Hải quân Mỹ nâng cấp 'Máy bay Ngày tận thế' E-6B, sẵn sàng cho các cuộc khủng hoảng nghiêm trọng

Hải quân Mỹ gần đây đã tiến thêm một bước quan trọng trong việc nâng cấp một trong những tài sản chiến lược then chốt nhất của mình: máy bay chỉ huy trên không kiêm tiếp sóng thông tin E-6B Mercury. Đầu tháng 1/2026, Collins Aerospace – công ty con của tập đoàn RTX – đã được trao hợp đồng trị giá 20,3 triệu USD để khởi động chương trình hiện đại hóa đội bay đã phục vụ nhiều thập niên này.

Thường được gọi với biệt danh “Máy bay Ngày tận thế”, E-6B là trụ cột của nhiệm vụ Take Charge and Move Out (TACAMO) của Hải quân Mỹ. Đây là năng lực được thiết kế nhằm bảo đảm rằng giới lãnh đạo cao nhất của Mỹ vẫn có thể duy trì liên lạc an toàn với các lực lượng chiến lược trong những tình huống khủng hoảng nghiêm trọng nhất, bao gồm cả chiến tranh hạt nhân.

Nâng cấp bao gồm những gì?

Trọng tâm của hợp đồng mới là hiện đại hóa hệ thống thông tin liên lạc. Collins Aerospace sẽ sản xuất và bàn giao ba bộ thiết bị sản xuất hàng loạt hoàn chỉnh, được gọi là các gói hiện đại hóa bộ phát công suất cao (High-Power Transmit Set Modernization – HPTS-M). Những gói này nhằm thay thế các máy phát, radio và nhiều thành phần then chốt khác trong tổ hợp thông tin của E-6B bằng các hệ thống mới, đáng tin cậy hơn.

Nhờ đó, năng lực liên lạc chiến lược của máy bay sẽ tiếp tục được duy trì vững chắc và có khả năng chống chịu cao, đặc biệt trong các chiến dịch đòi hỏi phải duy trì kết nối liên tục với lực lượng trên bộ và trên biển.

Theo The Defense Post, hợp đồng của Collins Aerospace bao gồm việc cung cấp ba bộ HPTS-M sản xuất hàng loạt cho Hải quân Mỹ.

Các thông số kỹ thuật chi tiết của những thiết bị liên lạc mới hiện chưa được công bố. Tuy nhiên, chúng được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể độ tin cậy và tầm hoạt động của các hệ thống trên E-6B – những hệ thống phải duy trì kết nối an toàn trong các điều kiện vận hành khắc nghiệt.

Công việc nâng cấp sẽ được thực hiện tại cơ sở của Collins Aerospace ở Richardson, bang Texas, dưới sự giám sát của Bộ Tư lệnh Hệ thống Hàng không Hải quân Mỹ tại Patuxent River, bang Maryland. Dự án dự kiến hoàn tất vào tháng 6/2027.

Đào tạo chiến lược và kế hoạch chuyển tiếp dài hạn

Thời điểm ký kết hợp đồng này phù hợp với nỗ lực rộng lớn hơn của Hải quân Mỹ nhằm duy trì hoạt động và từng bước chuyển đổi đội bay E-6B sang thế hệ kế tiếp. Trong năm 2025, Hải quân đã mở rộng các chương trình huấn luyện dành cho phi công E-6B tương lai, với các khóa học hiện được tổ chức tại bang Oklahoma – nơi phần lớn các máy bay E-6B đang được triển khai và vận hành.

Quan trọng hơn, Hải quân Mỹ đã chính thức xác định E-130J là nền tảng tương lai cho nhiệm vụ TACAMO. Đây là định danh mới dành cho một hệ thống được phát triển dựa trên máy bay vận tải chiến thuật C-130J-30 Super Hercules. Hải quân dự kiến đưa vào biên chế 9 chiếc E-130J vào năm 2028.

E-130J được kỳ vọng sẽ dần tiếp quản nhiệm vụ hiện do E-6B đảm nhiệm, mang theo hạ tầng thông tin liên lạc hiện đại hơn và tính linh hoạt tác chiến cao hơn cho toàn bộ lực lượng.

Quá trình chuyển đổi sang E-130J phản ánh xu hướng chung trong việc nâng cấp các hệ thống liên lạc chiến lược cũ sang những nền tảng có khả năng thích ứng tốt hơn với công nghệ mới, các mối đe dọa đang thay đổi và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng phức tạp. Dù E-6B đã chứng minh giá trị của mình trong nhiều thập niên phục vụ, các dòng máy bay mới hứa hẹn sẽ hỗ trợ chỉ huy – kiểm soát với hiệu quả, khả năng sống sót và mức độ tích hợp cao hơn vào các mạng lưới quốc phòng thế hệ tiếp theo.

Vai trò của E-6B trong hệ thống liên lạc chiến lược của Mỹ

Để hiểu vì sao các nâng cấp này lại quan trọng, cần nhìn vào vai trò cốt lõi của E-6B. Là một phần của mạng lưới chỉ huy, kiểm soát và thông tin liên lạc hạt nhân (NC3), máy bay này đóng vai trò trạm tiếp sóng trên không giữa giới lãnh đạo quốc gia – bao gồm Tổng thống và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ – với các lực lượng chiến lược như tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo.

Nhiệm vụ này có ý nghĩa sống còn, bởi E-6B bảo đảm duy trì liên lạc an toàn ngay cả khi các hệ thống mặt đất bị tê liệt hoặc phá hủy trong một cuộc xung đột quy mô lớn. Chính vì vậy, E-6B thường được gọi là “Máy bay Ngày tận thế”.

Mặc dù Mỹ đang xúc tiến kế hoạch thay thế E-6B bằng E-130J, đội bay hiện tại vẫn sẽ tiếp tục phục vụ trong nhiều năm tới. Hợp đồng mới với Collins Aerospace bảo đảm rằng các hệ thống then chốt của E-6B được cập nhật kịp thời, duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu và hiệu quả nhiệm vụ trong giai đoạn chuyển tiếp.

Song song đó, việc mở rộng đào tạo cho thấy cam kết của Hải quân Mỹ trong việc duy trì đội ngũ nhân sự có kỹ năng cao, đủ khả năng vận hành và quản lý những tài sản chiến lược phức tạp này.

Trong những năm tới, quá trình chuyển sang E-130J cùng với các khoản đầu tư liên tục vào hệ thống liên lạc chiến lược sẽ đóng vai trò then chốt khi quân đội Mỹ thích ứng với các mối đe dọa, công nghệ và môi trường tác chiến mới. Tuy nhiên, cho đến khi nền tảng mới được triển khai đầy đủ, E-6B Mercury vẫn sẽ là mắt xích trung tâm trong kiến trúc chỉ huy – kiểm soát trên không của Mỹ.

Theo IE

Huyền Chi