Hai cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương lĩnh 20 năm và 7 năm 6 tháng tù

65 bị cáo lĩnh án về 9 tội danh

Sau 10 ngày xét xử và nghị án, chiều 7/10, TAND TP Hà Nội đã tuyên án phạt 2 cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương cùng 63 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương về 9 tội danh, gồm: “Tàng trữ trái phép chất ma túy”; “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”; “Đưa hối lộ”; “Nhận hối lộ”; “Môi giới hối lộ”; “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; “Làm sai lệch hồ sơ vụ án”; “Đánh bạc”; “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

 Thay mặt Hội đồng xét xử, Thẩm phán Nguyễn Xuân Văn - Chủ tọa phiên tòa tuyên án.

Theo đó, 2 cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương là Trần Văn Trường bị phạt 20 năm tù và Ngô Văn Vinh 7 năm 6 tháng tù; 2 cựu Phó Viện trưởng là Dương Văn Lương 10 năm tù, Lâm Văn Thành 10 năm 6 tháng tù, cùng về tội “Nhận hối lộ”.

Bị cáo Nguyễn Thị Thu Hoài (cựu Phó Trưởng phòng Tổ chức cán bộ Viện Pháp y tâm thần Trung ương) bị tuyên phạt 16 năm tù; bị cáo Đặng Thị Hòa (nhân viên Viện Pháp y tâm thần Trung ương; vợ bị cáo Trần Văn Trường) bị tuyên phạt 8 năm tù, cùng về tội “Nhận hối lộ”.

Bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh (trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội) bị tuyên phạt 18 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, 16 năm tù về tội “Đưa hối lộ” và 10 năm tù về tội “Môi giới hối lộ”; tổng hợp hình phạt chung, buộc bị cáo Mai Anh phải chấp hành 30 năm tù.

Chồng của Mai Anh là bị cáo Lê Văn Đông (tức Đông “Timo”) bị tuyên phạt 10 năm tù về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và 9 năm tù về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy”. Tổng hợp hình phạt, buộc bị cáo Đông phải chấp hành 19 năm tù.

Các bị cáo còn lại bị Tòa tuyên phạt từ 12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 16 năm tù về các tội danh: “Tàng trữ trái phép chất ma túy”; “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”; “Đưa hối lộ”; “Nhận hối lộ”; “Môi giới hối lộ”; “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; “Làm sai lệch hồ sơ vụ án”; “Đánh bạc”; “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

 Các Kiểm sát viên đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

48 cán bộ Viện Pháp y Tâm thần Trung ương giúp sức cho Nguyễn Thị Mai Anh

Theo bản án sơ thẩm, hồi 23 giờ 45 phút ngày 7/6/2025, tại khu vực trạm dịch vụ bờ biển Hubway 13, bãi biển Sầm Sơn, phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Công an TP Hà Nội phối hợp với Công an tỉnh Thanh Hóa bắt quả tang Lê Văn Đông có hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cho một số đối tượng, trong đó có Trần Quốc An - nhân viên Khoa Điều trị bắt buộc nam, Viện Pháp y Tâm thần Trung ương.

Cơ quan điều tra đã thu giữ của Lê Văn Đông tang vật là ma túy và dụng cụ sử dụng ma túy. Tại thời điểm kiểm tra, có 14 cán bộ, nhân viên thuộc Khoa Điều trị bắt buộc nam của Viện Pháp y tâm thần Trung ương đang nghỉ dưỡng tại khách sạn Long Thành 3 (đường Hồ Xuân Hương, phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa), cùng khách sạn với vợ chồng Đông và Mai Anh.

Tiến hành khám xét khẩn cấp tại nhà riêng và nơi chữa bệnh bắt buộc của vợ chồng Mai Anh, cơ quan chức năng đều thu được ma túy và các dụng cụ để sử dụng ma túy.

 Các bị cáo đứng nghe HĐXX tuyên án.

Mở rộng điều tra vụ án, Cơ quan điều tra đã xác định các hành vi “Nhận hối lộ”, “Đưa hối lộ”, “Môi giới hối lộ”, “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, “Đánh bạc”, “Làm sai lệch hồ sơ vụ án” của các lãnh đạo, giám định viên, cán bộ của Viện Pháp y tâm thần Trung ương; của Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc; của một số cán bộ các cơ quan tiến hành tố tụng và các bị can, bị cáo, bị án trong các vụ án hình sự; hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” của Nguyễn Thị Mai Anh, Nguyễn Văn Hùng liên quan đến việc tác động để làm sai lệch kết luận giám định pháp y tâm thần.

Trong đó, Mai Anh bị xác định đã có hành vi đưa hối lộ, môi giới hối lộ và lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Cụ thể, trong thời gian chữa bệnh bắt buộc tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Mai Anh đã dùng tiền và lợi ích vật chất (tổ chức đi du lịch và chi trả toàn bộ chi phí) để hối lộ các cán bộ, nhân viên của Viện Pháp y tâm thần Trung ương theo tháng hoặc vào các dịp ngày lễ, ngày nghỉ, để các cán bộ, nhân viên này bỏ qua các sai phạm của Mai Anh trong quá trình điều trị tại Viện (được ở phòng riêng có điều hòa, cho 2 con nhỏ và người giúp việc vào ở chung; cho chồng là Lê Văn Đông thường xuyên vào sinh hoạt trong buồng điều trị), tạo điều kiện cho Mai Anh và các bệnh nhân khác tự do ra vào Viện trái pháp luật.

 Quang cảnh HĐXX tuyên án.

Ngoài ra, Mai Anh còn hối lộ bằng tiền để tác động đến việc ra kết luận giám định không đúng tình trạng tâm thần của Lê Văn Đông; môi giới cho nhiều đối tượng là các bị can, bị cáo, bị án đưa hối lộ cho các thành viên Hội đồng giám định của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương và Trung tâm Pháp y Tâm thần miền núi phía Bắc để ra kết luận giám định pháp y tâm thần không đúng tình trạng bệnh, nhằm được đi chữa bệnh bắt buộc, trốn tránh việc bị giam, giữ và thi hành án phạt tù.

Bên cạnh đó, Mai Anh còn có hành vi lừa đảo chiếm đoạt hơn 3,7 tỉ đồng thông qua việc giới thiệu mình có thể tác động với các cơ quan và người tiến hành tố tụng, với Hội đồng giám định tâm thần để cho 2 người khác được đi giám định tâm thần và kết luận bị bệnh tâm thần để được đi chữa bệnh bắt buộc.

Sau khi nhận số tiền trên, Mai Anh không nhờ ai và không sử dụng số tiền này vào việc “chạy” kết luận giám định như cam kết mà chiếm đoạt để sử dụng vào mục đích cá nhân.

  Bị cáo Nguyễn Thị Kim Anh trước bục khai báo.

Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, có hệ thống

Hội đồng xét xử nhận định, tại phiên tòa, hầu hết các bị cáo đã khai nhận hành vi phạm tội như cáo trạng quy kết. Hành vi phạm tội của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, đã xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ, nhiệm vụ và trong hoạt động tố tụng; xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước; xâm phạm quyền quản lý của Nhà nước về các chất ma túy; ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, gây dư luận xấu trong xã hội, gây bất bình trong quần chúng nhân dân, làm ảnh hưởng đến uy tín của nhiều cơ quan nhà nước, đặc biệt là cơ quan thực hiện công tác giám định tư pháp, đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Các bị cáo đã lợi dụng chính sách nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước để thực hiện hành vi phạm tội một cách có hệ thống, diễn ra trong thời gian dài, xâm phạm đến nhiều quan hệ pháp luật, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện sự coi thường pháp luật. Vì vậy, phải áp dụng hình phạt tù nghiêm khắc đối với các bị cáo để răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung.

  Bị cáo Trần Văn Trường trước bục khai báo.

Trong vụ án này, bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh được xác định giữ vai trò trung tâm, phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tinh vi, xảo quyệt. Bị cáo không những trực tiếp đưa hối lộ mà còn chỉ đạo các bị cáo khác đưa hối lộ, giúp sức có tính hệ thống, lợi dụng việc giám định pháp y tâm thần để trục lợi, phạm nhiều tội và nhận số tiền rất lớn, làm sai lệch hồ sơ, kết luận giám định.

Bị cáo Mai Anh có nhân thân xấu, nhiều lần bị các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố về nhiều tội danh khác nhau nhưng chưa bị truy tố, xét xử. Vì vậy, phải áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự tại khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự để xử phạt bị cáo nghiêm khắc hơn các bị cáo khác và phải chịu hình phạt của nhiều tội.

Đối với nhóm bị cáo “Sử dụng trái phép chất ma túy” và “Tàng trữ trái phép chất ma túy”, bị cáo Lê Văn Đông là đối tượng đang điều trị bắt buộc tại viện để chữa bệnh nhưng đã trốn ra ngoài để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cho nhiều người. Bị cáo Ngô Việt Dũng là người giúp sức tích cực. Ngoài ra, hai bị cáo còn có hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy, có nhân thân xấu. Do đó, bị cáo Đông phải chịu hình phạt cao hơn bị cáo Dũng và các bị cáo còn lại phải chịu hình phạt nghiêm khắc, tương xứng với số lượng ma túy.

  Bị cáo Ngô Văn Vinh trước bục khai báo.

Đối với nhóm bị cáo nhận hối lộ trong hoạt động giám định, bị cáo Trần Văn Trường (cựu Viện trưởng Viện Pháp y Tâm thần Trung ương) là người có chức vụ cao nhất, vừa là đối tượng tham gia nhiều hội đồng giám định, nhận số tiền nhiều nhất và chia cho các bị cáo khác trong cùng hội đồng. Bị cáo Trần Văn Trường được xác định có vai trò cao nhất trong nhóm các bị cáo nhận hối lộ để giám định tâm thần không đúng.

Ngoài ra, Trường còn nhận tiền để cho Mai Anh được ở phòng riêng và nhận tiền để tuyển dụng cán bộ. Vì vậy, bị cáo Trường phải chịu hình phạt cao nhất trong số các bị cáo nhận hối lộ.

Đối với bị cáo Hoàng Tất Thành, là người có chức vụ cao nhất tại Trung tâm Giám định pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc. Bị cáo cũng là người nhận tiền để chia cho các bị cáo trong cùng hội đồng giám định, được xác định có vai trò sau bị cáo Trần Văn Trường nên phải chịu hình phạt cao hơn các bị cáo khác, chỉ sau bị cáo Trần Văn Trường.

Đối với các bị cáo khác là thành viên hội đồng giám định, gồm: Dương Văn Lương, Dương Văn Viết, Lê Ngọc Hà, Nguyễn Thanh Bình, Ngô Văn Vinh, Nguyễn Tô Hiệu, Lại Thành Trung... Các bị cáo là thành viên hội đồng giám định, có cùng vai trò, được chia tiền để ra kết luận sai cho nhiều trường hợp. Vì vậy, các bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với số tiền đã nhận và số lần nhận hối lộ.

  Bị cáo Lâm Văn Thành trước bục khai báo.

Đối với nhóm bị cáo nhận hối lộ và thực hiện các hành vi khác, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hoài, với vai trò Phó phòng Tổ chức cán bộ, đã nhận số tiền rất lớn của nhiều người đưa cho Trần Văn Trường và hưởng lợi bất chính số tiền lớn. Bị cáo được xác định có vai trò giúp sức tích cực cho Trần Văn Trường và phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với số tiền giúp sức và số tiền hưởng lợi.

Bị cáo Đặng Thị Hòa là vợ bị cáo Trần Văn Trường, đã tác động đến Trường để thực hiện hành vi sai phạm, tạo điều kiện cho Nguyễn Thị Mai Anh được ở phòng riêng; các nhân viên trong khoa và bệnh nhân được chuyển khoa, nhận hối lộ với số tiền lớn. Vì vậy, bị cáo Đặng Thị Hòa cũng được xác định có vai trò giúp sức tích cực cho Trần Văn Trường.

Đối với bị cáo Nguyễn Thị Thu Hoài và nhóm các bị cáo là bác sĩ, điều dưỡng tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương phạm tội “Nhận hối lộ” để cho vợ chồng Lê Văn Đông, Nguyễn Thị Mai Anh và các bệnh nhân khác trốn viện như các bị cáo Trần Đại Quân, Trần Trung Kiên, Đỗ Khắc Doanh, Nguyễn Đức Vinh, Nguyễn Công Đạt, Vũ Đức Ngọc, Dương Văn Viên, Đinh Thị Thủy... đều ít nhất một lần và nhiều lần nhận tiền của Nguyễn Thị Mai Anh để bỏ qua các sai phạm, vi phạm. Vì vậy, các bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với số lần và số tiền đã nhận.

Đối với nhóm các bị cáo phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” là các cán bộ Viện Pháp y Tâm thần Trung ương, gồm: Đỗ Ngọc Tú, Lê Thị Hải Hà, Nguyễn Minh Nghĩa... Đây là những cán bộ của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương nhưng đã nhiều lần cung cấp thông tin trái quy định cho Nguyễn Thị Mai Anh và được Mai Anh cho tiền.

  Bị cáo Lê Văn Đông trước bục khai báo.

Các bị cáo Nguyễn Văn Ngọc, Phùng Văn Chơn, Lý Văn Xuân, Đặng Hoa Bốn... là nhóm các bị cáo làm nhiệm vụ bảo vệ tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương. Các bị cáo được Công ty Hồng Phát trả lương để làm nhiệm vụ bảo vệ. Nếu các bị cáo làm đúng nhiệm vụ của mình thì không thể có bị cáo nào trốn khỏi viện.

Tuy nhiên, các bị cáo đã không làm đúng chức trách, nhiệm vụ được giao, để vợ chồng Lê Văn Đông, Nguyễn Thị Mai Anh và một số đối tượng khác đang chữa bệnh bắt buộc tự do ra ngoài Viện và được Mai Anh cho tiền. Vì vậy, các bị cáo đều phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với vai trò của mình và số tiền hưởng lợi.

Kiến nghị quản lý chặt chẽ công tác giám định

Quá trình giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử nhận thấy còn một số nội dung phát sinh cần được kiến nghị. Cụ thể, hiện nay chưa có chế tài xem xét trách nhiệm về công tác giám định tâm thần của cơ quan giám định tâm thần; cơ quan tiến hành tố tụng phụ thuộc vào kết quả giám định; không có Hội đồng giám định, Hội đồng ở cấp cao hơn để trưng cầu giám định, hoặc không có cơ quan có thẩm quyền quyết định hủy bỏ kết luận giám định đối với các đối tượng trước đó đã được cơ quan giám định ban hành nhưng có cơ sở về việc đánh giá không khách quan.

 Các bị cáo đứng nghe HĐXX tuyên án.

Đồng thời, việc thành lập Hội đồng giám định chỉ tập trung vào các giám định viên của một đơn vị nên công tác giám định còn bị ảnh hưởng bởi chế tài quản lý, cơ chế chịu trách nhiệm ràng buộc nhau, trong khi quan điểm đánh giá của giám định viên phải chịu trách nhiệm độc lập.

Thêm vào đó, việc quản lý bị can, bị cáo đang được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần còn lỏng lẻo, không có quy định rõ ràng về trách nhiệm, dễ tạo điều kiện cho bị can, bị cáo bỏ trốn.

Vì vậy, Tòa kiến nghị Bộ Y tế cần có quy định thành lập Hội đồng giám định, có các thành viên tham gia không cùng một đơn vị, cơ sở y tế để bảo đảm việc giám định được khách quan, không bị phụ thuộc và ảnh hưởng vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo chuyên môn.

Cùng với đó, cần quy định việc giám định pháp y tâm thần theo hướng đối với các đối tượng giám định tâm thần bỏ điều trị, bỏ trốn hoặc vắng mặt do nguyên nhân khách quan được chỉ định đến các cơ sở y tế khác điều trị, giám định lại trên cơ sở thu thập hồ sơ, chứng cứ trong quá trình điều trị, chữa bệnh bắt buộc để kết luận về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi.

 Bị cáo Dương Văn Lương trước bục khai báo.

Tòa cấp sơ thẩm cũng đề nghị Bộ Công an đưa cơ sở giám định tâm thần chữa bệnh bắt buộc vào danh mục các đơn vị mục tiêu cần bảo vệ để tăng cường lực lượng cảnh sát vũ trang bảo vệ 24/24 giờ, bảo đảm an ninh, an toàn.

Bên cạnh đó, Hội đồng xét xử còn kiến nghị Cơ quan điều tra Công an TP Hà Nội điều tra, làm rõ hành vi của bị cáo Trần Quốc An (nguyên là điều dưỡng của Viện Pháp y Tâm thần Trung ương) đã giúp sức cho bị cáo Lê Văn Đông trong việc sử dụng trái phép chất ma túy tại bãi biển Sầm Sơn (Thanh Hóa).