Học làm nông nghiệp qua những mùa cây

Lớp học trong vườn, phòng lab

Khoa Nông nghiệp và Môi trường hiện có hai mô hình sản xuất phục vụ cho đào tạo. Mô hình chanh dây được triển khai từ tháng 4-2026 trên diện tích 300 m². Sau 2 tháng làm đất, dựng giàn, đầu tháng 6, Khoa xuống giống thử nghiệm 2 giống chanh ghép tím và vàng do Công ty TonyFarm Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) cung cấp. Đến nay, cây đang bước vào giai đoạn cho quả bói, tạo điều kiện để sinh viên theo dõi trọn vẹn hơn quá trình sinh trưởng của cây.

Giảng viên hướng dẫn sinh viên học tập, thực hành tại mô hình chanh dây. Ảnh: Nguyễn Muội

Mô hình nhân giống khoai lang Nhật bằng phương pháp nuôi cấy mô được hình thành từ một đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường năm 2024. Xuất phát từ nhu cầu thực tế của khu vực Tây Nguyên - nơi có diện tích trồng khoai lang Nhật lớn, Khoa Nông nghiệp và Môi trường lựa chọn hướng nghiên cứu, đồng thời kết nối Công ty TonyFarm Đà Lạt để khảo nghiệm sản phẩm. Theo số liệu do Khoa cung cấp, diện tích trồng khoai lang Nhật tại Gia Lai khoảng trên 5.000 ha, Đắk Lắk trên 6.000 ha và Lâm Đồng trên 8.000 ha.

Từ những mô hình này, kiến thức trên giảng đường được đưa vào thực hành. Theo sinh viên Đinh Thị Ái Nghiệp (lớp Cao đẳng Công nghệ sinh học khóa 52, niên khóa 2026 - 2029), việc thực hành tại phòng nhân giống cây khoai lang Nhật bằng phương pháp nuôi cấy mô giúp hình dung rõ hơn công việc sau này. “Tôi bắt đầu học tập tại trường từ tháng 3.2026. Đến nay, tôi được thực hành nhiều công việc như pha môi trường nuôi cấy, vào mẫu, nhân chồi, nhân cây hoàn chỉnh, huấn luyện và ra cây chăm sóc, theo dõi quá trình sinh trưởng của cây tại vườn ươm” - chị Nghiệp chia sẻ.

Không chỉ học cách nhân và chăm cây, sinh viên còn được rèn khả năng quan sát và xử lý tình huống. Theo giảng viên Nguyễn Hữu Thọ, cây trồng trong thực tế luôn biến động, buộc sinh viên phải theo dõi sự thay đổi từng ngày, nhận diện dấu hiệu sâu bệnh, ghi chép, tìm nguyên nhân và đưa ra hướng xử lý.

Sinh viên thực hành nhân giống khoai lang Nhật bằng phương pháp nuôi cấy mô tại phòng lab. Ảnh: Nguyễn Muội

“Việc trực tiếp theo dõi cây giúp giảng viên kịp thời hướng dẫn, điều chỉnh kỹ năng của người học, từ thao tác kỹ thuật, tư duy phán đoán, sự kiên trì đến khả năng liên kết giữa lý thuyết và thực tiễn sinh học, tính chủ động và xử lý tình huống bất ngờ” - ông Thọ cho hay.

Thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất

Mô hình sản xuất không chỉ là nơi sinh viên thực hành mà còn giúp giảng viên nhận diện khoảng trống giữa chương trình đào tạo và yêu cầu thực tế.

Bà Nguyễn Thị Hải Lý - Phó Trưởng Khoa Nông nghiệp và Môi trường, phụ trách giảng dạy mô đun Vi nhân giống - cho biết: Việc lựa chọn chanh dây và khoai lang Nhật xuất phát từ yêu cầu thực tiễn nông nghiệp của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, nơi hai loại cây này có diện tích sản xuất lớn, đồng thời thị trường có nhu cầu về nguồn giống và nhân lực kỹ thuật. Mục tiêu cuối cùng là chuyển từ việc sinh viên học kiến thức rồi mới đi làm sang học trong quá trình làm nghề.

Khi trực tiếp triển khai mô hình, giảng viên có thể nhận ra những kỹ thuật, tình huống sản xuất mà giáo trình chưa thể hiện đầy đủ. Những vấn đề phát sinh trong sản xuất được đưa trở lại bài giảng, bổ sung vào nội dung thực hành và cập nhật quy trình kỹ thuật, tăng thời lượng học tập trên mô hình.

Giảng viên Nguyễn Thị Hải Lý kiểm tra sự phát triển của cây giống khoai lang Nhật tại phòng lab. Ảnh: Nguyễn Muội

Cùng với việc đổi mới cách dạy, Khoa đồng thời tăng cường kết nối DN để sinh viên tiếp cận yêu cầu nghề nghiệp ngay trong quá trình học. Công ty TonyFarm Đà Lạt tham gia tư vấn kỹ thuật, phản hồi về kỹ năng nghề và nhu cầu nhân lực thực tế của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Từ góc nhìn của người học đã bước vào thị trường lao động, chị Trần Thị Thanh Hiền (cựu sinh viên Cao đẳng Công nghệ sinh học khóa 49 (niên khóa 2023 - 2026) đánh giá cao tính thực tế của chương trình đào tạo, đặc biệt là mô hình nhân giống khoai lang Nhật bằng phương pháp nuôi cấy mô. Sau khi tốt nghiệp, chị làm việc tại một DN công nghệ sinh học tại tỉnh Khánh Hòa.

“Việc được thực hành ngay sau khi học lý thuyết giúp sinh viên củng cố kiến thức, hình thành kỹ năng và giảm bớt sự bỡ ngỡ khi bước vào môi trường làm việc thực tế. Những kiến thức về phòng thí nghiệm, kỹ thuật thực hành cũng có thể ứng dụng linh hoạt trong công việc tại DN” - chị Hiền nói.

Ông Nguyễn Lê Công Minh - Trưởng Khoa Nông nghiệp và Môi trường - chia sẻ: “Khoa định hướng xây dựng các mô hình sản xuất, mô hình nông nghiệp thành “lớp học thực tế”. Qua đó thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất để sinh viên không chỉ biết kiến thức mà còn hiểu quy trình, làm được việc và thích ứng nhanh với yêu cầu nghề nghiệp”.