Hơn nửa triệu tỷ đồng tiền gửi của Kho bạc nằm tại ba ngân hàng quốc doanh

Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 cho thấy tổng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng quốc doanh gồm BIDV, VietinBank và Vietcombank đạt 521.104 tỷ đồng vào cuối tháng 9. Quy mô này đã tăng 28% so với thời điểm cuối năm 2025, tương ứng với lượng vốn bổ sung thêm 114.612 tỷ đồng.

Tuy nhiên, thị trường đang chứng kiến sự đảo chiều của dòng tiền sau giai đoạn tăng mạnh những tháng đầu năm. So với cuối quý II, số dư tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại ba nhà băng đã giảm 35.408 tỷ đồng, tương đương mức giảm ròng hơn 6%. Đây cũng là quý thứ hai liên tiếp nguồn tiền này sụt giảm, cho thấy đà tăng trước đó không còn được duy trì.

Cụ thể, từ quy mô 406.492 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tổng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại nhóm ngân hàng này từng tăng vọt lên 563.035 tỷ đồng vào cuối quý I/2026. Sau đỉnh điểm này, dòng tiền bắt đầu suy giảm 6.523 tỷ đồng trong quý II và tiếp tục hạ nhiệt sâu hơn trong quý III.

Xét trên từng đơn vị, Vietcombank ghi nhận sự thu hẹp mạnh nhất về giá trị tuyệt đối. Tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại đây đã giảm 14.711 tỷ đồng, tương đương mức giảm ròng 8% so với cuối quý II, đưa số dư về mức 171.617 tỷ đồng. Tại VietinBank, quy mô tiền gửi giảm 11.239 tỷ đồng, tương ứng giảm 6%, xuống còn 173.001 tỷ đồng. BIDV ghi nhận mức sụt giảm 9.458 tỷ đồng, tương đương mức giảm 5%, còn 176.486 tỷ đồng.

Sự biến động nói trên phản ánh rõ nét đặc thù vận động theo chu kỳ thu chi ngân sách. Vào giai đoạn đầu năm, khi nguồn thu ngân sách dồi dào nhưng hoạt động giải ngân, đặc biệt là đầu tư công, chưa tăng tốc thì lượng tiền gửi tại hệ thống ngân hàng thường duy trì ở mức cao. Ngược lại, vào các tháng cuối năm, tiến độ giải ngân cho các dự án được đẩy mạnh khiến tiền gửi bị rút bớt để phục vụ chi tiêu ngân sách.

Đối với các ngân hàng thương mại, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước giữ vai trò là nguồn vốn quy mô lớn với chi phí thấp do mức lãi suất thường thấp hơn lãi suất huy động dân cư và tổ chức thông thường. Việc tối ưu hóa chi phí đầu vào này giúp các nhà băng mở rộng dư địa cải thiện hiệu quả kinh doanh, đặc biệt là biên lãi ròng, nếu kết hợp nhịp nhàng với tăng trưởng tín dụng và cơ cấu tài sản sinh lời phù hợp.

Dư địa sử dụng nguồn tiền này càng được củng cố nhờ khung khổ pháp lý mới. Căn cứ Quyết định số 1743 của Ngân hàng Nhà nước, từ ngày 1/8/2026 đến hết ngày 31/7/2028, tỷ lệ khấu trừ số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi được áp dụng ở mức 50%, thay cho mức 20% trước đó.

Nhờ vậy, với quy mô 521.000 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn, các ngân hàng được ghi nhận tới 260.500 tỷ đồng vào nguồn huy động. Nguồn lực bổ sung này hỗ trợ vững chắc cho thanh khoản, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng tín dụng mà không gây áp lực tăng lãi suất.

Dù tạo điều kiện nới trần tiền gửi khi tính tỷ lệ an toàn, Ngân hàng Nhà nước vẫn đặt ra các yêu cầu giám sát chặt chẽ. Các ngân hàng thương mại nhận tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước phải chủ động theo dõi, đánh giá và kiểm soát sự chênh lệch về quy mô cũng như kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và việc sử dụng vốn.

Song song đó, các tổ chức tín dụng phải luôn bảo đảm khả năng thanh khoản và khả năng chi trả ngay cả trong kịch bản Kho bạc Nhà nước thu hồi vốn trước hạn, đồng thời duy trì đầy đủ các tỷ lệ bảo đảm an toàn theo quy định.