Hoài niệm về mùa thu tuổi thơ

Hoài niệm về mùa thu tuổi thơ. Ảnh: AI

Tam Mỹ trong ký ức tôi không có những con phố sầm uất hay cửa hiệu lung linh ánh đèn. Nơi ấy chỉ có rặng tre ven làng, những lối mòn đất đỏ, cánh đồng trơ gốc rạ sau mùa gặt và dòng sông lặng lẽ ôm lấy xóm thôn.

Tuổi thơ tôi là những buổi chiều chân trần chạy trên bờ ruộng, chơi trốn tìm, rồng rắn lên mây... Một gốc cây, bãi đất trống hay khoảng sân nhỏ trước nhà cũng đủ để lũ trẻ dựng nên cả một thế giới diệu kỳ. Tiếng cười đùa trong trẻo hòa cùng tiếng sáo diều vi vu trong gió, xa xa là tiếng người lớn í ới gọi nhau khi hoàng hôn buông xuống.

Những âm thanh mộc mạc ấy ngày đó bình thường đến mức chẳng ai nghĩ sẽ khắc ghi. Vậy mà nhiều năm sau, chỉ cần nghe một tiếng sáo diều vọng lại, tôi lại thấy mình được trở về - về với Tam Mỹ, về với đứa trẻ chân đất của những ngày xưa cũ.

Và mùa Trung thu của tuổi thơ tôi cũng bắt đầu từ những điều giản dị như thế.

Ngày ấy, Tết trông trăng ở quê nghèo không ngập tràn bánh trái hay đèn hoa rực rỡ như bây giờ. Quà bánh đôi khi chỉ là vài chiếc bánh nướng, bánh dẻo nhỏ chia đều cho mấy anh chị em, hay mấy chiếc kẹo dành dụm mãi mới dám ăn.

Đèn ông sao thì do tự tay ba làm. Những thanh tre mỏng được ba tỉ mẩn vót tròn, uốn khung rồi dán giấy kiếng màu. Chiếc đèn dẫu thô sơ, có chỗ còn méo mó, lệch vai, nhưng với chúng tôi, đó là thứ ánh sáng lộng lẫy nhất.

Đêm rằm, mấy chị em lại quây quần quanh mẹ, say sưa nghe kể chuyện chị Hằng, chú Cuội. Câu chuyện năm nào cũng cũ, vậy mà lần nào nghe cũng như mới lần đầu. Ngoài sân, vầng trăng sáng vằng vặc, rải ánh vàng dịu ngọt lên mái ngói, loang loáng khắp khoảng sân và những lối mòn quanh co.

Ngày ấy, chúng tôi là những đứa trẻ nghèo, cơm chưa đủ no, áo chưa đủ ấm. Một mùa Trung thu đi qua chỉ gói gọn trong vài chiếc bánh giản đơn, mấy viên kẹo ngọt và chiếc đèn ông sao tự chế. Vậy mà chúng tôi vui - niềm vui thuần khiết và trọn vẹn.

Có lẽ bởi khi ấy, chúng tôi có nhau. Có mẹ ngồi bên, có ba tỉ mẩn làm đèn, có anh chị em nhường nhau từng miếng bánh, và có đám bạn nối đuôi nhau chạy dưới bóng trăng trên những con đường làng Tam Mỹ. Chỉ bấy nhiêu thôi đã dệt nên một mùa trăng tròn đầy.

Giờ đây, nhìn những hộp bánh Trung thu sang trọng bày bán khắp phố, những chiếc đèn lồng đủ sắc màu hiện đại, tôi không hề chạnh lòng vì tuổi thơ thiếu thốn. Ngược lại, tôi thầm biết ơn những năm tháng gian khó ấy. Chính sự giản đơn ngày cũ đã dạy chúng tôi biết trân quý những niềm vui bé nhỏ, biết nâng niu chiếc bánh được cắt chia đều, biết giữ gìn chiếc đèn tre ba làm và biết khắc ghi một đêm trăng chỉ vì khi ấy mẹ vẫn còn ngồi bên.

Mùa thu trong ký ức tôi cũng chẳng có gì quá đặc biệt. Đó chỉ là những ngày tiết trời dịu mát, những buổi chiều nắng nhạt bớt hanh hao, những con đường quê thơm mùi đất sau cơn mưa rào, và cánh đồng nhuộm sắc vàng óng ả.

Thuở nhỏ, chúng tôi nào biết đó là những ngày tháng tươi đẹp nhất cuộc đời. Bởi khi ấy, ai cũng ngỡ tương lai còn dài rộng lắm. Mùa thu này qua đi sẽ có mùa thu khác thế chỗ, Trung thu năm nay khép lại thì năm sau lại tới, và ba mẹ hôm nay ngồi đây thì ngày mai vẫn sẽ ở đây. Cho đến một ngày trưởng thành, ta mới bừng tỉnh hiểu ra: thời gian vốn dĩ chẳng đợi chờ ai.

Những con đường Tam Mỹ xưa có thể vẫn vẹn nguyên, nhưng lũ trẻ ngày ấy giờ đã mỗi người một ngả. Người bám trụ quê nhà, kẻ bôn ba xứ người. Mỗi người cuốn vào một vòng xoáy riêng với gia đình, công việc và những lo toan thường nhật.

Thế nhưng, chỉ cần một tiếng trống lân rộn rã vọng qua ngõ nhỏ, ký ức trong ai cũng lập tức thức giấc. Tôi lại nhớ con đường làng quanh co, nhớ cánh đồng lộng gió, nhớ những buổi chiều chạy chân trần trên đất ấm cùng lũ bạn thuở hàn vi. Và trên hết, là nỗi nhớ ba, nhớ mẹ, nhớ chiếc đèn ông sao đã phai màu.

Có lẽ ký ức của mỗi người tựa như một ngôi nhà. Ta có thể đi thật xa, sống ở nhiều nơi, gặp gỡ muôn người, nhưng luôn có một căn phòng không bao giờ khép cửa. Nơi ấy lưu giữ tuổi thơ trong trẻo, bóng hình quê nhà, những người thân yêu và một mùa Trung thu hoài niệm chẳng thể nào quên.

Tôi đã từng khát khao thời gian quay ngược trở lại. Ước được một lần nữa nép vào lòng mẹ dưới bóng trăng tháng Tám, nghe lại câu chuyện chị Hằng, chú Cuội xưa cũ. Ước được cầm chiếc đèn tre ba vót, ríu rít chạy theo đám bạn đầu ngõ. Ước được trở về những buổi chiều lộng gió trên cánh đồng Tam Mỹ, thuở chúng tôi còn chưa biết đến hai chữ biệt ly.

Nhưng rồi tôi nhận ra, nếu tuổi thơ có thể lặp lại, nó sẽ chẳng còn vẹn nguyên giá trị. Bởi điều khiến những năm tháng ấy trở nên vô giá chính là việc chúng chỉ đến duy nhất một lần trong đời.

Đêm nay, tiếng trống lân lại rộn rã vọng vang đầu phố. Ngoài kia, lũ trẻ đang háo hức rước đèn, rạng rỡ nụ cười. Một mùa Trung thu nữa lại về.

Tôi chợt nghĩ, rồi những đứa trẻ hôm nay cũng sẽ lớn khôn. Sẽ có ngày chúng đứng giữa một phố thị phồn hoa, hay lặng bước trên con đường quê Tam Mỹ, nhìn những chiếc đèn lồng lung linh rồi bất chợt nhớ về đêm hội trăng rằm của riêng mình.

Có thể chúng cũng sẽ nhớ bóng dáng cha mẹ, nhớ mái nhà xưa, nhớ chiếc bánh cắt nhỏ chia nhau hay chiếc đèn tự chế thắp sáng đêm rằm. Để rồi chúng hiểu ra rằng, điều ta khắc cốt ghi tâm không phải là Trung thu năm ấy có những gì, mà là khi ấy, ta đã có ai ở bên cạnh.

Tôi cũng thế. Đi qua biết bao mùa lá rụng, điều tôi hoài niệm nhất không phải là hương vị chiếc bánh Trung thu ngày cũ, cũng chẳng phải chiếc đèn ông sao đã sờn rách. Tôi nhớ những con người đã dệt nên mùa trăng cổ tích ấy. Nhớ ba, nhớ mẹ, nhớ anh chị em ruột thịt. Nhớ đám bạn nối khố cùng lớn lên bên dòng sông, cánh đồng và những lối mòn Tam Mỹ. Nhớ một tuổi thơ dẫu nghèo khó nhưng chưa bao giờ u buồn, một tuổi thơ thiếu thốn vật chất nhưng lại đong đầy yêu thương.

Mùa thu lại gõ cửa quê hương Tam Mỹ. Vầng trăng vẫn tròn đầy, tiếng trống lân vẫn rộn rã vang lên đâu đó, và những con đường làng vẫn lặng yên tắm mình dưới ánh trăng trong trẻo. Chỉ có tuổi thơ là đã lùi xa vào dĩ vãng.

Nó nằm lại ở một góc sâu thẳm trong ký ức, nơi mà mỗi khi heo may về, ta lại tìm đường quay lại. Để nhớ, để thương, và để hiểu rằng có những điều dẫu không thể quay về, nhưng chỉ cần ta còn nhớ, chúng sẽ sống mãi.

Bởi quê hương đôi khi không chỉ là một địa danh trên bản đồ, mà là một mùa trăng cũ, một tiếng gọi thân thương, một bàn tay ấm áp của mẹ, chiếc đèn ông sao mộc mạc của ba... và một khoảng trời tuổi thơ vĩnh viễn nằm lại trong lòng.