Hạ tầng nghề cá Ninh Bình: 'Điểm tựa' vươn khơi và bài toán quy hoạch bền vững

Hoạt động bốc dỡ, thu mua hải sản tại Cảng cá Ninh Cơ diễn ra nhộn nhịp, đảm bảo quy trình giám sát sản lượng.

Diện mạo mới từ Cảng trọng điểm Ninh Cơ

Điểm sáng nổi bật nhất trong bức tranh hạ tầng nghề cá của tỉnh chính là sự chuyển mình mạnh mẽ của Cảng cá Ninh Cơ. Là cảng loại I được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố, Ninh Cơ đóng vai trò huyết mạch trong việc tiếp nhận tàu cá vùng khơi và xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản.

Sau đợt nâng cấp toàn diện trị giá 150 tỷ đồng hoàn thành vào năm 2023, Cảng hiện sở hữu cơ ngơi bề thế với diện tích hơn 102.000m², cầu cảng dài 271m và năng lực bốc dỡ lên tới 28.000 tấn/năm. Hai âu neo đậu tại đây có sức chứa khoảng 200 tàu, đủ khả năng đón những con tàu công suất lớn 1.500 CV cập bến an toàn.

Hạ tầng cảng cá được đầu tư nâng cấp giúp ngư dân yên tâm bám biển.

Sự thay đổi này mang lại tác động tức thì cho đời sống ngư dân. Anh Phạm Văn Tiến (Hậu Lộc, Thanh Hóa), chủ tàu TH-92663-TS chia sẻ: "Trước đây, mỗi khi mưa bão, tàu thuyền chen chúc rất vất vả. Từ khi hạ tầng nâng cấp, luồng lạch thông thoáng, chúng tôi yên tâm cập cảng, công việc hiệu quả hơn hẳn". Đồng quan điểm, anh Phạm Văn Hòa (xã Hải Tiến) đánh giá cao quy hoạch khoa học của khu vực cầu cảng, hệ thống kho lạnh và điện nước đồng bộ, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí hậu cần.

Hiệu quả của hạ tầng mới được minh chứng rõ nét qua những con số biết nói. Năm 2025, Ban Quản lý Cảng cá Ninh Cơ đã phục vụ khoảng 9.200 lượt tàu ra vào. Đáng chú ý, công tác "số hóa" thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) đã được triển khai rộng khắp. Cơ bản các tàu rời cảng, cập cảng đều thực hiện thủ tục qua hệ thống eCDT. Tổng sản lượng thủy sản qua cảng được giám sát đạt hơn 11.000 tấn, vượt 152% so với kế hoạch năm.

Ông Lâm Văn Dương, Phó Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá Ninh Cơ nhấn mạnh: "Việc minh bạch hóa nguồn gốc không chỉ là yêu cầu bắt buộc để gỡ thẻ vàng IUU mà còn nâng cao giá trị thương hiệu cho thủy sản Ninh Bình. Chúng tôi cam kết đẩy mạnh chuyển đổi số, đảm bảo quy trình khai thác minh bạch, an toàn và bền vững".

Khu vực neo đậu tại Cảng cá Ninh Cơ được quy hoạch trật tự, an toàn, trở thành điểm tựa vững chắc cho tàu thuyền mỗi khi về bến.

Nghịch lý “Bến nhiều hơn Cảng” và bài toán quy hoạch

Bên cạnh những kết quả đạt được, hạ tầng nghề cá Ninh Bình vẫn đối diện với thách thức khi số lượng tàu thuyền lớn (1.863 tàu) nhưng hạ tầng neo đậu chưa đồng bộ về pháp lý. Hiện toàn tỉnh có 17 cảng, bến nhưng mới chỉ có 2 cảng được công bố mở theo quy định (Ninh Cơ và Thành Vui).

Thực tế, các bến cá tự phát vẫn thu hút lượng lớn tàu thuyền do thói quen và sự thuận tiện. Số tàu cập bến cá lên tới 884 tàu (so với 504 tàu cập cảng chính quy) và sản lượng giám sát tại bến gấp gần 4 lần so với cảng.

Sự nhộn nhịp tại Bến cá Giao Hải (xã Giao Phúc) cho thấy sức hút lớn của hệ thống bến bãi tự phát nhờ sự thuận tiện về địa lý và tập quán lâu đời.

Trước thực trạng này, đại diện Chi cục Thủy sản cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ tham mưu cho tỉnh tập trung thực hiện Quy hoạch hệ thống cảng cá theo Quyết định 582/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Quy hoạch hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong đó, ưu tiên nguồn lực để hoàn thiện các tiêu chí cho Cảng cá Ninh Cơ thực sự trở thành cảng loại I năng động, thu hút tàu cá từ các bến nhỏ lẻ về cập cảng chính quy thông qua các chính sách dịch vụ hậu cần tốt hơn. Đối với các bến cá có lưu lượng tàu lớn, sẽ căn cứ Quyết định 582 của Thủ tướng Chính phủ để xem xét quy hoạch nâng cấp thành cảng cá loại II hoặc loại III, hoặc kiên quyết sắp xếp lại nếu không phù hợp với quy hoạch quốc gia.

Việc thực hiện nghiêm túc Quyết định 582 của Thủ tướng Chính phủ không chỉ giúp Ninh Bình giải quyết bài toán quản lý đội tàu 1.863 chiếc mà còn là bước đi chiến lược để minh bạch hóa 100% sản lượng khai thác, tiến tới gỡ bỏ hoàn toàn thẻ vàng IUU và phát triển kinh tế biển hiện đại.

Nguyễn Lựu