Hai nửa 'bức tranh' xổ số kiến thiết và nghịch lý nơi lãi nghìn tỷ, chỗ trầy trật báo lỗ

Thị trường xổ số đang chứng kiến một sự phân hóa vô cùng sâu sắc giữa hai miền Nam và Bắc. Tại khu vực phía Nam, thói quen mua vé số dạo cùng việc dò kết quả mỗi ngày đã trở thành một nét văn hóa giải trí phổ biến của người dân. Yếu tố này mang lại nguồn thu khổng lồ cho các công ty xổ số, vượt trội hoàn toàn so với khu vực miền Bắc, đóng góp từ hàng trăm đến cả nghìn tỷ đồng vào ngân sách địa phương.

Cỗ máy kiếm tiền nghìn tỷ của các doanh nghiệp phía Nam

Giữ vị trí quán quân toàn ngành là Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết TP.HCM với doanh thu nửa đầu năm đạt hơn 8.000 tỷ đồng, tăng khoảng 14% - tương ứng tăng gần 1.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nguồn thu từ hoạt động xổ số chiếm trên 97%, phần còn lại đến từ in ấn và cho thuê văn phòng. 

Khấu trừ chi phí, đơn vị đạt lợi nhuận trước thuế 1.184,6 tỷ đồng, tăng 22% và cao gấp 2 - 3 lần nhiều doanh nghiệp cùng ngành ở phía Nam. Sau khi nộp 262,3 tỷ đồng tiền thuế, công ty ghi nhận khoản lãi sau thuế 922,2 tỷ đồng, tăng hơn 168 tỷ đồng so với cùng kỳ và hoàn thành gần 60% kế hoạch lợi nhuận cả năm.

Xổ số TPHCM báo lãi sau thuế hơn 922 tỷ đồng, dẫn đầu miền Nam.

Không riêng TP.HCM, các doanh nghiệp xổ số khác tại phía Nam cũng ghi nhận quy mô doanh thu đồng đều quanh ngưỡng 3.500 - 3.800 tỷ đồng, đa phần tăng trưởng ở mức hai chữ số. Nếu tính riêng nhóm ba đơn vị gồm TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, tổng doanh thu nửa đầu năm đã đạt khoảng 15.226 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế lên tới 1.865 tỷ đồng, tạo khoảng cách rất xa so với bất kỳ cụm doanh nghiệp nào khác trên toàn quốc.

Về mặt doanh thu, Xổ số kiến thiết Trà Vinh dẫn đầu nhóm doanh nghiệp đã công bố với 3.775 tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ. Xếp liền sau là Xổ số kiến thiết Tây Ninh với 3.671 tỷ đồng; Xổ số kiến thiết Kiên Giang đạt 3.635 tỷ đồng; Xổ số kiến thiết Bình Dương đạt hơn 3.623 tỷ đồng, tăng 13%. Ba đơn vị gồm Xổ số kiến thiết Đồng Tháp, Cà Mau và Bà Rịa - Vũng Tàu cùng ghi nhận doanh thu khoảng 3.618 tỷ đồng. Đứng cuối nhóm này là Xổ số kiến thiết Cần Thơ với doanh thu 3.533 tỷ đồng, tăng 11%.

Xét về hiệu quả sinh lời, Xổ số kiến thiết Đồng Tháp đứng thứ hai toàn ngành chỉ sau TP.HCM khi thu về hơn 527 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng gần 33%. Vị trí tiếp theo lần lượt là Bình Dương với 482 tỷ đồng lãi sau thuế, tăng 25%; Tây Ninh lãi gần 481 tỷ đồng; Cà Mau đạt 480 tỷ đồng; Long An đạt 462 tỷ đồng và Bà Rịa - Vũng Tàu đạt 461 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Xổ số kiến thiết Bà Rịa - Vũng Tàu là đơn vị có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhất toàn ngành, đạt mức gần 38% so với cùng kỳ năm trước. Trà Vinh cũng bám sát với mức tăng lợi nhuận sau thuế gần 36%, đạt 452 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, số ít đơn vị suy giảm lãi là Xổ số kiến thiết Cần Thơ với lợi nhuận sau thuế đạt 339 tỷ đồng, giảm 3% do chi phí kinh doanh tăng làm co hẹp biên lợi nhuận gộp; và Xổ số kiến thiết Long An đạt 462 tỷ đồng, giảm gần 9% vì không còn khoản thu nhập khác như cùng kỳ.

Khủng hoảng ế vé, thua lỗ và nguy cơ mất an toàn tài chính ở phía Bắc

Tương phản hoàn toàn với bức tranh khởi sắc phương Nam, hoạt động kinh doanh của nhiều đơn vị xổ số phía Bắc lại chìm trong ảm đạm với tỷ lệ tiêu thụ vé thấp, lợi nhuận âm và đối diện các cảnh báo tài chính nghiêm trọng.

6 tháng đầu năm 2026, Xổ số Kiến thiết Thủ đô đạt doanh thu đạt 464,9 tỷ đồng, tăng 36,7%, nhưng giá vốn lên tới 403 tỷ đồng, tăng 42,1%. Nghĩa là chi phí trực tiếp để tạo ra doanh thu đang tăng nhanh hơn chính doanh thu. Kết quả, lợi nhuận gộp chỉ tăng 9,7%, lên 61,9 tỷ đồng; biên lợi nhuận gộp giảm từ khoảng 16,6% xuống còn 13,3%.

Đáng chú ý hơn, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chỉ còn khoảng 4,46 tỷ đồng, giảm 42,4%; biên lợi nhuận hoạt động từ khoảng 2,28% xuống chỉ còn 0,96%. Tính chung lợi nhuận trước thuế chỉ khoảng 4,6 tỷ đồng, giảm hơn 41,5% so với nửa đầu năm 2025. Sau thuế, doanh nghiệp còn 3,67 tỷ đồng lợi nhuận, giảm 41,5% so với mức hơn 6,26 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Tại Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Lạng Sơn, báo cáo quý II cho thấy doanh thu xổ số đạt 12,7 tỷ đồng, tăng gần 1,8 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Dẫu vậy, doanh nghiệp lại chịu khoản lỗ 278,4 triệu đồng, trái ngược hẳn mức lãi 543,8 triệu đồng của quý II năm ngoái. Nguyên nhân đến từ chi phí kinh doanh đội lên mạnh mẽ tới 8,87 tỷ đồng, gồm chi phí trả thưởng hơn 6,9 tỷ đồng, chi phí phát hành trực tiếp 1,85 tỷ đồng và chi phí quản lý doanh nghiệp lên đến 2,34 tỷ đồng.

Tình trạng ế vé tại Lạng Sơn diễn ra vô cùng gay gắt. Trong quý II, công ty phát hành khoảng 4,642 triệu vé nhưng chỉ bán được 1,342 triệu vé, đạt tỷ lệ tiêu thụ vỏn vẹn 28%. Riêng loại hình xổ số truyền thống phát hành gần 3,72 triệu vé nhưng chỉ tiêu thụ được chừng 419.000 vé, tương đương 11%. Nguồn thu từ loại hình này đạt 4,19 tỷ đồng, song tiền trả thưởng hơn 2,1 tỷ đồng cùng thuế và chi phí khác khoảng 1,34 tỷ đồng đã khiến mảng này lỗ khoảng 150,4 triệu đồng. 

Ở mảng xổ số lô tô, dù công ty bán hết sạch 100% lượng vé phát hành và mang về 8,747 tỷ đồng doanh thu, nghịch lý là sau khi trừ chi phí giải thưởng cùng các khoản chi phí liên quan, đơn vị vẫn phải chịu khoản lỗ khoảng 359,5 triệu đồng.

Bức tranh tại Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Thái Nguyên thậm chí còn ảm đạm hơn với chuỗi ngày dài ngập trong thua lỗ. Trong các báo cáo gửi HĐND tỉnh về kết quả công tác thực hiện nhiệm vụ và báo cáo phòng chống lãng phí 6 tháng đầu năm, định hướng cuối năm 2026, UBND tỉnh Thái Nguyên đều chỉ ra doanh nghiệp này đang có dấu hiệu mất an toàn về tài chính.

Năm 2024, công ty đạt doanh thu khoảng 36,9 tỷ đồng, bằng 97,12% kế hoạch đề ra, nhưng lợi nhuận trước thuế thu nhập doanh nghiệp lại âm 84 triệu đồng. Đây không phải lần đầu công ty thua lỗ. Trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2024, Xổ số Thái Nguyên liên tục chìm trong sắc đỏ tài chính. Đơn vị này từng báo lỗ hơn 3,6 tỷ đồng vào năm 2018; lỗ 1,2 tỷ đồng năm 2022 và tiếp tục lỗ 775 triệu đồng năm 2023. Hệ quả là tính đến hết năm 2024, mức lỗ lũy kế của công ty đã lên đến 5,547 tỷ đồng. 

Báo cáo cho biết một phần nguyên nhân do lượng khách hàng trúng thưởng quá cao, đơn cử như năm 2018 chi phí trả thưởng vọt lên 33,67 tỷ đồng, chiếm tới 60% tổng doanh thu khiến doanh nghiệp mất sạch lợi nhuận. Bên cạnh đó, đơn vị còn phải vật lộn trước sự bủa vây của các hình thức xổ số bất hợp pháp, cá cược, tệ nạn số đề và sức ép cạnh tranh gay gắt từ xổ số Vietlott.

Nghiêm trọng hơn cả là trường hợp của Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Hà Tĩnh. UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành quyết định áp dụng chế độ giám sát đặc biệt đối với doanh nghiệp này kể từ tháng 7 cho tới thời điểm chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước về Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott). Nguyên nhân xuất phát từ việc công ty kinh doanh bết bát, thua lỗ liên tiếp trong các năm 2024 và 2025. Số lỗ lũy kế của đơn vị đã vượt quá 50% số vốn đầu tư của chủ sở hữu, đẩy doanh nghiệp vào tình trạng mất an toàn tài chính nghiêm trọng.

Đây không phải lần đầu Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Hà Tĩnh bị đưa vào diện giám sát tài chính đặc biệt. Trước đó, năm 2024, UBND tỉnh Hà Tĩnh cũng đã ban hành quyết định áp dụng chế độ giám sát tài chính đặc biệt đối với doanh nghiệp do có dấu hiệu mất an toàn tài chính.