Hoà giải viên với bí quyết 'lạt mềm buộc chặt'

Nhiều cách làm giữ bình yên thôn xóm

Bà Dương Thị Oanh, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng Tổ hoà giải thôn Muồng cho biết, tổ hiện có 6 hòa giải viên. Trong quá trình hoạt động, tổ không chờ mâu thuẫn xảy ra mới vào cuộc mà chú trọng tuyên truyền, vận động người dân từ sớm, từ những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống gia đình và cộng đồng.

Bà Dương Thị Oanh, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng Tổ hoà giải thôn Muồng. Ảnh: Thanh Xuân

Một trong những kết quả mà bà Oanh nhắc đến là việc phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng tảo hôn. Gần 20 năm qua, địa bàn trước đây là thôn Muồng Voi không có trường hợp tổ chức đám cưới tảo hôn. Để có được kết quả đó, ngoài tuyên truyền, vận động, tổ hòa giải và các tổ chức đoàn thể còn phải có cách làm phù hợp với từng trường hợp.

Bà Oanh kể, có trường hợp gia đình đã mời họ hàng, người thân đến dự cưới. Khi tổ hoà giải nhận được thông tin cô dâu, chú rể chưa đủ tuổi. Ngay sau đó, tổ hòa giải đã họp, bàn phương án trao đổi với gia đình, nội dung trao đổi và phân công nhân sự đến trực tiếp đến gia đình để trao đổi, phân tích giúp người dân hiểu quy định và những hệ lụy nếu tổ chức cưới khi chưa đủ tuổi.

Những trường hợp như vậy, người làm hòa giải không chỉ đưa ra lời khuyên chung chung mà tìm một phương án phù hợp để gia đình vừa giữ được tình cảm, vừa không vi phạm quy định. Có trường hợp gia đình được hướng dẫn làm một mâm cơm đón con cháu về, chờ đến khi đủ tuổi mới tổ chức báo hỷ, cưới hỏi. Cách làm mềm dẻo đó giúp gia đình không rơi vào tình thế khó xử, đồng thời bà con làng xóm cũng có thể chung vui khi đám cưới được tổ chức đúng thời điểm.

Tổ hòa giải còn tham gia giải quyết những mâu thuẫn gia đình tưởng như đã đi đến bước cuối cùng. Bà Oanh cho biết, có trường hợp vợ chồng mâu thuẫn, một bên đã gửi đơn đến tòa án xin ly hôn. Khi biết sự việc, tổ hòa giải tìm hiểu, đến tận nhà gặp các thành viên trong gia đình để phân tích nguyên nhân, nói về con cái, trách nhiệm của mỗi người và vận động hai bên nhìn nhận lại vấn đề.

Có hai trường hợp sau khi được tổ hòa giải kiên trì vận động đã thay đổi quyết định. Những cặp vợ chồng này sau đó trở về chung sống, đến nay đều trên 50 tuổi, con cái đã trưởng thành, lập gia đình.

Người có uy tín – cầu nối tháo gỡ những khúc mắc trong gia đình

Trong công tác hòa giải ở cơ sở, bên cạnh các thành viên tổ hòa giải, những người có uy tín trong cộng đồng đóng vai trò quan trọng. Bà Hoàng Thị Lĩnh, người có uy tín ở thôn Muồng, là một trong những người nhiều năm tham gia vận động, hòa giải các vụ việc trong cộng đồng.

Công tác vận động nhân dân trên địa bàn thôn Muồng rất tốt, người dân hàng tuần cùng vệ sinh đường làng, ngõ xóm sáng - xanh - sạch - đẹp. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Hơn 15 năm được bầu là người có uy tín trong cộng đồng, với bà Lĩnh, hòa giải không phải là việc có thể giải quyết trong một lần gặp mặt. Với những vụ việc phức tạp, người hòa giải phải kiên trì, gặp từng người, nghe từng phía và tìm hiểu cả những người xung quanh để có cái nhìn đầy đủ.

Bà kể một trường hợp gia đình có bạo lực. Người chồng sau khi uống rượu thường bị bạn bè kích động, trong đó có những lời nói liên quan đến chuyện gia đình không sinh được con trai. Từ những bức xúc, lời nói bên ngoài, mâu thuẫn trong gia đình trở nên căng thẳng, người chồng có hành vi bạo lực với vợ.

Khi biết sự việc, những người tham gia hòa giải không vội vàng đến gặp người chồng ngay lúc đang nóng giận. Các thành viên tổ hoà giải chờ khi người chồng bình tĩnh, tỉnh rượu rồi mới tìm cách tiếp cận, trò chuyện và phân tích.

Bà Lĩnh cùng các thành viên tổ hòa giải đã giải thích cho người chồng hiểu tác động của bạo lực gia đình, đồng thời phân tích về trách nhiệm của mỗi người trong cuộc sống vợ chồng. Đặc biệt, các bà nhấn mạnh rằng con trai hay con gái đều là con, đều là thành viên của gia đình, không thể vì những lời kích động bên ngoài mà trút giận lên vợ con.

Khi người chồng đã hiểu và nhận ra hành vi sai của mình, những người hòa giải tiếp tục gặp cả hai vợ chồng và các con để cùng trao đổi. Từ những cuộc trò chuyện kiên trì ấy, hai vợ chồng hiểu nhau hơn, người chồng nhận ra sai lầm và gia đình thống nhất giải quyết mâu thuẫn. Sau đó, gia đình trở lại cuộc sống hòa thuận, không còn xảy ra bạo lực như trước.

Theo bà Lĩnh, với người có uy tín, sức mạnh lớn nhất không phải quyền lực hay một chế độ, chính sách nào, mà là sự tin tưởng của bà con. Vì vậy, khi đến với một gia đình có mâu thuẫn, người có uy tín phải lựa chọn cách tiếp cận phù hợp, có khi gặp riêng từng người, có khi phải nhiều lần trò chuyện mới tạo được sự đồng thuận.

Phó Chủ tịch UBND xã Yên Bài Nguyễn Phi Long cho biết, Tổ hòa giải thôn Muồng là một trong những tổ tích cực trong công tác hòa giải ở cơ sở. Các thành viên tổ hòa giải, cùng những người có uy tín trong cộng đồng đã phát huy tốt vai trò nắm bắt tình hình, kịp thời tuyên truyền, vận động, phân tích để người dân hiểu và tự nguyện tháo gỡ những mâu thuẫn phát sinh.

Phó Chủ tịch UBND xã Yên Bài cũng cho rằng, những cách làm thực tế, gần dân của Tổ hòa giải thôn Muồng có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa pháp luật vào cuộc sống, góp phần xây dựng khu dân cư đoàn kết, ổn định và văn minh. Thời gian tới, xã Yên Bài mong muốn các thành viên Tổ hòa giải thôn Muồng tiếp tục phát huy vai trò, chủ động nắm bắt từ sớm, từ cơ sở, kịp thời tháo gỡ những mâu thuẫn ngay khi mới phát sinh, góp phần xây dựng địa bàn ổn định, đoàn kết và văn minh.