Hải Phòng nỗ lực tìm lại tên các Anh hùng liệt sĩ

Lễ viếng, truy điệu và an táng 56 hài cốt liệt sĩ, đồng bào hy sinh, tử nạn được quy tập tại khu vực Mả Chìa, xã Vĩnh Bảo, Hải Phòng. (Ảnh: XUÂN TRƯỜNG)

Vượt khó hoàn thành khối lượng công việc lớn

Hải Phòng hiện có 383 nghĩa trang liệt sĩ với 66.299 ngôi mộ; qua rà soát, 230 nghĩa trang thuộc 94 xã, phường, đặc khu có mộ cần lấy mẫu sinh phẩm, tổng cộng 2.566 ngôi mộ.

Khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, trong khi yêu cầu đặt ra là phải hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm tính chính xác và sự trang nghiêm trong từng công đoạn.

Đồng chí Đào Trọng Đức, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, Trưởng ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Hải Phòng (Ban Chỉ đạo 515 thành phố) cho biết: "Để chuẩn bị cho chiến dịch, Ban Chỉ đạo 515 thành phố đã tổ chức khảo sát thực trạng các phần mộ, rà soát hồ sơ và thống nhất phương án thực hiện".

Nghĩa trang Liệt sĩ Tân Tiến (phường An Dương) được lựa chọn tổ chức lấy mẫu trước để rút kinh nghiệm cho các địa phương thuộc Quân khu 3; sau đó, 4 xã, phường trên địa bàn tiếp tục triển khai làm trước, hoàn thiện quy trình trước khi thực hiện đồng loạt trên toàn thành phố.

Tám kíp lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được thành lập cùng các bộ phận tiếp nhận, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu. Bộ Chỉ huy quân sự thành phố giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức thực hiện, phối hợp ngành y tế, công an, nội vụ và chính quyền địa phương.

Quá trình khai quật tại các nghĩa trang gặp không ít trở ngại, nhiều nghĩa trang đã được tu bổ, nâng cấp qua nhiều thời kỳ, có nơi tới 4 lần; một số ngôi mộ có độ sâu hơn 3m; vị trí tiểu, quách bên dưới không còn trùng với phần mộ phía trên.

Cùng với đó, không gian khai quật chật hẹp, nhiều hài cốt đã phân hủy sau thời gian dài an táng; theo thống kê, khoảng 90% hài cốt thuộc diện lấy mẫu trong chiến dịch là của các liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp, khiến việc tìm được mẫu sinh phẩm đủ điều kiện giám định càng khó khăn.

Dù vậy, đến ngày 23/8, Hải Phòng đã hoàn thành khai quật toàn bộ 2.566 ngôi mộ thuộc diện lấy mẫu tại 230 nghĩa trang, đạt 100% kế hoạch. Trong đó, 1.943 ngôi mộ có hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu, chiếm 75,72%; toàn bộ số mẫu này đã được bàn giao về Viện Pháp y Quân đội phục vụ giám định.

Đối với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, thành phố đã thực hiện được 89 hài cốt, vượt 44 trường hợp so với chỉ tiêu được giao. Đáng ghi nhận là kết quả đạt được trong điều kiện thời gian triển khai gấp, nhiều nội dung mới, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều lực lượng và địa phương.

Cùng với việc lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang, Hải Phòng triển khai đợt cao điểm thu nhận ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Trong 7 ngày, từ 27/6 đến 3/7, Công an thành phố tổ chức 5 tổ công tác tại 45 điểm lấy mẫu tập trung, thu nhận 20.929 mẫu sinh phẩm trên tổng số 22.730 trường hợp thuộc diện rà soát, đạt 92%.

Để thực hiện nhiệm vụ này, lực lượng Công an phối hợp Cục C06 (Bộ Công an), Sở Nội vụ, chính quyền cơ sở và các đơn vị chuyên môn rà soát, xác minh thông tin liệt sĩ, thân nhân; cập nhật dữ liệu lên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Song song với thu nhận ADN, Sở Nội vụ Hải Phòng đã rà soát, tra cứu, đính chính và cung cấp thông tin đối với 1.297 trường hợp; trong đó có 530 trường hợp được quyết định đính chính thông tin trong hồ sơ liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ.

Lực lượng chức năng thành phố Hải Phòng tổ chức thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ. (Ảnh: TIẾN ĐẠT)

Tiếp tục hành trình tri ân

Trong hành trình tìm lại tên các Anh hùng liệt sĩ tại Hải Phòng, cuộc tìm kiếm tại Mả Chìa (xã Vĩnh Bảo) là một trong những nhiệm vụ được Hải Phòng tập trung triển khai trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Tại đây, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ sau nhiều thập kỷ không đơn thuần là xác định một vị trí chôn cất; những thay đổi về địa hình, địa giới hành chính, sự thiếu hụt hồ sơ lưu trữ cùng việc nhân chứng lịch sử ngày càng ít khiến quá trình xác minh gặp nhiều trở ngại.

Có những thông tin phải đối chiếu qua nhiều nguồn, nhiều địa phương mới có thể xác định được nơi hy sinh, chôn cất ban đầu. Mỗi cuộc tìm kiếm vì thế đòi hỏi sự kiên trì, thận trọng và trách nhiệm của những người trực tiếp thực hiện.

Các lực lượng vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao nhất của các thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Kết quả đã tìm được 56 hài cốt liệt sĩ và đồng bào hy sinh, tử nạn trong kháng chiến chống thực dân Pháp tại khu vực này.

Sau đó, Lễ truy điệu, an táng 56 hài cốt liệt sĩ và đồng bào hy sinh, tử nạn tại Mả Chìa đã được tổ chức trang trọng, tri ân sâu sắc đối với các liệt sĩ, đồng bào đã hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ở xã Hồng Châu - một trong những địa phương có nhiều nỗ lực và kết quả trong thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" (đã được thành phố Hải Phòng ghi nhận, tặng bằng khen), cấp ủy, chính quyền xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiệm vụ với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và thận trọng.

Xã có 91 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 6 nghĩa trang. Ban Chỉ đạo lấy mẫu hài cốt liệt sĩ xã được thành lập, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, từng tổ công tác theo phương châm “5 rõ”.

Các lực lượng đã phối hợp khai quật, kiểm tra toàn bộ 91 phần mộ; kết quả, 84 phần mộ thu hồi được mẫu hài cốt đủ điều kiện giám định ADN; 7 phần mộ không thể lấy mẫu sinh phẩm do hài cốt đã phân hủy hoàn toàn. Toàn bộ 84 mẫu sinh phẩm được niêm phong, bàn giao đầy đủ cho Viện Pháp y để thực hiện giám định ADN theo quy định.

Không chỉ tập trung hoàn thành việc lấy mẫu, cấp ủy, chính quyền xã còn chỉ đạo thực hiện tốt công tác hậu cần, quản lý và chăm sóc các phần mộ sau khai quật. Đến nay, 100% số mộ đã được khôi phục, vệ sinh, sửa sang trang nghiêm, đúng vị trí ban đầu. Địa phương đồng thời tiếp tục hoàn thiện các hạng mục xây dựng, chỉnh trang nghĩa trang, bảo đảm sự ổn định lâu dài và tôn nghiêm nơi an nghỉ các liệt sĩ.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, Trưởng ban Chỉ đạo 515 thành phố Hải Phòng Đào Trọng Đức, sau giai đoạn đầu với khối lượng lớn công việc đã hoàn thành, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" tại Hải Phòng tiếp tục bước vào những nhiệm vụ đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên trì.

Thời gian tới, Hải Phòng tiếp tục xác định tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Thành phố sẽ tiếp tục triển khai, hoàn thành nhiệm vụ thực hiện giai đoạn 2 "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, khoa học, hoàn thành trước thời gian do Ban Chỉ đạo 515 quốc gia và Quân khu quy định.

Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập những phần mộ liệt sĩ nằm ngoài nghĩa trang đã được xác minh đầy đủ thông tin; hoàn thành lấy mẫu ADN đối với thân nhân thuộc diện lấy mẫu còn lại; phối hợp Viện Pháp y Quân đội đẩy nhanh giám định, đối chiếu mẫu hài cốt với dữ liệu ADN thân nhân, sớm làm rõ danh tính những trường hợp có đủ căn cứ khoa học.