Hội nghị thượng đỉnh ba bên Mỹ - Trung - Nga đạt được những gì?
Hội nghị thượng đỉnh ba bên chưa từng có tiền lệ giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Mỹ và Nga đã diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Sau hội nghị thượng đỉnh ba bên ngày 19/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ba nhà lãnh đạo đang “làm nên lịch sử”. Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mô tả các cuộc hội đàm là “hiệu quả”, còn Tổng thống Nga Vladimir Putin đánh giá đây là cuộc trao đổi “cởi mở và thẳng thắn”.
Theo báo DW, hôm 19/11, ông Tập đã chào đón ông Trump và ông Putin tại Thâm Quyến trong hội nghị thượng đỉnh ba bên chưa từng có tiền lệ. Sự kiện quy tụ các nhà lãnh đạo của ba cường quốc quân sự hàng đầu thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Ông Tập đánh giá các cuộc hội đàm mang tính “đột phá” và cho biết nội dung thảo luận trải rộng từ quản trị toàn cầu, phi hạt nhân hóa đến cuộc xung đột tại Ukraine và an ninh năng lượng. Tuy nhiên, “tuyên bố hòa bình” được công bố sau cuộc gặp không đề cập đến xung đột giữa Nga - Ukraine hay cuộc chiến chống Iran của Mỹ.

Tổng thống Putin, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình. Ảnh: DPA/Picture alliance
Thay vào đó, ba nhà lãnh đạo nhất trí thúc đẩy cải tổ Liên Hợp Quốc, hạn chế vai trò của Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) và tái khẳng định cam kết ngăn chặn chiến tranh hạt nhân. Ba bên cũng cam kết tăng nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ đã qua tinh chế nhằm giải quyết những thách thức năng lượng toàn cầu.
Cuộc gặp được tổ chức với kịch bản chặt chẽ từng làm dấy lên lo ngại rằng Bắc Kinh, Washington và Moscow có thể tìm cách định hình lại trật tự quốc tế, dựa trên những phạm vi ảnh hưởng cạnh tranh.
Trong khi ông Tập đánh giá các cuộc đối thoại với ông Trump và ông Putin là “tích cực, mang tính xây dựng và hiệu quả”, Tổng thống Mỹ ca ngợi cuộc gặp là sự kiện thực sự “làm nên lịch sử”.
Hội nghị giúp Nga củng cố vị thế
Đối với ông Putin, cuộc hội đàm ba bên cùng các cuộc gặp riêng với hai nhà lãnh đạo trước đó đã mang lại cơ hội chứng minh với thế giới rằng ông có vị thế ngang hàng với hai lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc, bất chấp những nỗ lực của phương Tây nhằm cô lập Nga kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine vào tháng 2/2022.
Bà Emma Chanlett-Avery, Giám đốc cấp cao phụ trách các vấn đề chính trị - an ninh tại Viện Chính sách Hiệp hội châu Á (ASPI) nhận định ông Putin là người đạt nhiều lợi ích nhất từ cuộc gặp, bởi “ông xuất hiện trên vũ đài quốc tế với tư cách là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất thế giới”.
Ông Chim Lee, chuyên gia phân tích cấp cao tại Đơn vị Tình báo kinh tế (EIU) cũng đồng tình với nhận định này. Trao đổi với DW, ông Lee cho rằng bản thân cuộc gặp đã là một “thành quả quan trọng đối với Nga”, đồng thời chỉ ra rằng truyền thông Nga mô tả sự kiện này là động thái “củng cố vị thế của đất nước trên thế giới”.
Ba nước cam kết giảm thiểu rủi ro hạt nhân
Tuyên bố chung cho biết ba nhà lãnh đạo cam kết sẽ nỗ lực giảm thiểu rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
Hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ, mang tên New START, đã hết hiệu lực vào tháng 2 năm nay. Tổng thống Trump từng tuyên bố muốn xây dựng một thỏa thuận “mới, cải tiến và hiện đại hóa” với sự tham gia của Trung Quốc. Tuy nhiên, đến nay, Bắc Kinh vẫn tỏ ra ngần ngại trong việc chấp nhận các giới hạn, do kho vũ khí hạt nhân ước tính khoảng 500 đầu đạn của nước này vẫn nhỏ hơn nhiều so với Nga và Mỹ. Moscow và Washington được cho là mỗi nước sở hữu hơn 5.000 đầu đạn hạt nhân.
Ông Lee nhận định Trung Quốc khó có khả năng tham gia một cơ chế ba bên được thể chế hóa nhằm kiểm soát vũ khí hạt nhân. “Khoảng cách giữa quy mô kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc với Nga và Mỹ vẫn còn rất lớn. Từ góc độ của Bắc Kinh, việc xếp cả ba cường quốc vào cùng một nhóm trong lĩnh vực này dường như không hợp lý”.
Chuyên gia này cho rằng ông Trump tham dự cuộc gặp vì đang “tích cực nghĩ đến di sản chính trị của mình trong hai năm cuối nhiệm kỳ”. “Vì vậy, trong bối cảnh này, ý tưởng thiết lập một cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân ba bên sẽ là một thành tựu rất lớn”.
Tuy nhiên, cuối cùng, tuyên bố chung chỉ đề cập đến việc các nước sẽ tiến hành “đối thoại” về vấn đề này, tránh đưa ra bất kỳ cam kết rõ ràng nào về cắt giảm kho vũ khí hạt nhân.
Liệu các cuộc gặp ba bên tương tự có tiếp tục?
Tổng thống Putin cho biết cả ba nhà lãnh đạo đều “nhất trí rằng đây là một hình thức đối thoại hữu ích” và những cuộc gặp như vậy có thể tiếp tục được tổ chức.
Ông Lee, chuyên gia của EIU, nhận định cơ chế đối thoại ba bên này “khó có thể chỉ diễn ra một lần” và nhiều khả năng sẽ còn những cuộc gặp tương tự trong những năm tới. “Đặc biệt, phía Mỹ có lợi ích trong việc duy trì hình thức đối thoại này, bởi Washington muốn giữ quan hệ tốt đẹp với cả Bắc Kinh và Moscow”, chuyên gia Lee nhấn mạnh.



