Hà Nội 'cầm tay chỉ việc' hỗ trợ nông dân, hợp tác xã chuyển đổi số

'Cầm tay chỉ việc' trên từng sản phẩm thực tế

Tại Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND Thành phố với Nông dân Thủ đô năm 2026, ông Phùng Đắc Kiêu - Giám đốc hợp tác xã (HTX) sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé - xã Gia Lâm cho biết, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc đã giúp nhiều sản phẩm nông nghiệp minh bạch hơn về quy trình sản xuất, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng. Tuy nhiên, đối với HTX sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé cũng như nhiều hộ nông dân tại địa phương, chuyển đổi số vẫn còn khá mới mẻ. Nhiều hội viên lớn tuổi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, phần mềm quản lý và các nền tảng số; chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm và mã QR cũng là khó khăn đối với những cơ sở sản xuất quy mô nhỏ.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang trả lời kiến nghị của nông dân. Ảnh: Xuân Hải.

Ông Kiêu nêu câu hỏi về việc TP Hà Nội sẽ làm gì để hỗ trợ hội viên, đặc biệt là hội viên lớn tuổi của hợp tác xã, tiếp cận gần hơn với chuyển đổi số? Đồng thời, thành phố có giải pháp gì hỗ trợ việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm được thuận tiện, hạn chế việc người sản xuất phải kê khai, cập nhật nhiều lần trên các nền tảng khác nhau?

Trả lời vướng mắc của đại diện HTX Bà Bé, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang khẳng định việc hỗ trợ công nghệ cho các HTX quy mô nhỏ phải xuất phát từ những nhu cầu thiết yếu nhất như ghi chép sản xuất, quản lý lô hàng, truy xuất nguồn gốc và bán sản phẩm. Các giải pháp được lựa chọn phải bảo đảm phù hợp với điện thoại, điều kiện sản xuất cũng như trình độ sử dụng thực tế của người dân.

Đối với trường hợp cụ thể như HTX Bà Bé, sau hội nghị, Sở sẽ cử đầu mối chuyên môn phối hợp cùng UBND xã Gia Lâm và Hội Nông dân khảo sát thực địa. Trên cơ sở đó, các bên thống nhất phương án rõ ràng về công cụ sử dụng, khả năng tận dụng thiết bị sẵn có, dự toán chi phí, chính sách hỗ trợ và nhân sự hướng dẫn chuyển đổi số.

Phương thức triển khai tập trung vào việc "cầm tay chỉ việc" và thực hành trực tiếp trên sản phẩm của HTX. Cụ thể, cán bộ chuyên môn sẽ cùng nông dân ghi một ngày nhật ký sản xuất, khởi tạo hồ sơ lô hàng tinh bột nghệ hoặc tinh dầu, quét mã QR và kiểm tra thông tin. Sau buổi hướng dẫn, lực lượng kỹ thuật tiếp tục đồng hành để hỗ trợ giải quyết các vướng mắc phát sinh.

Đối với các thành viên lớn tuổi, ứng dụng số được yêu cầu thiết kế giao diện phông chữ dễ đọc, thao tác tối giản và tích hợp sẵn biểu mẫu. HTX có thể cắt cử người phụ trách dữ liệu chung, đồng thời huy động Tổ chuyển đổi số cộng đồng cùng tham gia hỗ trợ bà con. Việc ghi nhận thông tin sản xuất phải bảo đảm tính khách quan, đúng thực tế và có sự xác nhận của người trực tiếp làm ra sản phẩm.

Để giảm áp lực tài chính cho người sản xuất, thành phố áp dụng các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi số theo Nghị quyết số 59/2026/NQHĐND. Theo đó, HTX và hộ kinh doanh được cấp phiếu hỗ trợ sử dụng sản phẩm, dịch vụ số; đồng thời người dân và hộ gia đình được hỗ trợ về thiết bị và kết nối dịch vụ số.

Bên cạnh đó, Sở tiến hành rà soát các sản phẩm, dịch vụ do các doanh nghiệp công nghệ đồng hành cung cấp miễn phí để giới thiệu cho HTX. Để bảo đảm quyền lợi lâu dài cho nông dân, các giải pháp khi đưa vào sử dụng phải được công khai minh bạch thời gian miễn phí, chi phí duy trì về sau, trách nhiệm hỗ trợ kỹ thuật và khả năng chuyển đổi dữ liệu sang phần mềm khác. Bà con có quyền nắm đầy đủ thông tin về chi phí trước khi đưa ra quyết định.

Xây dựng bộ hồ sơ dữ liệu dùng chung, giảm thời gian nhập liệu

Trước phản ánh của nông dân về việc phải nhập thông tin lặp đi lặp lại trên nhiều nền tảng gây tốn thời gian, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang cho rằng ý kiến này hoàn toàn chính xác.

“Kiến nghị giảm nhập liệu nhiều lần là hoàn toàn xác đáng. Nếu mỗi nền tảng yêu cầu một tài khoản, một bộ hồ sơ và một cách nhập liệu thì chuyển đổi số sẽ làm tăng công việc cho bà con”, ông Trang nhận định.

Ông Trang đưa ra giải pháp xây dựng một bộ hồ sơ dữ liệu được cập nhật tại nguồn và dùng chung cho nhiều nhu cầu.

Sở Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường chuẩn hóa thông tin về HTX, vùng nguyên liệu, sản phẩm và lô hàng; liên kết nhật ký sản xuất với hồ sơ kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và mã QR truy xuất. Người tiêu dùng quét mã QR chỉ xem các thông tin công khai, trong khi cơ quan quản lý được truy cập dữ liệu chuyên ngành theo đúng thẩm quyền.

Các thông tin cố định như tên, địa chỉ HTX, dữ liệu vùng sản xuất hay giấy tờ còn hiệu lực đã có sẵn trên hệ thống sẽ được tái sử dụng, bà con chỉ cần cập nhật khi có hoạt động mới hoặc thông tin thay đổi. Việc kết nối được thực hiện trên nền tảng sẵn có và thực hiện từng bước theo khả năng chia sẻ dữ liệu của từng hệ thống.

Ông Trang cũng lưu ý mã QR chỉ đóng vai trò là công cụ phục vụ truy xuất chứ không thay thế chứng nhận chất lượng; giá trị của truy xuất nằm ở dữ liệu chuẩn xác, được cập nhật và có người chịu trách nhiệm.

Sở Khoa học và Công nghệ nhận trách nhiệm làm đầu mối về mặt công nghệ và chuyển đổi số, phối hợp với ngành nông nghiệp theo dõi thực tế và xử lý vướng mắc kỹ thuật trong suốt chu kỳ sản xuất.

Theo ông Trang, hiệu quả của công tác chuyển đổi số nông nghiệp sẽ được đo lường bằng các tiêu chí cụ thể: thành viên HTX sử dụng được phần mềm, lô hàng có hồ sơ truy xuất đầy đủ, giảm bớt số lần nhập trùng thông tin, đồng thời tiết kiệm thời gian ghi chép và quản lý thủ công. Sau khi hoàn thiện mô hình thí điểm tại HTX Bà Bé, thành phố sẽ tổng kết cách làm hiệu quả để mở rộng ra các hợp tác xã khác trên địa bàn.