Hà Nội trên hành trình trở thành Thành phố học tập toàn cầu

Hà Nội đã chính thức trở thành thành viên Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO. Ảnh: Lê Nguyễn.

Đây không chỉ là sự ghi nhận quốc tế đối với những nỗ lực bền bỉ trong phát triển giáo dục và học tập suốt đời, mà còn mở ra cơ hội để Thủ đô kết nối sâu rộng hơn với mạng lưới tri thức toàn cầu.

Tối mai (29-1), tại Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, UBND thành phố Hà Nội sẽ long trọng tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu này.

Nền tảng vững chắc cho một Thành phố học tập

Hà Nội từ lâu được xem là trung tâm lớn của cả nước về giáo dục, đào tạo và khoa học - công nghệ. Trên địa bàn Thủ đô tập trung hơn 70% số trường đại học, học viện, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học của Việt Nam; sở hữu khoảng 82% số phòng thí nghiệm và hơn 65% đội ngũ nhà khoa học đầu ngành. Đây là lợi thế đặc biệt, tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và lan tỏa tinh thần học tập trong toàn xã hội.

Hệ thống giáo dục của Hà Nội được tổ chức đồng bộ, trải dài từ mầm non đến đại học, với 121 trường đại học, học viện; 352 cơ sở giáo dục nghề nghiệp; gần 3.000 trường mầm non và phổ thông; cùng mạng lưới 526 trung tâm học tập cộng đồng.

Bên cạnh đó, Hà Nội còn có hơn 1.100 thư viện và nhiều không gian sinh hoạt văn hóa, giáo dục trong cộng đồng. Những con số này phản ánh một hệ sinh thái học tập rộng mở, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của người dân ở mọi lứa tuổi.

Bên cạnh giáo dục chính quy, Hà Nội còn sở hữu nguồn tài nguyên di sản phong phú, giàu giá trị giáo dục. Là vùng đất có số lượng di tích lịch sử - văn hóa lớn nhất cả nước, Hà Nội đồng thời là nơi hội tụ nhiều danh hiệu và di sản được UNESCO ghi danh như Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo; Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám; cùng các di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu như ca trù, hội Gióng, tín ngưỡng thờ Mẫu. Những di sản ấy không chỉ là biểu tượng văn hóa, mà còn trở thành “nguồn học liệu sống”, góp phần lan tỏa tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng.

Đáng chú ý, 18 trường học trên địa bàn Hà Nội hiện tham gia Mạng lưới Trường học Liên kết UNESCO. Thông qua mạng lưới này, các nhà trường có điều kiện tiếp cận những phương pháp giáo dục tiên tiến, thúc đẩy giáo dục toàn diện, giáo dục công dân toàn cầu và phát triển bền vững. Đây cũng là một trong những điểm cộng quan trọng trong hồ sơ gia nhập Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của Hà Nội.

Từ chính sách đến thực tiễn học tập suốt đời

Trên nền tảng sẵn có, Hà Nội đã chủ động xây dựng và triển khai nhiều chính sách chiến lược nhằm thúc đẩy học tập suốt đời cho mọi người. Nghị quyết số 23-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, cùng các kế hoạch cụ thể của UBND thành phố đã tạo khung chính sách rõ ràng, nhất quán cho mục tiêu xây dựng Thành phố học tập.

Hà Nội triển khai hiệu quả mô hình "Trường học hạnh phúc". Ảnh: Lê Nguyễn.

Không dừng ở chủ trương, Hà Nội lựa chọn cách làm linh hoạt, gần với đời sống. Nhiều mô hình, sáng kiến được triển khai và duy trì hiệu quả như “Trường học hạnh phúc”, “Sân khấu học đường”, phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng. Những hoạt động này góp phần đưa việc học ra khỏi khuôn khổ lớp học truyền thống, giúp người dân tiếp cận tri thức theo cách nhẹ nhàng, phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng nhóm đối tượng.

Thành phố cũng đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm cơ hội học tập cho các nhóm yếu thế. Hiện nay, hơn 4.600 nhà văn hóa thôn, tổ dân phố và 526 trung tâm học tập cộng đồng được sử dụng như những điểm học tập suốt đời.

Tại đây thường xuyên diễn ra các lớp học về kỹ năng sống, chuyển đổi số, chăm sóc sức khỏe, môi trường; các câu lạc bộ dành cho người cao tuổi, phụ nữ, thanh thiếu niên; cùng nhiều hoạt động hè cho trẻ em. Song song với đó, hệ thống bảo tàng, thư viện và hàng nghìn di tích lịch sử - văn hóa được phát huy như những “trường học không tường ngăn”, gắn học tập với trải nghiệm thực tế.

Đầu tư cho giáo dục tiếp tục được Hà Nội xác định là ưu tiên hàng đầu. Thành phố duy trì tỷ lệ chi khoảng 20% ngân sách hằng năm cho giáo dục; giai đoạn 2019 - 2025 đã dành khoảng 30 nghìn tỷ đồng để đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ. Riêng năm học 2025 - 2026, Hà Nội triển khai chính sách miễn học phí và hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh tiểu học, góp phần giảm gánh nặng cho gia đình và tạo điều kiện để trẻ em được học tập trong môi trường tốt hơn.

Đánh giá về những nỗ lực của Hà Nội, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng, Hà Nội đang đi theo cách tiếp cận toàn diện trong xây dựng xã hội học tập. Theo ông, việc gia nhập Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu giúp Hà Nội có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi các mô hình hay từ hơn 400 thành phố thành viên trên thế giới, đồng thời khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong thúc đẩy học tập suốt đời.

Thống Nhất