Hà Nội tăng tốc chuẩn bị quỹ nhà tái định cư

Hà Nội cần hơn 19.000 căn hộ tái định cư

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, toàn thành phố hiện có 204 tòa nhà với 19.379 căn hộ tái định cư. Trong đó, 19.360 căn đã được bố trí, chiếm 99,9% tổng số căn hộ. Có 17.363 căn đã có quyết định bán nhà, chiếm 89,7%; còn 1.997 căn, tương đương 10,3%, đã được bố trí nhưng các đơn vị được bố trí chưa trình quyết định bán nhà.

Trong khi quỹ nhà hiện hữu gần như đã được sử dụng hết, nhu cầu tái định cư giai đoạn 2026-2030 lên tới 19.371 căn, theo tổng hợp của 51 phường, xã và các Ban Quản lý dự án đầu tư của thành phố. Con số này chưa bao gồm nhu cầu của Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và Dự án Khu đô thị thể thao Olympic.

Áp lực tập trung ngay trong 2 năm đầu: Năm 2026 cần 8.663 căn hộ, năm 2027 cần 4.583 căn, tổng cộng 13.246 căn. Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác tái định cư phải được chuẩn bị song hành với tiến độ triển khai dự án, thay vì trở thành khâu đi sau giải phóng mặt bằng.

Đường vành đai 2,5 được triển khai theo phương thức có mặt bằng đến đâu tổ chức thi công đến đó, kế hoạch chuẩn bị quỹ nhà gắn với tiến độ giải phóng mặt bằng.

Một trong những giải pháp quan trọng của Hà Nội là chuẩn bị quỹ nhà tái định cư gắn với vị trí, thời điểm và nhu cầu thực tế của người dân, thay vì chỉ tính toán đủ số lượng căn hộ. Nơi ở mới cần thuận tiện cho việc làm, học tập, sinh hoạt và duy trì các mối quan hệ cộng đồng, giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi di chuyển.

Tại các địa bàn có nhu cầu lớn, áp lực bố trí nhà ở ngày càng rõ. Phường Thanh Liệt tổng hợp nhu cầu lên tới hàng nghìn căn hộ; phường Đống Đa đề xuất 800 căn hộ phục vụ Dự án Vành đai 2, đoạn Ngã Tư Sở - Cầu Giấy. Phường Phú Thượng có nhu cầu tái định cư liên quan đến nhiều dự án, trong đó có Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng; phường Việt Hưng cần quỹ nhà phục vụ các dự án giao thông, đường sắt và chỉnh trang đô thị.

Từ thực tế đó, thành phố hướng tới chuyển từ tư duy “mỗi dự án một quỹ nhà” sang xây dựng hệ thống quỹ nhà có khả năng điều phối linh hoạt giữa các địa bàn và từng thời kỳ. Định hướng đa dạng hóa, chuyển đổi công năng giữa nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà tạm cư, nhà ở xã hội cho thuê và các mục tiêu an sinh khác đã được đề cập trong Nghị quyết số 524/NQ-HĐND ngày 27/1/2026 của HĐND TP Hà Nội và Quyết định số 1133/QĐ-UBND ngày 13/3/2026 của UBND TP Hà Nội về phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030 và 2026-2030.

Cùng với việc tạo lập nguồn cung mới, thành phố cần nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ nhà hiện có. Việc 1.997 căn hộ đã bố trí nhưng chưa được trình quyết định bán nhà cho thấy cần rà soát nguyên nhân, hoàn thiện thủ tục và xác định phương án quản lý phù hợp, tránh để nguồn lực nhà ở chưa được khai thác hiệu quả.

Kế hoạch chuẩn bị quỹ nhà cũng cần gắn với tiến độ giải phóng mặt bằng của từng dự án. Tại phường Khương Đình, chính quyền đã trực tiếp đối thoại, vận động người dân, đồng thời đẩy nhanh việc bố trí nhà tái định cư. Đến ngày 27/5/2026, địa phương hoàn thành giải phóng mặt bằng Dự án Vành đai 2,5; việc thi công được triển khai theo phương thức có mặt bằng đến đâu tổ chức thi công đến đó.

Bảo đảm nơi ở mới trước khi thu hồi đất

Yêu cầu tái định cư phải đi trước một bước cũng được đặt ra trong quá trình nghiên cứu điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000. Tại cuộc tiếp xúc cử tri ngày 22/9 mới đây của các đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri xã Phù Đổng và 12 xã, phường thuộc đơn vị bầu cử số 10, trước Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố đang nghiên cứu điều chỉnh tổng thể quy hoạch, đồng thời lấy ý kiến các tổ chức, cộng đồng và cá nhân có liên quan. Các ý kiến góp ý sẽ được tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu để hoàn chỉnh phương án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

“Hiện nay UBND TP và các cơ quan có liên quan chưa phê duyệt điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng”, ông Dương Đức Tuấn thông tin.

Dự án Khu đô thị đa mục tiêu tọa lạc tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh, Hà Nội với quy mô gần 700ha dành để tạo quỹ nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng.

Theo ông Tuấn, lãnh đạo Thành ủy đã chỉ đạo nghiên cứu hoàn chỉnh các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Ông nhấn mạnh yêu cầu không để người dân phải tạm cư; tái định cư phải đi trước một bước, bảo đảm điều kiện về việc làm và cơ chế, chính sách. Phương án cuối cùng phải được hoàn thiện trên cơ sở quy hoạch điều chỉnh được phê duyệt, với điều kiện tái định cư bằng hoặc tốt hơn và chính sách cao nhất theo thẩm quyền.

Đối với các khu vực làng nghề, làng cổ và những làng hình thành trong quá trình phát triển, quan điểm của Thành ủy, UBND TP là giữ lại tối đa, hạn chế xáo trộn, đồng thời bảo đảm sự phù hợp trong chỉnh thể không gian quy hoạch.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định, Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là một trong những nhiệm vụ lớn của thành phố. Việc triển khai phải bám sát Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị, Quy hoạch tầm nhìn 100 năm của Thủ đô và các quy định pháp luật có liên quan; bảo đảm tính thận trọng, bài bản, khoa học, hài hòa giữa phát triển với bảo tồn, chỉnh trang các làng xóm lâu đời và công trình di tích, đồng thời chú trọng đời sống người dân và yêu cầu phòng, chống thoát lũ.

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, ông Trần Đức Thắng cho biết, thành phố đang xin ý kiến nhân dân theo hướng áp dụng chính sách cao nhất trong thẩm quyền; bố trí tái định cư tại chỗ hoặc tại các xã, phường gần nơi sinh sống cũ, bảo đảm hạ tầng đầy đủ, đồng bộ.

“Chỉ khi nào hoàn thành toàn bộ tái định cư với hạ tầng đồng bộ thì khi đó mới thực hiện thu hồi đất tại nơi ở hiện tại của dân”, ông Trần Đức Thắng khẳng định.

Nhu cầu 19.371 căn hộ trong 5 năm đòi hỏi Hà Nội đồng thời giải quyết bài toán nguồn cung, nâng cao hiệu quả quản lý quỹ nhà và bảo đảm quyền lợi người dân. Khi nơi ở mới được chuẩn bị chủ động, có hạ tầng đồng bộ và phù hợp với điều kiện sinh sống, tái định cư mới tạo nền tảng để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, triển khai các dự án và phát triển đô thị bền vững.