Hoàn thiện quy định hướng dẫn, tạo thuận lợi cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo

Quang cảnh hội nghị phản biện. Ảnh: PV

Ông Triệu Tài Vinh- Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương; GS. TS Đỗ Quang Hưng, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Tôn giáo khóa X; GS. TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ - pháp luật khóa X; TS Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì Hội nghị.

Tham dự hội nghị còn có Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung, đại diện các tổ chức tôn giáo, Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố cùng các chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan liên quan.

TS Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: PV

Theo Tờ trình dự thảo Nghị định, việc ban hành Nghị định nhằm quy định chi tiết các điều, khoản tại 34 điều của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026; đồng thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Nghị định số 95/2023/NĐ-CP và Nghị định số 124/2025/NĐ-CP.

Dự thảo cũng hướng tới tiếp tục đơn giản hóa trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, qua đó góp phần bảo đảm thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của tổ chức, cá nhân.

Dự thảo Nghị định gồm 8 chương, 77 điều; kế thừa 54/77 nội dung từ Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, Nghị định số 95/2023/NĐ-CP và Nghị định số 124/2025/NĐ-CP. Đồng thời, dự thảo bổ sung 6 nhóm nội dung liên quan đến phạm vi điều chỉnh và các biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật; hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; hoạt động tín ngưỡng; các biện pháp quản lý nhà nước; trình độ, hình thức, phương thức đào tạo của cơ sở đào tạo tôn giáo và sơ yếu lý lịch trong hồ sơ thủ tục hành chính.

Đại biểu góp ý tại hội nghị phản biện. Ảnh: PV

Phát biểu tại hội nghị - Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Triệu Tài Vinh nhấn mạnh, việc tổ chức Hội nghị phản biện xã hội nhằm phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam trong tham gia xây dựng pháp luật, đồng thời tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, chức sắc, chức việc, đại diện tổ chức tôn giáo, tổ chức chính trị - xã hội và các cơ quan, địa phương liên quan.

Theo đó, các ý kiến phản biện cần tập trung đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo với hệ thống pháp luật; mức độ cụ thể hóa và khả năng tổ chức thực hiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016; mức độ bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, cũng như tính minh bạch, hợp lý và khả thi của các quy định.

Ông Triệu Tài Vinh, Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương phát biểu tại hội nghị phản biện. Ảnh: PV

“Các ý kiến tại Hội nghị không chỉ dừng lại ở việc chỉ ra những điểm chưa phù hợp, mà quan trọng hơn là cùng trao đổi, đề xuất giải pháp và phương án hoàn thiện. Những ý kiến xác đáng, có cơ sở pháp lý và thực tiễn sẽ là nguồn thông tin rất quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, bảo đảm dự thảo Nghị định khi được ban hành thực sự đúng, trúng, đồng bộ, khả thi, giải quyết được những vấn đề đặt ra từ thực tiễn và đáp ứng yêu cầu quản lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo ổn định, đúng pháp luật trong tình hình mới” - ông Triệu Tài Vinh nêu rõ.

Góp ý về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, TS Lê Bá Trình, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Tôn giáo, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đề nghị xem xét cách quy định về trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp có mạng viễn thông tại Điều 8 dự thảo. Do đó, một số nội dung tại điều này còn thiên về yêu cầu quản lý hành chính, trong khi cần thể hiện rõ hơn tinh thần phục vụ, đồng hành trong quản lý nhà nước.

Ông Lê Bá Trình cũng lưu ý quy định yêu cầu tổ chức, doanh nghiệp có mạng viễn thông “có giải pháp kỹ thuật để kiểm soát nội dung” hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng cần được nghiên cứu kỹ về phạm vi và cách thức thực hiện.

Đề cập yêu cầu bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, ông Ngô Sách Thực, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam lại cho rằng, đây cần là vấn đề xuyên suốt trong quá trình xây dựng và thực hiện Nghị định. Vì vậy, việc xây dựng quy định dưới luật cần bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu các quy định dự kiến có thực sự tạo thuận lợi cho người dân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo hay có thể phát sinh thêm điều kiện, thủ tục mà Luật không đặt ra.

Ông Ngô Sách Thực, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh: PV

“Quản lý nhà nước trong lĩnh vực này cần hướng tới bảo đảm quyền, tạo thuận lợi và phòng ngừa vi phạm. Trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật, cần lấy bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo làm một trong những nội dung xuyên suốt, gắn với yêu cầu quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, trật tự và phòng ngừa, xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật” - ông Ngô Sách Thực chia sẻ.

Ở góc độ pháp lý, GS. TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ - Pháp luật khóa X nhấn mạnh, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp năm 2013 quy định và được Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 cụ thể hóa. Do đó, Nghị định là văn bản quy phạm pháp luật dưới luật và cần bảo đảm đúng phạm vi được giao, không đặt ra các điều kiện, thủ tục hoặc cơ chế có nội dung hạn chế việc thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Ban soạn thảo cần tiếp tục rà soát để Nghị định tập trung vào việc hướng dẫn thực hiện quyền theo quy định của Luật.

Quang cảnh hội nghị phản biện. Ảnh: PV

Đáng chú ý, GS, TS Trần Ngọc Đường đề nghị nghiên cứu kỹ quy định tại khoản 1 Điều 4 dự thảo về điều kiện thực hiện hoạt động tín ngưỡng trên không gian mạng, trong đó có yêu cầu đăng ký theo quy định của pháp luật.

"Nếu quy định theo hướng mọi hoạt động tín ngưỡng trên môi trường mạng đều phải đăng ký thì có thể dẫn đến cách hiểu rộng, bao gồm cả những hoạt động phổ biến, trao đổi, thực hành tín ngưỡng thông thường. Vì vậy, cần làm rõ những trường hợp nào phải thực hiện thủ tục đăng ký, tránh việc quy định thủ tục hành chính quá rộng" - GS Đường nhấn mạnh.

Tiếp thu ý kiến thảo luận của đại biểu tham dự Hội nghị, Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Triệu Tài Vinh nhấn mạnh đây là những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện dự thảo Nghị định.