Hành trình đưa các liệt sĩ trở về

Ngay từ những ngày đầu triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Lào Cai đã tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp với tinh thần chủ động, khẩn trương, chặt chẽ và trách nhiệm cao.

Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của tỉnh được thành lập và thường xuyên kiện toàn, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, cơ quan, đơn vị.

Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của tỉnh khảo sát một số địa điểm có khả năng có mộ liệt sĩ.

Công tác thu thập, xác minh thông tin được coi là khâu nền tảng, quyết định hiệu quả của công tác tìm kiếm, quy tập. Vì vậy, không chỉ trông chờ vào những hồ sơ, tài liệu còn lưu giữ, các ngành và địa phương được yêu cầu chủ động rà soát từ nhiều nguồn.

Các thông tin dù là một địa danh, một dấu mốc địa hình, tên đơn vị, thời gian chiến đấu hay ký ức của người từng chứng kiến đều được tiếp nhận, tổng hợp và đối chiếu với hồ sơ, bản đồ, tài liệu liên quan.

Nguồn tin chưa rõ ràng tiếp tục được xác minh thực địa, từng bước khoanh vùng khu vực có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.

Cách làm này giúp mở rộng “nguồn dữ liệu” phục vụ hiệu quả việc tìm kiếm, đồng thời hạn chế bỏ sót những thông tin quý giá có thể đã được lưu truyền qua nhiều năm.

Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời) khai quật mộ liệt sĩ tại khu vực đồi cây Vầu, thôn Nậm Pung, xã Mường Hum.

Một trong những giải pháp trọng tâm của tỉnh Lào Cai là thành lập Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời) trực thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, gồm 39 thành viên, tập trung thực hiện nhiệm vụ tại các địa bàn vùng lõi chiến trường trong lịch sử, nơi có thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng động viên cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời) khi thực hiện nhiệm vụ tại đồi Đá Vôi, phường Cam Đường.

Theo Thượng tá Phạm Khắc Trường - Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (lâm thời), sức mạnh của đội tìm kiếm không chỉ nằm ở quân số mà quan trọng hơn là sự thống nhất về nhận thức, ý chí và quyết tâm của từng cán bộ, chiến sĩ.

Điều đó được thể hiện qua giai đoạn 1 (từ ngày 15/3 đến ngày 12/8/2026) đã thực hiện 4.839 ngày công, phát quang 246,83 ha, tìm kiếm trên diện tích 830 ha và đào bới hơn 2.331 m³ đất.

Phát huy vai trò nòng cốt, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ động tham mưu Ban Chỉ đạo xây dựng kế hoạch, tổ chức lực lượng, rà soát, xác minh thông tin và triển khai nhiệm vụ tại các địa bàn trọng điểm; xây dựng phương án phù hợp với từng khu vực, nhất là nơi địa hình hiểm trở, phức tạp.

Thiếu tướng Đặng Quốc Đồng - Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh quán triệt, động viên cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại xã Gia Phú.

Thượng tá Lương Hoàng Giang - Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, cho biết: “Đảng ủy, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh xác định đây là nhiệm vụ cao cả, thể hiện đạo lý ‘Uống nước nhớ nguồn’. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ quyết tâm, tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ được giao”.

Lực lượng dân quân tự vệ cơ sở tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Ở cơ sở, tinh thần vào cuộc được cụ thể hóa bằng việc làm thiết thực. Phường Cam Đường xác định công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, huy động bộ đội địa phương, dân quân tự vệ và các đoàn thể cùng tham gia.

Với Cam Đường, nhiệm vụ này còn mang ý nghĩa đặc biệt, khi địa phương là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

Đồng chí Vũ Hùng Dũng - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy phường Cam Đường, cho biết: “Chúng tôi xác định mỗi thông tin, dù nhỏ, đều cần được tiếp nhận và kiểm chứng nghiêm túc, bởi có thể từ đó sẽ lần ra được vị trí nơi các liệt sĩ đã hy sinh hoặc được an táng”.

Từ cách làm đó, những ký ức tưởng như đã phủ mờ theo thời gian về các địa danh, trận đánh, đơn vị và vị trí đóng quân từng bước được khơi lại, đối chiếu hồ sơ, tài liệu và xác minh thực địa. Tại đồi Đá Vôi, giai đoạn 1 tìm thấy 2 phần mộ liệt sĩ; trong giai đoạn 2, lực lượng chức năng tiếp tục quy tập 28 mộ liệt sĩ.

Nhiều phần mộ liệt sĩ được tìm thấy tại xã Bát Xát, Gia Phú và phường Cam Đường.

Để phát huy sức mạnh toàn dân, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cung cấp thông tin, nhất là tại các địa bàn từng là chiến trường, nơi có mộ liệt sĩ. Giai đoạn 1, toàn tỉnh đăng tải 138 tin, bài, ảnh và 6 chuyên trang, chuyên mục; tiếp nhận 56 nguồn tin quan trọng từ nhân chứng, người dân.

Đơn cử như ngày 19/8, nguồn tin của ông Bùi Văn Phượng ở tỉnh Ninh Bình góp phần giúp lực lượng chức năng tìm thấy phần mộ liệt sĩ Bùi Văn Tự tại xã Bảo Nhai.

Từ thông tin của ông Hoàng Xuân Dục, thôn An Thành, xã Bát Xát, lực lượng chức năng xác định khu vực Điểm cao 350B, thôn Đồng Quang và tìm thấy 9 bộ hài cốt liệt sĩ.

Thông tin của ông Trần Minh Bài, ở phường Lào Cai, về đồi Đá Vôi cũng góp phần giúp lực lượng chức năng khai quật diện rộng, phát hiện hàng chục mộ liệt sĩ.

Những kết quả đó cho thấy, mỗi người dân, nhân chứng lịch sử đều có thể trở thành một "mắt xích" quan trọng trong hành trình tìm kiếm. Một thông tin tưởng như nhỏ bé cũng có thể mở ra hướng tìm kiếm mới.

Quá trình khai quật mộ liệt sĩ đảm bảo rà soát kỹ lưỡng, tỉ mỉ từng khâu và tuyệt đối an toàn.

Không chỉ huy động con người, Lào Cai từng bước ứng dụng các phương pháp, kỹ thuật trong xác minh và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Giai đoạn 1, tỉnh Lào Cai khảo sát các nghĩa trang liệt sĩ, lấy mẫu hài cốt tại những phần mộ chưa xác định được thông tin để phục vụ giám định ADN. Trong tổng số 32 nghĩa trang với 4.787 mộ, tỉnh tập trung lấy mẫu tại 16 nghĩa trang theo quy định, tạo cơ sở từng bước xác định danh tính, trả lại tên tuổi cho các liệt sĩ.

Phủ Quốc kỳ tri ân những người anh hùng đã hy sinh vì quê hương, đất nước.

Kết thúc giai đoạn 1, Lào Cai tìm kiếm, quy tập 22 hài cốt liệt sĩ, tổ chức truy điệu, an táng, đưa các anh trở về với quê hương. Nhiều khu vực có thông tin về liệt sĩ được xác minh, tạo cơ sở triển khai hiệu quả giai đoạn 2.

Kính cẩn nghiêng mình trước các liệt sĩ đã hi sinh tuổi thanh xuân bảo vệ Tổ quốc.

Đánh giá kết quả giai đoạn 1, đồng chí Giàng Quốc Hưng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lào Cai nhấn mạnh: “Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được các cấp, các ngành, địa phương triển khai với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao. Mỗi phần hài cốt được tìm thấy là một cuộc trở về. Mỗi thông tin được trao gửi là thêm một cơ hội để tên tuổi, quê quán của người đã hy sinh được trả lại. Lào Cai đã và đang tiếp tục nối dài hành trình đưa các anh trở về, để những người đã hy sinh vì Tổ quốc không bao giờ bị lãng quên”.

Đưa các anh trở về.

Những ngày này, hành trình giai đoạn 2 tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục được triển khai quyết liệt trên nhiều địa bàn tỉnh Lào Cai, với sự tham gia đồng bộ của các cấp, ngành, lực lượng vũ trang và Nhân dân.

Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Vì vậy, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh tiếp tục rà soát, xác minh nguồn tin; đẩy nhanh tìm kiếm tại các khu vực trọng điểm; tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia, đồng thời thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.