Hướng tới Đại hội XIV của Đảng: 'Tự chủ chiến lược'- thông điệp lớn từ chủ đề Đại hội XIV của Đảng

Trao đổi về những điểm nhấn quan trọng trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội TẠ VĂN HẠ nhấn mạnh yêu cầu “tự chủ chiến lược” và đổi mới tư duy hành động là chìa khóa để hiện thực hóa khát vọng đưa đất nước tiến nhanh, tiến vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Chủ đề Đại hội XIV: Kế thừa, nâng tầm, khẳng định khát vọng của dân tộc

- Chủ đề của Đại hội lần thứ XIV của Đảng là “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”. Đại biểu nhìn nhận như thế nào về chủ đề của Đại hội?

- Tôi nhận thấy, chủ đề Đại hội lần thứ XIV của Đảng có sự kế thừa và phát triển ở tầm cao mới so với chủ đề Đại hội XIII; đồng thời thể hiện rất rõ tư duy chiến lược, tầm nhìn dài hạn và khát vọng phát triển mạnh mẽ của dân tộc ta trong giai đoạn mới.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ. Ảnh: Phạm Thắng

Nếu như Đại hội XIII nhấn mạnh yêu cầu “tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”, đặt nền móng cho ổn định và phục hồi sau những biến động lớn, thì chủ đề Đại hội XIV đã có bước chuyển quan trọng từ “khơi dậy khát vọng” sang “tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Đây không chỉ là sự tiếp nối, mà thể hiện rõ sự nâng tầm về tư duy phát triển, về tâm thế và vị thế quốc gia.

Đặc biệt, chủ đề Đại hội XIV nhấn mạnh con người là trung tâm, là mục tiêu và là động lực của phát triển, với đích đến được xác định rất rõ: “vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”. Điều này cho thấy sự nhất quán trong tư tưởng của Đảng ta về xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam, gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Tôi tin tưởng, đây sẽ là một lời hiệu triệu mạnh mẽ đến các cán bộ, đảng viên và Nhân dân cùng chung sức, đồng lòng hoàn thành thắng lợi các mục tiêu đề ra cho năm 2030 và xa hơn.

- Nội dung “tự chủ chiến lược” trong dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV có ý nghĩa như thế nào về lý luận và thực tiễn, thưa đại biểu?

- Điểm rất mới và sâu sắc trong chủ đề Đại hội XIV là việc nhấn mạnh “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin”. Điều này phản ánh nhận thức rất rõ ràng của Đảng ta về bối cảnh thế giới hiện nay - đầy biến động, cạnh tranh chiến lược gay gắt và nhiều yếu tố khó lường; đồng thời, khẳng định bản lĩnh của Việt Nam: phát triển nhanh nhưng bền vững, hội nhập sâu rộng nhưng giữ vững độc lập, tự chủ, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết.

Việc đưa nội dung “tự chủ chiến lược” vào dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV có ý nghĩa rất sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, đồng thời phản ánh một bước phát triển mới, rất quan trọng trong tư duy lãnh đạo của Đảng ta.

Về phương diện lý luận, “tự chủ chiến lược” là sự phát triển ở tầm cao hơn của tư duy độc lập, tự chủ - một nguyên tắc xuyên suốt của cách mạng Việt Nam. Nếu trước đây, độc lập, tự chủ chủ yếu được nhấn mạnh trong lĩnh vực chính trị, đối ngoại và quốc phòng - an ninh, thì nay khái niệm này được mở rộng, tiếp cận một cách toàn diện, bao trùm cả kinh tế, khoa học - công nghệ, thể chế, nguồn nhân lực và năng lực quản trị quốc gia. Đây là bước bổ sung rất quan trọng, thể hiện tư duy phát triển chủ động, không lệ thuộc, không bị động trước các cú sốc bên ngoài.

Về thực tiễn, khái niệm “tự chủ chiến lược” xuất phát từ chính những biến động sâu sắc của thế giới hiện nay: cạnh tranh giữa các nước lớn, đứt gãy chuỗi cung ứng, chuyển dịch công nghệ, biến đổi khí hậu, các thách thức an ninh phi truyền thống… Trong bối cảnh đó, chỉ có nội lực mạnh, năng lực tự chủ cao và bản lĩnh chính trị vững vàng mới giúp đất nước đứng vững, ứng phó linh hoạt và tận dụng được các cơ hội phát triển.

Quan trọng hơn, “tự chủ chiến lược” phản ánh bước chuyển từ tư duy phòng thủ sang tư duy kiến tạo và dẫn dắt phát triển. Không phải là khép mình, mà là tự chủ để hội nhập sâu hơn, tự tin hơn; không phải là tách rời thế giới, mà là tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu với vị thế tốt nhất, hài hòa lợi ích giữa các bên.

Điều này cho thấy Đảng ta đã nâng tầm hoạch định chiến lược quốc gia, biết lựa chọn con đường phù hợp với điều kiện của mình, kiên định mục tiêu XHCN nhưng linh hoạt trong phương thức phát triển.

Tích hợp Chương trình hành động - thể hiện tinh thần hành động, “nói đi đôi với làm”

- Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV lần đầu tiên đã tích hợp Chương trình hành động thực hiện ngay trong dự thảo Báo cáo chính trị. Đại biểu đánh giá như thế nào về đổi mới này?

- Việc lần đầu tiên tích hợp Chương trình hành động ngay trong dự thảo Báo cáo Chính trị là một đổi mới rất quan trọng, thể hiện tư duy lãnh đạo thực chất, quyết liệt và hướng mạnh vào hành động của Đảng ta trong giai đoạn mới.

Về lý luận, cách làm này giúp khắc phục tình trạng “độ trễ” giữa nghị quyết và thực tiễn, giữa mục tiêu chiến lược và chương trình hành động cụ thể. Khi Chương trình hành động được đặt ngay trong văn kiện Đại hội, các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp lớn không chỉ dừng lại ở định hướng, mà đã được chuẩn bị sẵn lộ trình thực hiện, tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động của Trung ương và địa phương. Nhờ đó, văn kiện Đại hội thực sự trở thành “kim chỉ nam hành động”, chứ không chỉ là một tuyên ngôn chính trị.

Về thực tiễn, cách làm mới này đặt ra những yêu cầu rất cao đối với toàn hệ thống chính trị. Trước hết là yêu cầu về chất lượng hoạch định chính sách: các nhiệm vụ và giải pháp phải có tính khả thi, có thứ tự ưu tiên, gắn với nguồn lực và điều kiện thực hiện cụ thể. Điều này cũng đưa ra yêu cầu về trách nhiệm và kỷ luật thực thi, bởi khi Chương trình hành động đã được xác định rõ ngay trong văn kiện, thì việc chậm trễ, né tránh hay triển khai hình thức sẽ không còn “khoảng trống” để giải thích.
Đồng thời, đòi hỏi năng lực tổ chức thực hiện và giám sát, trong đó vai trò của Quốc hội, MTTQ và các cơ quan giám sát càng trở nên quan trọng để bảo đảm Nghị quyết được thực hiện đúng, trúng và hiệu quả.

Do vậy, việc tích hợp Chương trình hành động ngay trong dự thảo Báo cáo Chính trị không chỉ là đổi mới về kỹ thuật xây dựng văn kiện, mà còn phản ánh một bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng - tư duy hành động, tư duy kiến tạo phát triển, nói đi đôi với làm. Văn kiện Đại hội không chỉ là tuyên ngôn chính trị mà thực sự trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động; và, với lộ trình thực hiện đã được xác định như vậy sẽ tạo sự đồng thuận từ Trung ương đến địa phương, cũng như tạo sự kết nối với các nhiệm kỳ sau.

- Đại hội XIV dự kiến tổ chức từ ngày 19 đến 25/1/2026. Đại biểu có những mong muốn, kỳ vọng gì đối với Đại hội lần này?

- Đại hội XIV diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi đất nước đã đi qua gần 40 năm Đổi mới, đang đứng trước cả thời cơ lớn và những thách thức chưa từng có. Vì vậy, kỳ vọng đối với Đại hội không chỉ là mong muốn của cá nhân tôi, mà là kỳ vọng chung của toàn thể cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Trước hết, Đại hội được kỳ vọng sẽ định hình một tầm nhìn phát triển đủ dài, đủ sâu, đủ lớn, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc; xác lập rõ các trụ cột chiến lược để Việt Nam vững vàng tiến bước đến năm 2030 và xa hơn.

Thứ hai, Đại hội cần đưa ra những quyết sách đột phá, thực chất, tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững; đồng thời tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Thứ ba, cán bộ, đảng viên và Nhân dân mong đợi Đại hội sẽ củng cố vững chắc niềm tin, tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong toàn xã hội; lựa chọn được đội ngũ cán bộ lãnh đạo thực sự tiêu biểu về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và tinh thần phụng sự Tổ quốc, Nhân dân.

Thực tế đã chứng minh, khi đối mặt với bất kỳ khó khăn, thách thức nào, tinh thần đoàn kết của người Việt Nam luôn được phát huy cao nhất. Dưới lá cờ của Đảng, sự chung sức, đồng lòng và thống nhất nhận thức sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp để vượt qua khó khăn, đạt được hiệu quả cao nhất trong thực hiện các mục tiêu đề ra.

- Xin cảm ơn Phó Chủ nhiệm!

Thanh Hải thực hiện