn hóa với ứng dụng công nghệ số, “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống” năm 2026 hướng tới xây dựng một không gian âm nhạc mở, nơi những âm thanh bình dị trong đời sống có cơ hội được ghi nhận và phát huy giá trị.

Qua đó, chương trình kỳ vọng góp phần làm giàu nguồn tài nguyên âm nhạc Việt Nam, khuyến khích sáng tạo trong cộng đồng và mở thêm cơ hội phát triển cho công nghiệp văn hóa.