Hậu kiểm để hoạt động khai thác khoáng sản đúng quy định

Hiện nay, chủ đầu tư mỏ cát tại Điềm Thuỵ đã làm 03 bể lắng để tuyển rửa theo đúng yêu cầu, khắc phục sai sót mà Đoàn kiểm tra trước đó đã chỉ ra.

Chuyển biến bước đầu

Sau hơn một tháng kể từ khi cơ quan chức năng kiểm tra và yêu cầu khắc phục tồn tại, khu vực chuẩn bị khai thác cát sỏi tại xã Điềm Thụy đã có những thay đổi rõ nét. Tại hiện trường, 3 bể lắng đã được xây dựng với tổng dung tích khoảng 750m3³, thành bể cao từ 3 đến 5m. Vật tư, thiết bị phục vụ lắp đặt hệ thống sàng lọc cũng được doanh nghiệp tập kết. Đây là những chuyển biến cụ thể, cho thấy doanh nghiệp đã tiếp thu và từng bước thực hiện các yêu cầu của cơ quan quản lý.

Mỏ cát sỏi khu vực Nga My, Hà Châu có diện tích khoảng 29,3ha, được cấp phép cho Công ty cổ phần Đầu tư Công nghiệp Xây dựng Hà Nội từ năm 2017. Tuy nhiên, dự án kéo dài nhiều năm chưa thể triển khai theo kế hoạch. Sau khi doanh nghiệp đưa phương tiện, máy móc vào khu vực mỏ để chuẩn bị điều kiện khai thác, người dân tiếp tục bày tỏ lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường, sạt lở và ảnh hưởng đến đất sản xuất.

Trước những phản ánh này, ngày 30-9, UBND xã Điềm Thụy phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức kiểm tra thực địa. Tại thời điểm kiểm tra, doanh nghiệp chưa tiến hành khai thác cát, sỏi. Trong khu vực có một tàu cuốc đang neo đậu và 5 máy xúc thực hiện bóc đất mặt. Qua đối chiếu hiện trạng với hồ sơ đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt, Đoàn kiểm tra xác định hệ thống hồ lắng chưa bảo đảm yêu cầu thiết kế. Tàu cuốc cũng chưa xuất trình được giấy chứng nhận đăng kiểm và chứng chỉ của người vận hành.

Những tồn tại trên không đơn thuần là vấn đề về thủ tục hay tiến độ chuẩn bị sản xuất. Đối với hoạt động khai thác cát, sỏi, hệ thống lắng lọc, xử lý nước có vai trò quan trọng trong việc hạn chế bùn đất, chất thải phát tán ra môi trường. Nếu không được đầu tư đúng yêu cầu, quá trình tuyển, rửa cát có thể tác động đến nguồn nước và khu vực xung quanh. Vì vậy, yêu cầu doanh nghiệp chưa đưa mỏ vào khai thác khi chưa hoàn thiện các điều kiện là việc làm cần thiết, nhằm phòng ngừa những hệ lụy có thể xảy ra.

Tiếp thu yêu cầu của cơ quan chức năng, Công ty cổ phẩn Đầu tư Công nghiệp Xây dựng Hà Nội đã tập trung nhân lực, phương tiện để hoàn thiện hệ thống hồ lắng. Ông Đồng Văn Mùi, Giám đốc Công ty, cho biết: Trong gần một tháng qua, doanh nghiệp đã tập trung thực hiện các hạng mục còn thiếu, trước hết là xây dựng, gia cố các bể lắng theo yêu cầu. Việc khắc phục được xác định là trách nhiệm của doanh nghiệp nhằm hoàn thiện các điều kiện phục vụ hoạt động khai thác sau này, chứ không chỉ dừng lại ở việc giải quyết những tồn tại trước mắt.

Đáng chú ý, công tác kiểm tra không chỉ dừng ở việc theo dõi tiến độ xây dựng mà còn đi sâu vào chất lượng vật liệu sử dụng. Cán bộ chuyên môn của xã đã kiểm tra vật liệu doanh nghiệp dùng để gia cố thành bể, trong đó có tấm thảm bê tông. Đây là yếu tố cần được xem xét bởi vật liệu phải đáp ứng yêu cầu về độ bền, khả năng giữ ổn định thành bể, hạn chế xói lở và bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.

Anh Dương Văn Nghĩa, chuyên viên Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Điềm Thụy, cho biết: Việc kiểm tra phải căn cứ vào đặc tính vật liệu và yêu cầu kỹ thuật của hạng mục. Qua kiểm tra, tấm thảm bê tông doanh nghiệp đang sử dụng làm tấm chắn, be bờ kè đủ điều kiện an toàn đối với các bể lắng này.

Không buông lỏng giám sát

Những chuyển biến tại hiện trường là đáng ghi nhận, song không đồng nghĩa với việc các nguy cơ đã được loại bỏ. Lo ngại của người dân về sạt lở, ảnh hưởng đến đất sản xuất và khu dân cư vẫn cần được quan tâm trong suốt quá trình quản lý dự án. Khu vực mỏ nằm trên bãi bồi ven sông, gắn với hoạt động canh tác lâu năm của người dân và chịu tác động của dòng chảy khi nước sông dâng. Do đó, doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm các biện pháp bảo vệ môi trường, phòng ngừa sạt lở, bảo đảm an toàn khu vực giáp ranh; đồng thời không để hoạt động khai thác vượt khỏi phạm vi 3,47ha đã được cấp phép.

Đồng chí Vũ Văn Long, Phó Chủ tịch UBND xã Điềm Thụy, cho biết: Địa phương ghi nhận việc doanh nghiệp tiếp thu, khắc phục những tồn tại sau kiểm tra. Tuy nhiên, xã sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ phận chuyên môn theo dõi, giám sát quá trình thực hiện, nhất là việc chấp hành phạm vi khai thác, các yêu cầu về môi trường và an toàn. Những vấn đề phát sinh sẽ được kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền, không để doanh nghiệp tự ý triển khai khi chưa đáp ứng đầy đủ các quy định.

Vật liệu chắn thành bể khỏi sạt lở bằng những tấm thảm bê tông tự cứng.

Thực tế tại mỏ cát sỏi Điềm Thụy cho thấy, hậu kiểm chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi yêu cầu của cơ quan quản lý được cụ thể hóa bằng những hành động khắc phục tại hiện trường. Doanh nghiệp cần xác định việc chấp hành các quy định không phải là rào cản đối với hoạt động sản xuất, mà là điều kiện để khai thác ổn định, lâu dài và đúng pháp luật. Cùng với đó, cơ quan quản lý không thể buông lỏng giám sát sau khi doanh nghiệp hoàn thành một số hạng mục ban đầu. Việc kiểm tra thường xuyên còn nhằm bảo đảm tài nguyên được khai thác đúng trữ lượng, đúng phạm vi, tránh thất thoát và những hệ lụy môi trường khó khắc phục.

Khai thác khoáng sản có thể tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế, nhưng hiệu quả không thể chỉ được đo bằng sản lượng hay giá trị thu được. Nếu môi trường, đất sản xuất và sự an toàn của người dân bị ảnh hưởng, cái giá phải trả có thể lớn hơn nhiều so với lợi ích trước mắt. Vì vậy, ghi nhận sự chuyển biến của doanh nghiệp phải luôn đi đôi với yêu cầu thực hiện đầy đủ trách nhiệm. Chỉ khi hoạt động khai thác được đặt trong khuôn khổ pháp luật, gắn với bảo vệ môi trường và lợi ích lâu dài của cộng đồng, nguồn lực khoáng sản mới thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững.