Hà Nội vận hành thử nghiệm hệ thống dự báo sớm chất lượng không khí

Ông Vũ Xuân Tùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp với Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) triển khai thử nghiệm hệ thống dự báo sớm chất lượng không khí cho Thủ đô, gọi tắt là HanoiAir. Hệ thống này cho phép dự báo xu hướng chất lượng không khí theo thời gian và không gian, từ đó hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành các biện pháp kiểm soát ô nhiễm.

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người dân Thủ đô.

Việc thử nghiệm hệ thống dự báo sớm chất lượng không khí HanoiAir được đặt trong tổng thể các giải pháp mà Hà Nội đang triển khai nhằm thực hiện Chỉ thị số 19 của UBND thành phố và Kế hoạch số 372 về tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí.

Về lâu dài, khi hệ thống được hoàn thiện và vận hành ổn định, HanoiAir không chỉ hỗ trợ kiểm soát các đợt ô nhiễm ngắn hạn, mà còn là cơ sở để Hà Nội triển khai các mô hình quản lý tiên tiến hơn, như xây dựng vùng phát thải thấp, điều tiết giao thông theo mức độ ô nhiễm, hay đưa chất lượng không khí trở thành chỉ số quan trọng trong điều hành đô thị thông minh.

Đối với người dân, dự báo sớm chất lượng không khí cũng giúp nâng cao khả năng tự bảo vệ sức khỏe, nhất là đối với nhóm đối tượng nhạy cảm như trẻ em, người cao tuổi, người mắc các bệnh hô hấp, tim mạch.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, HanoiAir được xác định là công cụ để kích hoạt hành động quản lý cụ thể. Trên cơ sở dự báo chất lượng không khí, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã có văn bản đề nghị các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan triển khai đồng loạt các biện pháp cấp bách nhằm hạn chế phát sinh nguồn ô nhiễm.

Ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức môi trường nghiêm trọng đối với Thủ đô Hà Nội. Nhiều năm qua, vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là mùa đông - xuân, chất lượng không khí tại không ít khu vực thường xuyên rơi vào ngưỡng kém, xấu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hoạt động kinh tế - xã hội của thành phố.

Thực tế cho thấy, công tác kiểm soát ô nhiễm không khí gặp nhiều khó khăn do nguồn phát thải đa dạng, đan xen: Giao thông, xây dựng, đốt ngoài trời, hoạt động sản xuất công nghiệp, cùng với các yếu tố khí tượng bất lợi như nghịch nhiệt, ít gió. Trong khi đó, việc thiếu các công cụ dự báo đủ sớm khiến nhiều giải pháp chỉ được triển khai khi ô nhiễm đã xảy ra, hiệu quả chưa như mong muốn.

Trong những ngày đầu tháng 1/2026, chất lượng không khí trên địa bàn thành phố có xu hướng xấu đi. Dự báo, chỉ số AQI trung bình toàn thành phố trong giai đoạn từ ngày 9 đến ngày 13/1/2026 tăng so với tuần trước; riêng ngày 10-1, AQI cao nhất đạt 114 và ngày 11/1 lên tới 139, ở mức kém. Các khu vực phía Nam, Tây Nam và Tây Bắc của Thủ đô được dự báo là những địa bàn chịu ảnh hưởng rõ nét nhất của đợt ô nhiễm này.

Những con số trên cho thấy, nếu không có các công cụ cảnh báo sớm và cơ chế ứng phó kịp thời, nguy cơ ô nhiễm không khí gia tăng là hiện hữu, nhất là trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng hạ tầng, chỉnh trang đô thị.

"Dự báo sớm chất lượng không khí phải gắn chặt với hành động cụ thể của từng ngành, từng địa phương. Khi hệ thống cảnh báo nguy cơ ô nhiễm gia tăng, các biện pháp kiểm soát bụi tại công trình xây dựng, tăng cường rửa đường, siết chặt vận chuyển vật liệu, hạn chế các nguồn phát thải ngoài trời phải được triển khai ngay, không chờ đến khi chỉ số AQI vượt ngưỡng xấu mới xử lý", ông Vũ Xuân Tùng nhấn mạnh.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, các đợt ô nhiễm không khí trong mùa đông - xuân thường diễn biến nhanh, chịu tác động lớn của điều kiện khí tượng bất lợi. Nếu không có dự báo đủ sớm, công tác chỉ đạo rất dễ rơi vào thế bị động, hiệu quả kiểm soát không cao.

"HanoiAir là bước đi quan trọng để Hà Nội chuyển từ ứng phó tình huống sang quản lý theo kịch bản. Trên cơ sở dự báo, Sở sẽ phối hợp với các sở, ngành, xã, phường chủ động triển khai các nhiệm vụ cấp bách theo Chỉ thị số 19 của UBND thành phố, bảo đảm thực hiện thường xuyên, liên tục, không mang tính phong trào", ông Vũ Xuân Tùng cho biết.

Trong quá trình thử nghiệm, hệ thống dự báo sớm tiếp tục được theo dõi, đánh giá, hoàn thiện để nâng cao độ chính xác, từng bước hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý chất lượng không khí lâu dài.

Lan Tường