Hướng tới đô thị thông minh

Phường Điện Biên Phủ, trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế và văn hóa của tỉnh, được xác định là một trong những địa bàn trọng điểm triển khai các dịch vụ đô thị thông minh. Từ đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Điện Biên Phủ đã đưa robot AI vào hỗ trợ người dân tra cứu thông tin, hướng dẫn thủ tục. Trợ lý ảo MISA ONE AI hỗ trợ cán bộ tra cứu văn bản pháp luật, quy định chuyên ngành và soạn thảo văn bản, góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Điện Biên Phủ hướng dẫn người dân sử dụng Robot AI tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hành chính.

Đến nay, trên địa bàn phường hạ tầng 4G, 5G phủ sóng 100%; trên 85% người dân sử dụng điện thoại thông minh; tỷ lệ số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt trên 86%. Phường cũng xã hội hóa wifi miễn phí tại 6 điểm công cộng, thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 100 thành viên và các tổ công nghệ số tại tổ dân phố, bản.

Theo ông Nguyễn Quang Hưng, Bí thư Đảng ủy phường Điện Biên Phủ, cốt lõi của đô thị thông minh không phải là đưa thật nhiều công nghệ vào quản lý, mà là thay đổi phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng và người dân làm trung tâm. Trong thời gian tới, phường sẽ phối hợp xây dựng, kết nối và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu dùng chung, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và các công nghệ số tiên tiến vào quản lý, điều hành. Công nghệ phải thực sự giải quyết những vấn đề của đô thị, giúp chính quyền phục vụ người dân tốt hơn.

Để công nghệ không dừng ở những ứng dụng riêng lẻ, Điện Biên đang tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu và Trung tâm Điều hành thông minh (IOC). Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã triển khai dự án xây dựng các cơ sở dữ liệu dùng chung, đầu tư hạ tầng phần cứng, phần mềm và hệ thống quản lý dữ liệu tích hợp, hình thành các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về người dân, cán bộ, văn hóa - du lịch, doanh nghiệp...

Theo ông Phạm Thanh Nam, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, đến nay, IOC đã bước đầu hình thành nền tảng kỹ thuật phục vụ công tác giám sát, tổng hợp, phân tích thông tin và hỗ trợ chỉ đạo, điều hành; từng bước tích hợp các nền tảng số, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và hệ thống camera, tạo nền tảng để tiếp tục mở rộng trong giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu Điện Biên không chỉ xây dựng đô thị hiện đại mà còn phải thông minh.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh định hướng phát triển IOC theo hướng chuyển từ “Trung tâm giám sát - hiển thị” sang “Trung tâm dữ liệu - phân tích - dự báo - cảnh báo - hỗ trợ quyết định - theo dõi kết quả”. Theo phương án, IOC 2.0 không chỉ tiếp tục giám sát, cập nhật tình hình mà còn tăng cường năng lực phân tích nguyên nhân, dự báo và cảnh báo sớm đối với các vấn đề trọng yếu, như tăng trưởng GRDP, thu ngân sách, giải ngân đầu tư công, du lịch, sản xuất nông nghiệp... Trước mắt, IOC 2.0 sẽ tập trung vào 15 bài toán điều hành ưu tiên, gắn trực tiếp với các lĩnh vực tăng trưởng GRDP, đầu tư công, nông nghiệp, du lịch, đất đai, giải phóng mặt bằng... và điều hành tại các xã, phường.

Khi dữ liệu được kết nối và khai thác tập trung, chính quyền có thêm công cụ để theo dõi, phân tích, dự báo và ra quyết định. Thực tế, ứng dụng công nghệ đã tạo chuyển biến rõ nét trong hoạt động của nền hành chính tỉnh. Từ ngày 1/7/2025 đến 15/8/2026, toàn tỉnh giải quyết trên 130.600 hồ sơ, trong đó hơn 130.400 hồ sơ đúng và trước hạn. Toàn bộ 2.177 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền tỉnh và cấp xã được công khai trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, 100% tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Hơn 1.080 dịch vụ công trực tuyến toàn trình được cung cấp, giúp người dân thực hiện nhiều thủ tục ngay tại nhà.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, giúp Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Điện Biên Phủ thuận tiện giải quyết thủ tục hành chính.

Định hướng xây dựng đô thị thông minh giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh dự kiến mở rộng các cơ sở dữ liệu dùng chung, đầu tư trung tâm dữ liệu tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh; nâng cấp hạ tầng với khoảng 8 máy chủ AI, xây dựng kho dữ liệu tích hợp khoảng 10 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nâng cấp khoảng 422 camera an ninh và hệ thống an toàn thông tin cấp độ 3.

Các dịch vụ thông minh trước mắt được ưu tiên ở những lĩnh vực thiết yếu như y tế, môi trường, nước thải, rác thải, cấp nước và giao thông. Trong đó, hệ thống đèn tín hiệu tại các nút giao trọng điểm được định hướng ứng dụng công nghệ thông minh, AI và phần mềm quản lý. Đáng chú ý, hệ thống mô phỏng và cảnh báo ngập lụt thông minh được thí điểm tại phường Điện Biên Phủ. Với đặc điểm nằm trong lòng chảo, thường chịu tác động của mưa lớn và thời tiết cực đoan, công nghệ mô phỏng, cảnh báo sớm sẽ hỗ trợ chính quyền chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Cấp nước là một trong những lĩnh vực được ưu tiên trong phát triển đô thị thông minh. Trong ảnh: Công nhân Công ty Cổ phần Cấp nước Điện Biên vận hành hệ thống trên máy tính.

Tuy nhiên, phát triển đô thị thông minh cũng đặt ra không ít thách thức. Hạ tầng số chưa đồng bộ; nhân lực chuyên sâu về công nghệ thông tin và AI còn hạn chế, nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Đặc biệt, thói quen giao dịch trực tiếp của người dân vẫn còn phổ biến. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng, Điện Biên cần tiếp tục phát triển nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, doanh nghiệp và người dân. Tỉnh cũng định hướng đẩy mạnh hợp tác công - tư, thu hút doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển hạ tầng viễn thông, trung tâm dữ liệu, wifi công cộng, camera và các nền tảng số phù hợp với điều kiện miền núi.

Điện Biên đang từng bước hình thành đô thị thông minh. Đích đến không phải là một đô thị có thật nhiều thiết bị, mà là một đô thị vận hành hiệu quả hơn, dự báo tốt hơn, phản ứng nhanh hơn và phục vụ người dân thuận tiện hơn. Khi dữ liệu được kết nối, công nghệ được ứng dụng đúng chỗ và người dân thực sự trở thành trung tâm, đô thị thông minh sẽ trở thành động lực để Điện Biên xây dựng không gian sống xanh, văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.