Hội Ung thư Việt Nam: Cần bổ sung quy định hỗ trợ cai nghiện thuốc lá vào luật

Ảnh minh họa

PGS.TS.BS Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, ký Công văn số 336/HUTVN-VP gửi Bộ Y tế, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan, đề nghị khẩn thiết bổ sung giải pháp cấm thế hệ trẻ hút thuốc lá trong quá trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo Hội Ung thư Việt Nam, khói thuốc lá chứa khoảng 7.000 hóa chất độc hại, trong đó có ít nhất 69 chất gây ung thư, đột biến gen. Thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Năm 2024, Việt Nam ghi nhận 23.085 trường hợp mắc mới và 21.340 người tử vong do ung thư phổi. Nghiên cứu tại Bệnh viện K cho thấy 96,8% bệnh nhân ung thư phổi có hút thuốc lá.

Đáng lo ngại, não bộ trẻ em và thanh thiếu niên đặc biệt nhạy cảm với nicotine. Việc tiếp xúc với nicotine, kể cả ở liều thấp trong thời gian ngắn, có thể gây ra những thay đổi lâu dài trong não bộ đang phát triển. Hút thuốc từ sớm còn ảnh hưởng đến khả năng học tập, trí nhớ, sự tập trung và kiểm soát cảm xúc, hành vi.

Hội Ung thư Việt Nam cho rằng quy định hiện hành mới chỉ ngăn chặn người dưới 18 tuổi hút thuốc lá. Khi đủ 18 tuổi, những người này có thể mua thuốc lá hợp pháp. Trong khi đó, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới nhóm 18-24 tuổi lên tới 32,6%, cao hơn nhiều so với mức 5,46% ở nhóm 15-19 tuổi.

Theo Hội Ung thư Việt Nam, nicotine có khả năng gây nghiện cao, khiến việc cai thuốc gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cần có giải pháp phòng ngừa từ sớm, không để người trẻ bắt đầu hút thuốc và hình thành sự lệ thuộc nicotine.

Cấm bán thuốc lá theo thế hệ để bảo vệ sức khỏe người trẻ

Từ những phân tích trên, Hội kiến nghị đưa trở lại dự thảo luật quy định cấm bán, cung cấp và mua hộ thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi, kể cả khi họ đã đủ 18 tuổi.

Theo đề xuất, người sinh trước ngày 1/1/2010 tiếp tục được mua thuốc lá theo quy định hiện hành. Trách nhiệm thực hiện quy định mới tập trung vào người bán, người cung cấp và người mua hộ, thay vì bổ sung chế tài đối với người thuộc thế hệ này chỉ vì hành vi mua hoặc sử dụng thuốc lá.

Hội Ung thư Việt Nam cũng đề xuất bổ sung mốc năm sinh trên biển thông báo tại các cơ sở kinh doanh thuốc lá; yêu cầu kiểm tra căn cước công dân, VNeID hoặc hộ chiếu khi cần xác minh điều kiện mua. Nếu người mua không chứng minh được mình thuộc diện được phép mua thuốc lá, cơ sở kinh doanh phải từ chối bán.

Bên cạnh đó, Hội kiến nghị bổ sung quy định hỗ trợ cai nghiện thuốc lá, giao Chính phủ hướng dẫn việc xác minh năm sinh, trách nhiệm của người bán và xử lý vi phạm.

Hội Ung thư Việt Nam dẫn kinh nghiệm quốc tế, trong đó Vương quốc Anh đã ban hành luật ngày 29/4/2026, cấm bán và mua hộ thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2009 trở đi. Maldives cũng áp dụng chính sách tương tự đối với người sinh từ năm 2007.

Hội đề nghị Bộ Y tế đưa quy định này trở lại dự thảo luật trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý. Theo Hội, việc ngăn chặn thế hệ trẻ tiếp cận thuốc lá từ đầu sẽ góp phần giảm nguy cơ nghiện nicotine, hạn chế bệnh tật và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.