Hoài niệm 'bách khoa toàn thư' 1080

Sau hơn 3 thập kỷ sắm vai “người biết tuốt” trong lòng hàng triệu người Việt, tổng đài 1080 đã chính thức nói lời chia tay. Sự biến mất của nó không chỉ là cái kết thúc của một dịch vụ đầu số viễn thông. Tổng đài này từng là cả một bầu trời tri thức của thời đại tiền Internet.

Vị “thần thông thái” của mọi gia đình

Trước năm 2010, khi Google chưa "phủ sóng" mọi ngóc ngách đời sống, 1080 chính là "Google điện thoại". Với triết lý "cái gì cũng biết", tổng đài này không chỉ giải đáp thông tin kinh tế - xã hội mà còn là người bạn đồng hành của mọi gia đình. Người ta gọi 1080 để hỏi từ cách giải một bài toán khó, tra số điện thoại người quen, xem bói, nghe kể chuyện đêm khuya đến cả việc xin tư vấn về những rung động tình yêu đầu đời.

"Bách khoa toàn thư" bằng giọng nói chính thức kết thúc xứ mệnh lịch sử của hành trình phát triển số - Ảnh minh họa

Đối với thế hệ 8X và 9X, 1080 là một vùng trời kỷ niệm. Tôi còn nhớ như in những lần lén bố mẹ gọi điện tới tổng đài 1080 để hỏi dò số điện thoại của nhà bạn học, nghe đọc truyện và cả những lần gọi tổng đài chỉ để tầm phào vài ba câu lãng xẹt. Cuối cùng cũng bị lộ vì hóa đơn cước điện thoại tháng hiện rõ chi tiết từng cuộc gọi.

Với tôi, khi đó các cô điện thoại viên dường như sở hữu bộ não khổng lồ, có thể trả lời mọi câu hỏi với thái độ điềm tĩnh nhất. Sau này tôi mới hiểu, đằng sau những câu trả lời trôi chảy ấy là một áp lực công việc khổng lồ. Để duy trì khả năng giải đáp tất tần tật mọi thứ trên đời, các nhân viên trực tổng đài phải rèn luyện kỹ năng tra cứu thần tốc và vốn kiến thức sâu rộng ở mọi lĩnh vực.

Những “di sản” cùng chung số phận

Nhắc về 1080, người ta không thể quên người "anh em" cùng thời: những bốt điện thoại công cộng dùng thẻ Card Phone. Cả hai đều ra đời để giải quyết cơn khát kết nối thời kỳ hạ tầng còn sơ khai.

Những chiếc bốt điện thoại đã mất tích từ lâu, và giờ thì 1080 cũng phải lùi bước. Chúng cùng chung một sứ mệnh rực rỡ và cùng chung một kết cục: lặng lẽ rút lui khi "người kế vị" - chiếc điện thoại thông minh - trở nên quá toàn năng.

Bước ngoặt nghiệt ngã của kỷ nguyên số

“Tượng đài” 1080 không bước vào nổi cánh cửa của kỷ nguyên số - mảnh đất của Big Data và AI, tốc độ và sự miễn phí. Nơi này không có chỗ cho sự hồi hộp chờ đợi cô tổng đài tra cứu thông tin, và rõ ràng không thích bị tính phí cuộc gọi. Cuộc cách mạng số hóa đã tạo ra một thực tại mới, nơi sự tiện lợi "giết chết" sự lãng mạn của những cú phone.

1080 là kho tàng trí tuệ vận hành dựa vào con người. Còn kỷ nguyên số dựa trên Dữ liệu lớn (Big Data) và thuật toán, khiến cho vai trò của "người trung gian" giải đáp dần trở nên dư thừa. Bên cạnh Google hay ChatGPT, cả một hệ sinh thái ứng dụng với các app chuyên biệt đã "xé lẻ" chức năng của 1080: Đặt xe, xem điểm thi hay tìm đường nay đều nằm gọn trong những cú chạm vuốt vô thanh.

1080 chắc chắn phải đi vào dĩ vãng. 30 năm - một vòng đời đủ dài để một thế hệ trưởng thành và già đi. 1080 đã hoàn thành sứ mệnh và lùi vào bóng tối của lịch sử. Một thế hệ sẽ từ biệt cuốn "bách khoa toàn thư" đầy kỷ niệm, từ biệt những giọng nói thân thương từng giải đáp mọi thắc mắc của một thời nghèo khó nhưng đầy ắp khát khao hiểu biết. Sẽ còn lại trong ký ức 1080 - nơi tri thức bắt đầu bằng một lời chào.

Nam Phong