Hà Nội: Hoạt động giám sát chuyển từ quy trình sang hiệu quả thực tế

Đồng chí Trần Thế Cương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội báo cáo tại buổi làm việc với Đoàn khảo sát số 2

Tham gia Đoàn khảo sát có đồng chí Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội.

Báo cáo với Đoàn khảo sát, thành phố Hà Nội có 11 báo cáo, phản ánh hiệu quả vận hành của cơ chế phối hợp liên ngành dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của Đảng bộ Thành phố.

Bảo đảm các nội dung báo cáo với Đoàn khảo sát được toàn diện, thực chất nhất, ngoài các báo cáo của Thành ủy, Đoàn Đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Thanh tra thành phố, Kiểm toán nhà nước Khu vực I; dù Đoàn khảo sát yêu cầu 1 đơn vị cấp xã báo cáo nhưng tính đến các yếu tố đặc thù của Thủ đô Hà Nội, Thành ủy Hà Nội đã chủ động lựa chọn 2 đơn vị cấp cơ sở tiêu biểu để chuẩn bị nội dung.

Phường Tây Hồ, đại diện cho khối đô thị, phản ánh tốt cả chính quyền quận cũ, mô hình phường mới và xã Thư Lâm, đại diện cho khối nông thôn, cũng là xã triển khai thí điểm mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa".

Theo báo cáo của Thành ủy Hà Nội, đối với hoạt động giám sát, Cấp ủy đã định hướng bám sát các vấn đề dân sinh bức xúc: Quản lý đất đai, quy hoạch đô thị, trật tự xây dựng, tài sản công, phòng cháy chữa cháy, giải ngân vốn đầu tư công. Chất vấn tại các kỳ họp Hội đồng nhân dân đổi mới theo phương châm "hỏi ngắn-đáp gọn", đi thẳng vào trách nhiệm giải trình người đứng đầu. Trong giai đoạn 2021-2026, Hội đồng nhân dân cấp thành phố tổ chức 8 phiên chất vấn trực tiếp, tỷ lệ giải quyết triệt để kiến nghị đạt trên 80%.

Phương thức lãnh đạo từng bước đổi mới theo hướng cấp ủy tập trung vào chủ trương, định hướng lớn, lựa chọn vấn đề trọng tâm, phát huy tính chủ động, trách nhiệm, thẩm quyền của cơ quan dân cử theo quy định của pháp luật, không làm thay chức năng của Hội đồng nhân dân. Sau mỗi kỳ họp và một số cuộc giám sát chuyên đề lớn, Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố báo cáo kết quả gửi Ban Thường vụ Thành ủy để tập trung chỉ đạo các vấn đề nổi cộm, nhất là nội dung liên quan nhiều ngành, nhiều cấp hoặc vượt thẩm quyền của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố.

Bước sang nhiệm kỳ mới, Ban Thường vụ Thành ủy tiếp tục ban hành Đề án số 14-ĐA/TU ngày 22/7/2026 về "Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo". Đề án kế thừa kết quả đạt được, định hướng dài hạn công tác giám sát gắn với cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô mới; đồng thời chỉ đạo thí điểm mô hình Đảng bộ Hội đồng nhân dân thành phố trực thuộc Thành ủy nhằm tăng cường lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, tinh gọn bộ máy Đảng trong cơ quan dân cử.

Chất lượng công tác giám sát đã chuyển từ quy trình sang hiệu quả thực tế, truy vết trách nhiệm đến cùng. Cơ chế phối hợp liên thông 4 trục (Cấp ủy - Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân - Mặt trận Tổ quốc) vận hành nhịp nhàng, gắn kết chặt chẽ với kiểm tra Đảng, thanh tra, kiểm toán.

Thành phố chủ động chuẩn bị sớm nhân sự chuyên trách, hạ tầng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để ứng phó chính quyền hai cấp và các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô, thể hiện tinh thần đổi mới, đi trước đón đầu.

Về đề xuất, kiến nghị, thay mặt Thành ủy Hà Nội, đồng chí Trần Thế Cương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư nghiên cứu ban hành Chỉ thị tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của cơ quan dân cử trong tình hình mới; sớm hướng dẫn thống nhất mô hình Đảng bộ Hội đồng nhân dân trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh trên cơ sở tổng kết thí điểm tại Hà Nội và một số địa phương.

Đối với Đảng ủy Quốc hội, Hà Nội đề xuất tiếp tục lãnh đạo hoàn thiện Đề án sát hợp với thực tiễn các địa phương thực hiện mô hình chính quyền đô thị; xây dựng cơ chế liên thông, chia sẻ kết quả giám sát giữa Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội với Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần rà soát, bổ sung quy định pháp lý về thẩm quyền giám sát phân tầng của Hội đồng nhân dân trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, cần Luật hóa trách nhiệm giải trình, thời hạn giải quyết và chế tài xử lý nghiêm đối với việc chậm trễ thực hiện kết luận sau giám sát để nâng cao hiệu lực hậu giám sát. Đồng thời tiếp tục phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương trong lĩnh vực đất đai, đầu tư công để rút ngắn thủ tục, tháo gỡ điểm nghẽn dự án trọng điểm.

Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương nâng cao trách nhiệm giải trình, chỉ đạo các cơ quan trực thuộc thực hiện nghiêm túc kết luận giám sát; đẩy mạnh liên thông, kết nối kho dữ liệu quốc gia (đất đai, đầu tư công, quy hoạch, tài sản công) với địa phương…

Thành ủy Hà Nội cũng kiến nghị đưa vào dự thảo Chỉ thị của Trung ương các nguyên tắc cốt lõi, phân tầng hợp lý giám sát giữa cấp tỉnh, cấp xã; thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin liên thông giữa kiểm tra Đảng với thanh tra, kiểm toán, giám sát dân cử; đồng bộ điều kiện về con người, bộ máy và dữ liệu số phục vụ kiểm soát quyền lực hiệu quả.