Học viện Nông nghiệp muốn rút ngắn đường từ phòng thí nghiệm đến đồng ruộng

Sáng 8/10, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội nghị quốc tế AgriVision 2026, với chủ đề “Kiến tạo nông nghiệp tương lai từ chính sách, công nghệ và đổi mới sáng tạo”, trong khuôn khổ các hoạt động Kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị cho rằng, nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh hơn, xanh hơn và bền vững hơn. Trong quá trình này, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực quan trọng để nâng năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.

GS. TS Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị, hiệu quả của khoa học công nghệ không nên chỉ được đo bằng số lượng đề tài hay công trình nghiên cứu, mà phải được nhìn thấy trên đồng ruộng, trang trại, nhà máy và thị trường, thông qua năng suất, chất lượng sản phẩm, giá trị gia tăng và thu nhập của người sản xuất.

“Nông nghiệp muốn tăng trưởng không thể chỉ làm nhiều hơn, mà phải làm tốt hơn và tạo ra giá trị cao hơn”, Thứ trưởng nói.

Ông cho rằng, cần nâng năng suất bằng tri thức, nâng chất lượng bằng công nghệ, giảm chi phí bằng đổi mới sáng tạo và nâng giá trị thông qua thị trường. Các nghiên cứu, vì vậy, cần xuất phát nhiều hơn từ những vấn đề cụ thể của sản xuất và thị trường, thay vì dừng lại ở phòng thí nghiệm.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng. Thực tế vẫn tồn tại tình trạng nghiên cứu có giá trị nhưng khó triển khai rộng, trong khi doanh nghiệp và người sản xuất có nhu cầu rõ ràng nhưng chưa tìm được công nghệ phù hợp.

Học viện Nông nghiệp muốn rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến đồng ruộng.

Theo Thứ trưởng, cần chuyển từ nghiên cứu dựa chủ yếu vào năng lực sẵn có sang nghiên cứu theo nhu cầu thực tiễn; từ những đề tài riêng lẻ sang các chương trình liên ngành; đồng thời đi qua các bước thử nghiệm, hoàn thiện, thương mại hóa và nhân rộng.

Trong nông nghiệp tương lai, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, viễn thám và các nền tảng số được kỳ vọng giúp chuyển từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu, từ quản lý bị động sang dự báo và từ những chuỗi sản xuất phân tán sang chuỗi giá trị minh bạch, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phù hợp điều kiện sản xuất, người nông dân có thể tiếp cận và doanh nghiệp có khả năng đầu tư, mở rộng.

“Chính sách phải mở đường; khoa học phải giải quyết bài toán thực tiễn; công nghệ phải đi vào sản xuất; doanh nghiệp phải đưa sản phẩm ra thị trường; và người nông dân phải là trung tâm của quá trình đổi mới”, ông Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh.

Từ góc nhìn của cơ sở đào tạo và nghiên cứu, GS. TS Nguyễn Thị Lan cho rằng, phát triển nông nghiệp hiện nay phải đồng thời bảo đảm an ninh lương thực, nâng thu nhập cho người sản xuất, thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng.

Theo Giám đốc Học viện Nông nghiệp, một giải pháp giúp tăng năng suất nhưng gây tổn hại lâu dài cho đất, nước hoặc sức khỏe thì không thể được xem là phát triển bền vững. Vì vậy, hiệu quả kinh tế, tác động xã hội và môi trường cần được xem xét đồng thời.

GS. TS Nguyễn Thị Lan cũng chỉ ra khoảng cách từ một kết quả nghiên cứu tốt đến một giải pháp được sử dụng rộng rãi vẫn còn lớn. Để thu hẹp khoảng cách này, ngoài hiệu quả khoa học, cần giải quyết những vấn đề như chi phí, độ an toàn, khả năng sử dụng và tiếp cận thị trường.

Người nông dân, theo bà, cũng cần được tham gia vào quá trình tìm kiếm và đánh giá giải pháp. Kinh nghiệm thực tế của họ có thể giúp nhà khoa học xác định đúng vấn đề cần giải quyết; trong khi hiệu quả sản xuất, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân là những thước đo rõ ràng về giá trị của đổi mới sáng tạo.

AgriVision 2026 tập trung thảo luận các chủ đề như sức khỏe đất và carbon, chuyển đổi hệ thống nông sản - thực phẩm, công nghệ sinh học và nano, kiểm soát dịch bệnh và cách tiếp cận “Một sức khỏe” gắn con người, động vật với môi trường.

GS. TS Nguyễn Thị Lan kỳ vọng, Hội nghị không chỉ tạo ra các trao đổi học thuật, mà còn hình thành những khuyến nghị dựa trên bằng chứng và các đề xuất hợp tác cụ thể. Học viện sẵn sàng kết nối các nhóm nghiên cứu liên ngành, đào tạo các nhà khoa học trẻ và xây dựng những mô hình thử nghiệm gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, địa phương và người sản xuất.

Sau 70 năm, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đồng thời đưa các kết quả khoa học đến gần hơn với thực tiễn.