Hà Nội ưu tiên chuyển đổi đất cho các công trình hạ tầng, dự án giao thông trọng điểm

Theo báo cáo tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội khóa XVIII chiều 12/10, Hà Nội có tổng diện tích tự nhiên khoảng 335.984ha, trong đó đất nông nghiệp khoảng 195.306ha, chiếm 58%; đất phi nông nghiệp khoảng 138.366ha, chiếm 41%; đất chưa sử dụng khoảng 2.342ha.

Các đại biểu dự hội nghị. (Ảnh: Quang Thái).

Theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2030 là 172.444ha, giảm 22.862ha so với hiện trạng; đất phi nông nghiệp là 162.543ha, tăng khoảng 24.177ha; đất chưa sử dụng còn 997ha.

Ngày 12/8/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất quốc gia đến năm 2030 trên địa bàn Hà Nội, trong đó đất nông nghiệp là 156.875ha, chiếm 46,7% diện tích tự nhiên.

Qua rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định khoảng 19.325ha đất có khả năng khai thác, tạo nguồn lực phát triển thành phố. Trong đó, khoảng 7.501ha đã được sơ bộ xác định ranh giới; 695ha thuộc 452 khu đất dự kiến đấu giá quyền sử dụng đất; 2.977ha thuộc 107 dự án thu hồi đất để đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Ngoài ra, quỹ đất còn có khoảng 197ha thuộc 66 cơ sở sản xuất công nghiệp, y tế, giáo dục và trụ sở cơ quan cần di dời; khoảng 7.013ha liên quan đến 250 dự án ngoài ngân sách chậm triển khai; khoảng 942ha tại 1.675 điểm đất thuê có thời hạn. Trong số này, khoảng 8.966ha nằm trong các quỹ đất phát triển đô thị chưa có dự án đầu tư được chấp thuận.

Tính đến tháng 9/2026, diện tích quỹ đất được rà soát, cập nhật tăng thêm khoảng 4.218ha, gồm 4ha bổ sung vào quỹ đất đấu giá và 4.214ha thuộc 97 dự án thu hồi đất để đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Thành phố xác định việc khai thác đất đai phải tuân thủ pháp luật, đồng bộ với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; bảo đảm sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, phòng ngừa thất thoát, lãng phí và dành quỹ đất dự trữ tại những vị trí có tiềm năng gia tăng giá trị lớn.

Hà Nội ưu tiên các khu đất đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, đủ điều kiện đấu giá hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; chú trọng quỹ đất phụ cận đường mới mở, đường vành đai, trục hướng tâm và các tuyến giao thông lớn. Thành phố đồng thời rà soát đất nông nghiệp phù hợp quy hoạch để chuyển đổi mục đích sử dụng, khai thác quỹ đất từ di dời cơ sở sản xuất, cải tạo chung cư cũ, xử lý dự án chậm triển khai và sử dụng đất kém hiệu quả.

Giai đoạn 2026-2030, theo định hướng quy hoạch, diện tích đất nông nghiệp có thể chuyển sang đất phi nông nghiệp khoảng 22.862ha. Trước mắt, thành phố dự kiến chuyển đổi khoảng 15.000ha, tập trung từ quỹ đất đã xác định ranh giới, quỹ đất đấu giá, đấu thầu và đất thuộc các dự án chậm triển khai. Qua đó, tỷ lệ đất phi nông nghiệp dự kiến tăng từ 41% lên 46%.

Quỹ đất chuyển đổi được ưu tiên phục vụ các dự án lớn, công trình hạ tầng, giao thông trọng điểm và tạo quỹ đất đối ứng thanh toán các dự án BT. Diện tích còn lại được xem xét bố trí cho phát triển rừng, cây xanh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và dự trữ cho nhu cầu dài hạn.

Giai đoạn 2030-2045 và những năm tiếp theo, dự kiến đất nông nghiệp còn khoảng 134.500ha, chiếm 40% diện tích tự nhiên; đất phi nông nghiệp đạt khoảng 201.848ha, chiếm 60%.

Riêng năm 2026, tổng diện tích đất dự kiến đưa vào khai thác, sử dụng để tạo nguồn thu cho thành phố khoảng 5.336ha, trong đó khoảng 2.446ha thuộc các nhóm quỹ đất đã rà soát, báo cáo và khoảng 2.890ha được khai thác từ quỹ đất nông nghiệp khác.

Đối với các dự án thí điểm nhà ở thương mại theo Nghị quyết số 171/2024/QH15 của Quốc hội, UBND thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư hoặc điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với 59 dự án. Trong số này, 21 dự án đã được quyết định giao đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, với tổng diện tích 97,32ha.

Thành phố đã phê duyệt giá đất đối với 7 dự án và chuyển thông tin tạm thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với 14 dự án, tổng số tiền khoảng 46.328 tỷ đồng.

Với quỹ đất đối ứng dự án BT và quỹ đất phụ cận tuyến đường Vành đai 4, dự kiến năm 2026 khai thác khoảng 2.000ha, liên quan đến các dự án cầu Trần Hưng Đạo, trục không gian quốc lộ 1A, tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình, Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Khu đa mục tiêu Bình Minh và Tam Hưng.

Trong 9 tháng năm 2026, thành phố tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất tại 76 dự án, khu đất, với tổng diện tích khoảng 33,6ha. Tổng số tiền trúng đấu giá đạt khoảng 11.262 tỷ đồng; số thu thực tế khoảng 14.600 tỷ đồng, bao gồm cả khoản thu từ các phiên đấu giá năm 2025 chuyển sang. UBND thành phố cũng đã chấp thuận chủ trương đầu tư để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư đối với 5 dự án, tổng diện tích khoảng 336ha.

Theo ước tính, tổng nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất từ khoảng 19.325ha có khả năng khai thác đạt khoảng 1,5 triệu tỷ đồng; riêng giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 800.000 tỷ đồng.

Năm 2026, chỉ tiêu thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được giao đầu năm là 98.575 tỷ đồng. Tính đến ngày 8/10, tổng số thu đạt 98.618 tỷ đồng, bằng 100,04% chỉ tiêu. Trong đó, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đạt 476,4 tỷ đồng trên kế hoạch 700 tỷ đồng; tiền thuê đất đạt 11.749 tỷ đồng trên kế hoạch 15.000 tỷ đồng; tiền sử dụng đất đạt 86.392,4 tỷ đồng trên kế hoạch 82.875 tỷ đồng. Ước tính cả năm 2026, nguồn thu từ đất đạt khoảng 146.000 tỷ đồng.

Để khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, thành phố tiếp tục rà soát, cập nhật quỹ đất trên cơ sở quy hoạch, chỉ tiêu sử dụng đất được phân bổ và tiến độ triển khai các dự án; xây dựng phương án khai thác theo lộ trình, bảo đảm đúng quy định pháp luật, tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong dài hạn.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng phát biểu kết luận hội nghị. (Ảnh: Quang Thái).

Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu xây dựng phương án khai thác đất đai gắn với cân đối đầu tư dài hạn; điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất do quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và mở rộng không gian đô thị, theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

Bí thư Thành ủy yêu cầu tập trung thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP 16,55% trong quý IV/2026; rà soát các dự án có khả năng tạo thêm sản lượng, giá trị trong năm, giao nhiệm vụ cụ thể gắn với bảo đảm nguồn lực. 

Thành phố cần đôn đốc, kiểm đếm tiến độ các dự án đầu tư, công trình trọng điểm, nhất là đường vành đai, cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị và hạ tầng giao thông. Mặt bằng đã bàn giao phải được tổ chức thi công, đồng thời chuẩn bị tái định cư và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.

Đối với các dự án chậm triển khai, các cơ quan, địa phương phải rà soát từng trường hợp, xác định rõ hướng xử lý và trách nhiệm thực hiện. Bí thư Thành ủy cũng yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa các cơ chế của Luật Thủ đô, giải quyết những vấn đề dân sinh bức xúc, nâng cao năng lực thực thi ở cấp xã, phường.