Hàng loạt công ty 'zombie' phá sản có thể tác động tới tỷ lệ thất nghiệp tại Anh

Big Ben nằm trong Tháp Elizabeth ở phía bắc Cung điện Westminster bên bờ sông Thames. Ảnh minh họa: TTXVN

Doanh nghiệp “xác sống” là những công ty hoạt động kém hiệu quả, hầu như không tạo ra lợi nhuận, chỉ đủ duy trì hoạt động và trả lãi vay nhờ điều kiện tín dụng dễ dãi hoặc lãi suất thấp kéo dài, nên không còn khả năng đầu tư hay nâng cao năng suất.

Theo báo cáo, các doanh nghiệp Anh đang hứng chịu “cú đánh ba mặt” gồm lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài, giá năng lượng tăng và chi phí tiền lương, đặc biệt là lương tối thiểu, tiếp tục leo thang. Áp lực chồng chất này có thể trở thành “đòn kết liễu” đối với những công ty hoạt động kém hiệu quả, vốn chỉ đủ trang trải chi phí để tồn tại.

Theo tờ The Guardian, bà Ruth Curtice, Giám đốc điều hành Resolution Foundation, nhận định năm 2026 có thể trở thành một dấu mốc quan trọng của kinh tế Anh. Bà cho rằng đang xuất hiện những dấu hiệu ban đầu và đầy khích lệ của một cuộc ‘tận thế zombie’ nhẹ, khi lãi suất cao hơn và mức lương tối thiểu tăng đã kết hợp để loại bỏ các doanh nghiệp đang loay hoay, mở đường cho những công ty mới, năng suất cao hơn thay thế.

Tuy nhiên, mặt trái của quá trình này là nguy cơ mất việc làm trong ngắn hạn. Resolution Foundation cảnh báo sự sụp đổ của các doanh nghiệp kém năng suất có thể khiến tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh, trước khi những lợi ích về năng suất và tăng trưởng được thể hiện rõ ràng hơn trong trung hạn.

Số liệu từ Cơ quan Thống kê Quốc gia Anh (ONS) cho thấy tỷ lệ thất nghiệp đã lên mức 5,1% trong tháng 10/2025, mức cao nhất trong vòng một thập kỷ nếu không tính giai đoạn đại dịch Covid-19. Nhiều doanh nghiệp thừa nhận họ trì hoãn tuyển dụng trước thềm ngân sách mùa thu của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves, trong bối cảnh chi phí thuế và lao động gia tăng.

Các chuyên gia kinh tế từ lâu đã cảnh báo về hiện tượng “doanh nghiệp xác sống” tại Anh - những công ty gần như không tạo ra lợi nhuận nhưng vẫn tồn tại nhờ chi phí vay rẻ. Theo giới phân tích, chính sách lãi suất thấp kéo dài sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 đã giúp nhiều doanh nghiệp nợ nần duy trì hoạt động, qua đó kìm hãm việc phân bổ nguồn lực sang các lĩnh vực có năng suất cao hơn.

Trong giai đoạn từ cuối năm 2021 đến giữa năm 2023, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đã tăng lãi suất cơ bản 14 lần liên tiếp để kiềm chế lạm phát. Dù BoE đã hạ lãi suất từ mức đỉnh 5,25% xuống còn 3,75%, chi phí hoạt động của doanh nghiệp vẫn cao hơn đáng kể so với trước đại dịch.

Áp lực này cũng được phản ánh trong báo cáo riêng của Phòng Thương mại Anh (BCC). Khảo sát hơn 4.600 doanh nghiệp cho thấy niềm tin kinh doanh trong quý IV/2025 giảm xuống mức thấp nhất trong ba năm, với thuế và lạm phát là hai mối lo lớn nhất. Chỉ 46% doanh nghiệp kỳ vọng doanh thu tăng trong 12 tháng tới, trong khi gần một phần tư dự báo doanh thu giảm.

Dù vậy, Resolution Foundation cho rằng quá trình “hủy diệt sáng tạo” - khi các doanh nghiệp mới, hiệu quả hơn thay thế những mô hình cũ - có thể giúp cải thiện năng suất của nền kinh tế Anh. Việc ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, cũng được kỳ vọng đóng vai trò tích cực.

Thách thức lớn nhất, theo các chuyên gia, là làm sao giảm thiểu tác động xã hội trong giai đoạn chuyển đổi. Thu nhập khả dụng của người dân được dự báo chỉ tăng ở mức khiêm tốn trong phần còn lại của nhiệm kỳ quốc hội, buộc chính phủ phải có các chính sách hỗ trợ việc làm và cải thiện mức sống song song với quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc