Hình tượng hoạt hình: Chiếc gương phản chiếu hệ giá trị xã hội Nga hiện đại

Bộ phim hoạt hình "Cheburashka 2" cạnh tranh với các phim ăn khách quốc tế. (Ảnh: RIA Novosti)

Xu hướng này, theo các chuyên gia, không đơn thuần là một làn sóng hoài niệm nhất thời, mà đang trở thành một lăng kính xã hội học, phản ánh những chuyển dịch trong tâm lý, kỳ vọng giáo dục và nhân sinh quan của người Nga trước những biến động của thời đại mới.

Những câu chuyện hoạt hình từ ngày xưa không hề mất đi, mà đang được tiếp nối theo một cách rất riêng, trở thành cầu nối giữa các thế hệ và phản ánh rõ nét những mong muốn của cha mẹ Nga đối với tương lai của con mình.

Nhân vật hoạt hình Cheburashka được yêu thích tại Nga. (Ảnh: RIA Novosti)

Theo một khảo sát gần đây do dịch vụ "KION Muzyka" và trường trực tuyến Skillbox Kids thực hiện, dù thị trường công nghệ có rất nhiều lựa chọn mới, những nhân vật hoạt hình cổ điển như Mèo Leopold, Cheburashka, Bác sĩ Aybolit hay Gấu Winnie-the-Pooh vẫn là lựa chọn hàng đầu của các gia đình Nga.

Sức sống của những nhân vật này không chỉ dừng lại trên màn ảnh nhỏ. Tại triển lãm đồ chơi nghệ thuật mang tên “Super Toys” (Siêu đồ chơi) mới kết thúc gần đây ở Moskva, người ta có thể thấy rõ sự tiếp nối văn hóa này qua một lăng kính vô cùng độc đáo.

Các nhân vật Labubu tại triển lãm Super Toys ở Moskva. (Ảnh: THÙY VÂN)

Minh chứng rõ nhất là tại triển lãm, bộ sưu tập trị giá hàng triệu rúp do nhà sáng lập "Smeshariki" Ilya Popov thiết kế lại được xây dựng từ chính hình tượng của các nhân vật hoạt hình quen thuộc.

Việc các biểu tượng tuổi thơ đứng ngang hàng với các tác phẩm thiết kế triệu USD của các nghệ sĩ toàn cầu như KAWS, Banksy hay hiện tượng Labubu đã chứng minh rằng hoài niệm đang được người Nga mã hóa thành một thứ ngôn ngữ văn hóa thời thượng.

Tại triển lãm "Siêu đồ chơi". (Ảnh: THÙY VÂN)

Sự hấp dẫn của triển lãm là bên cạnh những nhân vật đồ chơi đang là cơn sốt của giới trẻ đương đại như Labubu của Kasing Lung, khán giả Nga vẫn dành nhiều tình cảm cho nhân vật Cheburashka được yêu thích của mình. Tại đây, Cheburashka được khoác lên mình những hình hài 3D mới mẻ, đầy tính thẩm mỹ dưới góc nhìn của các nghệ sĩ đương đại.

Việc người lớn hào hứng đưa con cái đến thưởng lãm và thậm chí tự mình sưu tầm các mô hình này chứng minh một điều: những nhân vật tuổi thơ sở hữu tính phổ quát rất lớn. Chúng không bị giới hạn bởi thời gian hay tuổi tác, bởi những thông điệp về tình bạn và lòng nhân ái mà chúng mang lại là giá trị cốt lõi mà ai cũng có thể đồng cảm.

Các bậc phụ huynh đã đưa "tính trách nhiệm" lên vị trí số 1 đối với phẩm chất của đứa trẻ trong thế giới hiện đại (Ảnh: THÙY VÂN)

Tuy nhiên, khảo sát của Skillbox Kids cũng chỉ ra một góc nhìn rất thực tế của các phụ huynh ngày nay. Khi được hỏi về những phẩm chất cần thiết nhất cho con khi trưởng thành, họ xếp tính trách nhiệm và niềm tin vào bản thân lên vị trí cao nhất, rồi mới đến lòng tốt.

Điều này, theo các chuyên gia, phản ánh một khát vọng rõ ràng: bố mẹ Nga mong con mình vừa là một đứa trẻ nhân hậu, nhưng đồng thời cũng phải là một công dân tự lập, có bản lĩnh và biết chịu trách nhiệm về những quyết định của mình trong một xã hội đầy cạnh tranh.

Cá sấu Gena và Cheburashka, hai nhân vật hoạt hình được yêu thích qua nhiều năm tháng. (Ảnh: THÙY VÂN)

Định hướng thực tế này còn được đồng bộ hóa trong tư duy giáo dục, khi phần lớn cha mẹ Nga được hỏi khẳng định phẩm chất cốt lõi của một người thầy lý tưởng phải là sự hòa trộn giữa tính công bằng, giao tiếp tốt của một nhà sư phạm và sự thân thiện, bao dung của những nhân vật như Mèo Leopold hay Mary Poppins.

Búp bê gỗ mang phong cách ngộ nghĩnh, lấy cảm hứng từ các thiết kế kinh điển của Alexander Girard tại triển lãm "Siêu đồ chơi". (Ảnh: THÙY VÂN)

Sự cân bằng giữa truyền thống và hiện đại còn được thể hiện qua cách cha mẹ Nga nhìn nhận về công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Phần lớn phụ huynh đều ủng hộ việc cho con tiếp cận và học cách làm chủ AI ngay từ ghế nhà trường để không bị tụt hậu, bởi họ hiểu rằng thế giới tương lai của con gắn liền với công nghệ số và hiểu biết tài chính.

Thế nhưng, điều họ lo lắng nhất không phải là công nghệ khó, mà là làm sao để con không bị phụ thuộc vào máy móc, không mất đi tư duy độc lập và khả năng thấu cảm giữa người với người.

Nhân vật hoạt hình Cheburashka trở thành tác phẩm nghệ thuật tại triển lãm "Siêu đồ chơi". (Ảnh: THÙY VÂN)

Chị Elena Smirnova, sống tại Moskva, mẹ của bé Maksim 7 tuổi chia sẻ một góc nhìn đầy thực tế từ chính gia đình mình. Chị cho biết vợ chồng chị không cấm con dùng máy tính bảng, vì đó là một phần của cuộc sống hiện đại. Maksim có thể tự tìm các video khoa học hay học cách tương tác với các ứng dụng trí tuệ nhân tạo rất nhanh. Thế nhưng, vào mỗi tối cuối tuần, cả nhà vẫn duy trì thói quen cùng nhau xem một tập phim về chú gấu Pooh.

"Tôi nhận ra những câu chuyện giản dị ngày xưa giúp con dịu lại sau khi tiếp xúc với màn hình kỹ thuật số có nhịp độ quá nhanh. Công nghệ cho con kiến thức, nhưng chính những nhân vật tuổi thơ này mới là thứ dạy con cách thấu cảm và học cách làm bạn", chị nói.

Người Nga yêu hoạt hình và dành cả một dòng chữ chúc mừng nhân vật Cheburashka tròn 60 tuổi vừa qua trên màn hình led ở cầu Smolensky. (Ảnh: THÙY VÂN)

Việc nuôi dưỡng con trẻ thông qua những giai điệu tuổi thơ và các nhân vật hoạt hình giàu tính nhân văn chính là cách để các bậc cha mẹ chuẩn bị cho con một nền tảng vững vàng nhất.

Họ hy vọng rằng, dù tương lai công nghệ có thay đổi ra sao, những đứa trẻ của họ vẫn sẽ bước tiếp bằng sự tự tin của một công dân hiện đại và một trái tim ấm áp được nuôi dưỡng từ những câu chuyện tử tế năm nào.