Hơn 7 triệu startup một người mọc lên tại Trung Quốc nhưng hơn 50% kiếm chưa tới 1.000 USD/tháng

Wu Songyun, 35 tuổi, từng làm trong lĩnh vực thương mại quốc tế tại Thành Đô. Áp lực công việc và thời gian làm việc kéo dài khiến cô thường xuyên mất ngủ.

Năm 2024, Wu nghỉ việc để thành lập TideFlow, ứng dụng theo dõi giấc ngủ, hướng dẫn thiền và đưa ra các khuyến nghị cải thiện sức khỏe.

Sau hai năm, TideFlow mới có khoảng 1.000 người dùng, trong đó khoảng 35 người trả phí. Công ty vẫn thua lỗ mỗi tháng.

Wu là một trong làn sóng người Trung Quốc thành lập doanh nghiệp chỉ với một nhân sự. Họ tìm cách thoát khỏi cuộc đua công sở khắc nghiệt hoặc tìm việc làm trong bối cảnh thị trường lao động khó khăn, đồng thời sử dụng AI để đảm nhiệm những công việc vốn cần nhiều người như lập trình, chăm sóc khách hàng và tiếp thị.

Honghub đặt tại Hàng Châu là một cộng đồng dành cho các doanh nhân vận hành doanh nghiệp một người. Ảnh: WSJ

Thời báo Phố Wall dẫn số liệu từ truyền thông nhà nước Trung Quốc cho thấy hơn 7 triệu doanh nghiệp một người được thành lập trong năm 2025, tăng khoảng 42% so với năm trước. Con số này bao gồm nhiều lĩnh vực ngoài startup AI.

Chính quyền Trung Quốc đang khuyến khích xu hướng này trong bối cảnh lo ngại về thất nghiệp ở người trẻ. Một số địa phương hỗ trợ nhà ở, văn phòng và phiếu trợ giá năng lực tính toán AI.

Hàng trăm vườn ươm doanh nghiệp siêu nhỏ cũng xuất hiện tại các trung tâm công nghệ như Hàng Châu và Thâm Quyến.

Guo Shan, đối tác tại hãng tư vấn Hutong Research ở Thượng Hải, cho rằng khi AI làm dấy lên lo ngại về việc làm bị thay thế, các công ty một người có thể trở thành một hình thức tạo việc làm.

Tại Hàng Châu, Honghub là một cộng đồng dành cho các doanh nhân vận hành doanh nghiệp một người. Cơ sở này hiện có hơn 50 công ty, nhiều doanh nghiệp được nhận tới 50.000 USD vốn khởi nghiệp từ vườn ươm.

Chính quyền quận Thượng Thành, nơi Honghub đặt trụ sở, hồi tháng 3 công bố kế hoạch thu hút 1.000 doanh nhân một người trong năm nay. Địa phương dành hơn 18.600 m2 văn phòng và lập quỹ gần 150 triệu USD cho các dự án.

Hàng Châu cũng là trung tâm thương mại điện tử và AI của Trung Quốc, với sự hiện diện của Alibaba và DeepSeek.

Tuy nhiên, hỗ trợ từ chính quyền không giúp các doanh nghiệp nhỏ thoát khỏi sức ép cạnh tranh. Khảo sát 1.500 doanh nghiệp một người do Honghub thực hiện cho thấy hơn một nửa có doanh thu dưới 1.000 USD mỗi tháng.

Các nhà sáng lập cho biết khó khăn lớn nhất là tìm khách hàng và nguồn vốn. Thị trường Trung Quốc còn chịu tình trạng cạnh tranh gay gắt, thường được mô tả bằng thuật ngữ “involution” - khi các doanh nghiệp liên tục cạnh tranh trong một thị trường ngày càng khó tạo thêm giá trị.

Haoyu Liu, 29 tuổi, từng là kỹ sư phần mềm tại một công ty thương mại điện tử ở New York.

Lo ngại AI sẽ đẩy nhanh tự động hóa và khiến nhiều người mất việc, Liu quyết định trở về Trung Quốc và tự làm chủ.

Ban đầu, anh phát triển một ứng dụng chiêm tinh. Liu sử dụng AI để thiết kế ứng dụng, xử lý công việc hành chính và viết nội dung tiếp thị.

Sau vài tháng nhưng chưa tìm được cách kiếm tiền, anh chuyển hướng sang phát triển trò chơi AI mang tên Hunger Agents.

Việc liên tục thay đổi mô hình kinh doanh là điều phổ biến ở các công ty một người. Một số doanh nghiệp sau khi phát triển thành công sẽ tuyển thêm nhân viên hoặc được một công ty lớn hơn mua lại.

Bob Chen, nhà đầu tư tại quỹ BVF ở Thượng Hải, cho biết nhiều startup một người vẫn gặp khó trong việc có đơn hàng và doanh thu.

Theo ông, phần lớn đang làm những sản phẩm tương tự những gì đã có trên thị trường và thiếu kế hoạch dài hạn.

Tuy nhiên, không phải nhà sáng lập nào cũng muốn xây dựng một công ty lớn. Với nhiều người trẻ, mục tiêu chỉ đơn giản là duy trì cuộc sống với chi phí thấp và có thu nhập đủ để tự chủ.

AI đang giúp mô hình này trở nên dễ tiếp cận hơn, kể cả với những người không biết lập trình. Theo khảo sát của Honghub, 3/4 các nhà sáng lập doanh nghiệp một người không có nền tảng kỹ thuật.

Arvin Chen thiết kế thiết bị microphone để nói chuyện với AI agent. Ảnh: WSJ

Arvin Chen, 25 tuổi, đang phát triển thiết bị microphone cho phép người dùng nói chuyện trực tiếp với các AI agent. Anh sử dụng AI cho nhiều công việc, từ dựng video, lập trình backend đến sắp xếp lịch cá nhân.

“Những người từng nghĩ đến việc làm một thứ gì đó giờ đây có thể ngừng suy nghĩ và bắt tay làm”, Chen nói.

Đối với thế hệ doanh nhân này, AI không chỉ là công cụ để xây dựng sản phẩm mà còn giúp một người đảm nhiệm nhiều vai trò trong doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khả năng vận hành một startup bằng AI không đồng nghĩa với việc thị trường sẽ có đủ khách hàng để các doanh nghiệp đó tồn tại.

(Theo WSJ)