Hôm nay 'Chiến sĩ cầm pháo sáng' được về với đồng đội

"Chiến sĩ cầm pháo sáng" được cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang và nhân dân tổ 11, phường Mường Thanh, tỉnh Điện Biên đón về bên đồng đội. (Ảnh: LÊ LAN)

Sớm 13/11, trời Điện Biên chìm trong màn mưa. Cơn mưa dày hạt trong cái rét đầu đông khiến người ta "ngại" ra đường. Ấy vậy mà, đúng 7 giờ tại một khu mộ nhỏ đã được xây gọn gàng ở Nghĩa trang nhân dân C17 đã có một bàn hương hoa được bày trang trọng.

Đoàn cán bộ, chiến sĩ Đội khảo sát, cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh cùng đại diện cán bộ, nhân dân phường Mường Thanh; đại diện các ban, ngành cùng ông Vũ Cao Đài trịnh trọng dâng hương, dâng lễ thành kính xin được thực hiện cất bốc "người" dưới mộ.

Ông Vũ Cao Đài (thứ hai từ trái sang) cùng cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Mường Thanh dâng hương trên mộ phần "chiến sĩ cầm pháo sáng" trước khi thực hiện cất bốc. (Ảnh: LÊ LAN)

Trực tiếp chỉ đạo, giám sát việc cất bốc phần mộ là Trung tá Đặng Xuân Hòa, Phó Chủ nhiệm Hậu cần-Kỹ thuật Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên, cho biết: Từ thông tin do cựu chiến binh Vũ Cao Đài cung cấp về một mộ phần bộ đội được gia đình phát hiện, chăm sóc nhiều năm, Ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm tỉnh Điện Biên đã tiến hành xác minh, phối hợp chính quyền địa phương đối chiếu, kiểm chứng nguồn tin đồng thời căn cứ dữ liệu, sơ đồ Chiến dịch Điện Biên Phủ để quyết định khai quật, cất bốc.

"Cựu chiến binh Vũ Cao Đài có 7 năm trong quân ngũ, ông từng tham gia chiến đấu tại Quảng Trị (năm 1972) sau đó tham gia Chiến tranh biên giới đến hết năm 1979, bởi vậy đoàn khảo sát đánh giá cao giá trị thông tin ông Đài cung cấp. Ghi chép tỉ mỉ về các hiện vật do ông Đài tìm được cạnh hài cốt cũng là chứng cứ quan trọng củng cố giá trị thông tin", Trung tá Đặng Xuân Hòa cho biết.

Kể lại thời điểm phát hiện hài cốt "chiến sĩ" trong vườn nhà, ông Vũ Cao Đài cho biết: Năm 2001, khi con trai tôi đào hố trồng cây trong vườn tại C17 phát hiện một xương hàm dưới. Sau đó con trai gọi tôi (đang làm ruộng) về, thì tôi và cháu đào theo chiều dọc phát hiện thêm xương ống tay, xương ống chân và nhiều xương vụn. Nằm cạnh phần xương ống tay có hai vỏ ống pháo sáng, một lọ thủy tinh nhỏ, mấy cúc áo, vải dù, sợi dây dù và có cả bi của đạn pháo.

Ông Vũ Cao Đài chăm chú dõi theo khi cán bộ, chiến sĩ thực hiện cất bốc hài cốt liệt sĩ. (Ảnh: LÊ LAN)

Bằng vào hiểu biết của một người lính từng tham gia chiến đấu và bằng vào linh cảm của một con người, ngay sau khi tỉ mẩn moi, bới tìm từng mẩu xương, hiện vật trong hố đào, ông Đài đã đinh ninh "người nằm trong vườn là một chiến sĩ cầm pháo sáng". Nơi "chiến sĩ ấy nằm" cách sân bay Hồng Cúm chỉ hơn 1km và cách trại tập trung Hận thù Noong Nhai cũng vừa tròn 1 km, cả hai nơi ấy đều diễn ra nhiều trận đánh ác liệt trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Dành nguyên một ngày tỉ mẩn bới tìm với mong muốn tìm được nhiều nhất xương cốt, di vật của người "chiến sĩ cầm pháo sáng", sau đó ông Đài còn bảo vợ và em nhờ thầy làm lễ trước khi gói ghém tất cả xương, hiện vật và phần đất đen đem đi chôn cất tại Nghĩa trang nhân dân C17. Trước sự chứng kiến của rất nhiều người trong thôn, trong xóm, ông Đài cùng một người con trai đã tự tay đào hố, tự tay lấp đất làm mộ cho "chiến sĩ" mà lòng ông thương cảm rối bời.

"Thực lòng là tôi rất muốn mua tiểu, xây mộ cho "chiến sĩ" được đàng hoàng, nhưng thời điểm năm 2001, gia đình tôi quá khó khăn. Cả nhà phải đi làm thuê làm mướn vay lãi ăn qua ngày. Vợ chồng tôi là nông dân mới từ quê lên, tay trắng lại nuôi 4 đứa cả con và cháu ăn học, cho nên muốn làm mộ đẹp hơn mà lực bất tòng tâm" ông Đài xúc động kể về ngày gian khó của gia đình.

Dẫu khó khăn như thế, nhưng suốt từ khi phát hiện rồi khi làm xong mộ tạm cho "chiến sĩ cầm pháo sáng" đến năm 2015, hằng năm, vào ngày 27/7, ngày lễ, Tết truyền thống ông Đài cùng vợ đều ra mộ "chiến sĩ" dọn cỏ, dâng hương.

Cuối năm 2015, khi điều kiện kinh tế gia đình khá hơn, ông Đài đã quyết định xây nền, láng xi-măng quanh mộ. Đến tháng 5/2026 thêm một lần nữa ông Đài quyết định xây mộ "chiến sĩ" khang trang, to đẹp, bằng tâm niệm: "Có sao làm vậy, chỉ mong "chiến sĩ" không lẻ loi, hiu quạnh nơi chiến trường"!

Hài cốt liệt sĩ và các hiện vật được tìm thấy trong phần mộ "Chiến sĩ cầm pháo sáng" mà ông Đài đã tìm kiếm, cất bốc nhiều năm trước. (Ảnh: LÊ LAN)

Sáng 13/11, khi cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng cẩn thận khai quật và tìm từng mẩu xương, hiện vật trong mộ phần "chiến sĩ", ông Đài chăm chú dõi theo mắt không rời.

Chuông điện thoại reo, ông Đài bật nghe và trả lời người gọi đến: "Bà yên tâm, hôm nay có đầy đủ ban, ngành, Bộ đội tỉnh làm rất cẩn thận; đại diện phường Mường Thanh, Chủ tịch Hội cựu chiến binh phường... cũng dự, chứng kiến. Bà cứ yên tâm lo cho mẹ; việc mộ "chiến sĩ" trên này hoàn thiện rồi. Chiến sĩ được về với đồng đội, được truy điệu".

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên đang cẩn thận xếp từng mẩu xương, di vật tìm bên hài cốt liệt sĩ. (Ảnh: LÊ LAN)

Dừng cuộc điện thoại với người ở xa, ông Đài nhìn sang bên thì thấy tôi đang chăm chú theo dõi. Để không ảnh hưởng mọi người đang làm, ông Đài nói khẽ: "Mẹ vợ tôi đang hấp hối ở quê. Hơn 1 giờ sáng nay nhà đã tưởng cụ đi nhưng sau cụ lại hồi. Vợ tôi đang phải ở quê lo việc cụ, còn tôi vì việc mộ "chiến sĩ" ở đây mà không về được. Nhưng đành, bởi việc nào cũng là việc quan trọng, việc nghĩa".

Nói rồi, ông Đài bước vội về phía linh cữu hài cốt liệt sĩ đã được phủ Quốc kỳ đỏ thắm. Xúc động, nghẹn ngào, ông Vũ Cao Đài nói lời tạm biệt "chiến sĩ cầm pháo sáng" như dặn dò: "Từ nay anh về với đồng đội, Đảng, Nhà nước và nhân dân sẽ chăm lo mộ phần của anh..."

Đi bên cạnh linh cữu hài cốt liệt sĩ, ông Vũ Cao Đài nói khẽ: "Tạm biệt anh, từ hôm nay anh được về với đồng đội..." (Ảnh: LÊ LAN)

Cảm ơn tình cảm, tấm lòng của ông Đài và người trong gia đình ông Đài đã chăm lo mộ phần liệt sĩ suốt 25 năm qua như chăm lo mộ phần người thân của gia đình, Trung tá Đặng Xuân Hòa mong gia đình ông Đài và bà con nhân dân tổ 11, phường Mường Thanh sẽ dành sự quan tâm, kết nối, cung cấp thông tin về mộ phần liệt sĩ còn nằm rải rác. Đó có thể là ở nghĩa trang nhân dân, có thể là ở cánh đồng, bờ ruộng và cũng có thể ở nơi rừng sâu... bất kể là nơi nào, chỉ cần là thông tin mộ phần liệt sĩ thì anh em cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh luôn sẵn sàng tiếp nhận, đi tìm để đón các anh về với đồng đội, quê hương...